Kleinzoon wint van fiscus

Kunstschenking levert adellijke familie fiks belastingvoordeel op

01 september 2021 15:38 Aangepast: 01 september 2021 16:45
Willem baron Van Dedem voor het geschonken schilderij van Hobbema. Beeld © ANP

In 2014 schonk kunstverzamelaar Willem baron van Dedem een waardevol schilderij van Meindert Hobbema aan het Rijksmuseum. Dat levert zijn nazaten een leuk belastingvoordeel op.

Daaraan ging wel een langlopend conflict met de Belastingdienst vooraf. Dat blijkt uit onderzoek door RTL Z.

Van Dedem (1929-2015) was een bekende verzamelaar van zeventiende eeuwse meesters. Een jaar voor zijn dood schonk hij een van zijn topstukken aan het Rijksmuseum in Amsterdam.

Belangrijke schenking

Het museum beschouwde dat schilderij - Boslandschap met vrolijk gezelschap in een wagen (1665) door landschapsschilder Meindert Hobbema - als 'de belangrijkste schenking in de afgelopen vijftig jaar'. De Hobbema kreeg een plaatsje in de Eregalerij van het museum, maar over de waarde ervan werd destijds niets bekend.

Die waarde blijkt nu de inzet te zijn geweest van een jarenlang slepende discussie tussen de Belastingdienst en een nazaat van Van Dedem, die de schenking opvoerde als fiscale aftrekpost.

Volgens de fiscus was het schilderij van Hobbema bij de schenking véél te hoog gewaardeerd, waardoor de aftrekpost ook te hoog zou zijn. De discussie leidde tot een rechtszaak tussen de fiscus en een kleinzoon, die onlangs in hoger beroep gelijk kreeg. Dat kan de familie Van Dedem miljoenen euro's aan belasting schelen.

Kunstverzamelaar

Dat is pikant, want Van Dedem kocht het schilderij in 1992 voor hooguit 2,5 miljoen euro. Zoals het grootste deel van zijn vermogen bracht de verzamelaar het schilderij onder in een van zijn vier trusts. Dat zijn vehikels, die door vermogende particulieren vaak worden gebruikt om hun vermogen op een fiscaal-vriendelijke manier te beheren.

Willem baron van Dedem (r.) met Rijksmuseum-directeur Taco Dibbets (l.) Willem baron van Dedem (r.) met Rijksmuseum-directeur Taco Dibbets (l.)

In 2010 besloot de familie de constructie met de trusts te ontmantelen. In dat kader kochten de vijf (volwassen) kinderen van Van Dedem 49 schilderijen van de trust, voor een bedrag van 24 miljoen Britse pond. De Hobbema werd hierbij getaxeerd op 4 miljoen pond, destijds zo'n 4,7 miljoen euro.

Alarmbelletje

Drie jaar later, ter voorbereiding van de schenking aan het Rijksmuseum, werd het schilderij opnieuw getaxeerd. Dit keer bedroeg de geschatte waarde 9 miljoen euro. Deze opmerkelijke waardestijging in korte tijd deed bij de Belastingdienst een alarmbelletje rinkelen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Els Blokker schenkt peperdure kunstcollectie aan Singer Museum

De fiscus was alert, omdat een gift aan een museum de schenkers een mooi belastingvoordeel kan opleveren. Zij mogen de waarde van het kunstwerk aftrekken van hun belastbare inkomens, waardoor zij minder belasting hoeven te betalen.

Aftrekpost

En hoe hoger de waarde van het geschonken kunstwerk, hoe hoger de aftrekpost. In het geval van de Hobbema was de waarde van de aftrekpost zelfs zo hoog, dat besloten werd om het schilderij niet in één keer te schenken, maar in zeven jaarlijkse delen ter waarde van bijna 1,3 miljoen euro elk.

