Werkgevers willen duidelijkheid

Hoeveel zin heeft het om je personeel naar hun coronavaccinatie te vragen?

15 september 2021 17:00 Aangepast: 15 september 2021 21:02

Werkgevers staan te springen om duidelijkheid: mogen ze wel of niet vragen en registreren welke werknemers gevaccineerd zijn? De meningen hierover zijn verdeeld. Gezien zijn uitspraken gisteren tijdens de persconferentie lijkt demissionair minister De Jonge van Volksgezondheid er in ieder geval wel oren naar te hebben. Sprak hij voor zijn beurt?

"Natuurlijk mogen werkgevers vragen of je gevaccineerd bent", opperde minister De Jonge gister stellig tijdens de zoveelste coronapersconferentie. Maar klopt dit wel? Wettelijk gezien heeft hij hiermee gelijk, legt arbeidsrechtadvocaat Maarten van Gelderen uit. "Er staat namelijk niet in de wet dat je de vraag niet zou mogen stellen. Een werkgever overtreedt daarmee dan geen specifieke wettelijke bepaling en hoeft bijvoorbeeld ook geen boete te betalen," aldus Van Gelderen. 

Desondanks zijn de meningen over of enkel vragen wel is toegestaan, verdeeld. De Autoriteit Persoonsgegevens stelde vorig jaar nog in De Volkskrant dat je als werknemer die vraag überhaupt niet mag krijgen, omdat je privacy daarmee in het geding komt.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Werkgevers moeten vaccinatiebewijs kunnen controleren'

Machtsveld

Ook gezien het machtsveld tussen werkgever en werknemer is het stellen van de vraag an sich, niet zuiver. "Wil je als werkgever op safe gaan dan zou je het zelfs niet moeten vragen", benadrukt advocaat arbeidsrecht Pascal Besselink. "Door dat namelijk wel te doen zou je de werknemer, die in een afhankelijkheidsrelatie staat ten opzichte van diens werkgever, in een positie brengen waarin hij niet meer in vrijheid kan of durft te antwoorden."

Dit speelt bijvoorbeeld bij werknemers met tijdelijke contracten of oproepcontracten die afhankelijk zijn van de werkgever of ze een dergelijk contract verlengen, of dat ze nog wel worden opgeroepen voor werk.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hoe kansrijk is de vaccinatiedrang van Leaseplan?

Groot personeelsbestand

Daarnaast heeft deze medische informatie over het personeel voor grote personeelsbestanden alleen zin als je het ook kan registreren. Voor het maken van roosters, het verdelen van personeel over bepaalde (kwetsbare) klanten bijvoorbeeld. Dan dient het alleen nut als het op grote schaal systematisch inzichtelijk kan worden gemaakt.

Maar een dergelijke registratie mag wettelijk gezien niet. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) stelt dat het verwerken van, wat de wet 'bijzondere persoonsgegevens' noemt, niet mag. Van Gelderen: "Je kunt die gegevens dus niet in je HR-registratie of personeelsdossier opnemen. Voor grotere organisaties is het daarom praktisch zinloos de vraag te stellen, verwerking van de antwoorden is namelijk wettelijk verboden."

Roep wordt luider

De roep van werkgevers om meer vrijheid te krijgen bij bevragen en registeren van vaccinatie van personeel wordt steeds luider. Met name zorginstellingen voelen daartoe noodzaak. Eerder bepleitte het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem dat het op afdelingen met kwetsbare patiënten alleen nog gevaccineerd personeel wil laten werken. De ziekenhuisbestuurder riep het kabinet daarom op het wettelijk mogelijk te maken voor werkgevers om naar de vaccinatiestatus van medewerkers te vragen en die te registeren.

Vakbonden van zorgpersoneel zien er echter weinig heil in. Beroepsorganisatie NU'91 liet eerder weten "onaangenaam verrast" te zijn over dit plan. "Dat zijn medische gegevens, en zorgmedewerkers moeten daarin met dezelfde voorwaarden als andere mensen worden behandeld. We vinden het betreurenswaardig dat het kabinet hiertoe overgaat," aldus voorzitter Stella Salden tegen het ANP.

Ook FNV uit kritiek. "Los van het feit dat wij dit wel als degelijk indirecte dwang beschouwen en los van onze grote zorgen wat dit betekent in de praktijk en in praktische zin: het gaat niet helpen om de laatste paar procent werknemers in de zorg te overtuigen," zei FNV-vicevoorzitter Kitty Jong.

Mogelijkheid creëren

Toch lijkt De Jonge de deur voor registratie wel open te willen zetten. "We willen die werkgevers (in de zorg, red.) wel de mogelijkheid bieden om vast te leggen of iemand gevaccineerd is", zei hij gisteren tijdens de persconferentie. "Hij lijkt hiermee te hinten op het feit dat het kabinet bezig is om hier een wettelijke basis voor te creëren," denkt Maarten van Gelderen.

Dat kan gebeuren door nieuwe wetgeving op te zetten. Of door de bestaande wetgeving op te rekken, door uitzonderingen op de geldende AVG op te tekenen. "Bijvoorbeeld als het van zwaarwegend belang is voor de volksgezondheid om de vaccinatiegegevens wel te verwerken. Dat zou straks als uitzondering gezien kunnen worden," aldus Van Gelderen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ook hier verplicht vaccineren? 'Juridisch is het mogelijk'

Buurlanden gaan veel verder

Onze buurlanden – waar de AVG ook van kracht is – deden dat al. Met de AVG in de hand stelden onder meer België, Frankrijk en Engeland een vaccinatieregistratie voor zorgpersoneel verplicht. En niet veel later ging ook een vaccinatieverplichting zelfs in. Zorgpersoneel zonder vaccinatie hoeft wordt in Frankrijk geschorst, zonder doorbetaling van het salaris.

Het Nederlandse kabinet heeft eerder herhaaldelijk bezworen het hier niet zo ver te laten komen. Maar zelfs binnen huidige geldende wetgeving kán dit wel - ook in ons land. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van