Op die manier en dankzij de hoge getaxeerde waarde van het schilderij kregen de leden van de familie Van Dedem de beschikking over fabelachtige aftrekposten, die zij zeven jaar konden inzetten om hun belastingdruk drastisch te verlagen.

Fiscus dwarsligger

De fiscus ging echter dus dwarsliggen. Hadden de familie Van Dedem en de Belastingdienst in 2017 nog een fiscale deal kunnen sluiten rond de kunstaankoop in 2010, over de waardering van de schenking aan het Rijksmuseum bereikten zij geen overeenstemming.

In plaats van een serie rechtszaken met verschillende familieleden over verschillende belastingjaren, werd het vraagstuk van de waardering van het schilderij de inzet van één behapbare rechtszaak met een kleinzoon van Willem van Dedem.

Kleinzoon

Die kleinzoon, ofwel Daan ofwel Jeroen van Dedem, had na het overlijden van zijn eigen vader een 1/15e deel van het schilderij van Hobbema in zijn bezit gekregen.

De schenking van dat deel aan het Rijksmuseum leverde hem dus een aftrekpost van 600.000 euro op die hij kon uitsmeren over 7 jaar. In zijn belastingaangifte over 2014 voerde hij dan ook een aftrekpost van bijna 86.000 euro op.

Waardeverdubbeling ongeloofwaardig

De Belastingdienst wees de aangifte van Van Dedem junior echter van de hand. Zoals gezegd achtte de fiscus het ongeloofwaardig dat de marktwaarde van het schilderij tussen de aankoop door de kinderen in 2010 en de schenking in 2014 bijna zou zijn verdubbeld van 4,7 miljoen tot 9 miljoen euro.

De Belastingdienst baseerde zich bij de eigen waardering op de taxatie uit 2010. Daarmee halveerde de fiscus de aftrekpost van de kleinzoon over 2014 tot bijna 43.000 euro.

Van Dedem naar de rechter

Van Dedem junior stapte in 2019 naar de rechter om dat besluit aan te vechten. En met succes, want de rechtbank Gelderland in Arnhem gaf hem in september vorig jaar gelijk.

Volgens de rechtbank had de schenker aan de hand van taxatierapporten aannemelijk gemaakt dat het schilderij tijdens de schenking 9 miljoen euro waard was. De rechter wees er daarbij op dat de fiscus zelf geen enkel taxatierapport had ingebracht.

Hoger beroep

De Belastingdienst gaf niet op, en ging in hoger beroep. Daarbij liet de fiscus alsnog een eigen taxatierapport opstellen, waarin een waarde aan het schilderij werd toegekend van 7,5 miljoen euro.

Boslandschap met vrolijk gezelschap in een wagen (1665) Boslandschap met vrolijk gezelschap in een wagen (1665)

Maar ook in hoger beroep verloor de fiscus. Uit een recent openbaar geworden uitspraak blijkt dat het gerechtshof in Arnhem eveneens uitgaat van een waarde van 9 miljoen euro.

Uitspraak kan miljoenen schelen

Voor de familie Van Dedem kan de uitspraak miljoenen schelen. Als alle familieleden de schenking van hun deel van de Hobbema in hun belastingaangiften opvoeren, bedraagt de totale belastingaftrek 9 miljoen euro.

Afhankelijk van de belastingschijf waarin zij vallen, kan dat hen een gezamenlijk belastingvoordeel van 3 tot 4,5 miljoen euro opleveren.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Commercieel directeur Van Gogh Museum weg na conflict

Dat is het dubbele van het bedrag dat de Belastingdienst wilde toestaan. Bovendien betekent het dat de familie Van Dedem de aankoopsom van de Hobbema uit 2010 grotendeels kan terugverdienen dankzij de aftrekposten.

Belastinggeld

In dat geval zou de schenking van de Hobbema aan het Rijksmuseum de familie Van Dedem in feite nauwelijks iets hebben gekost, en voor een groot deel met belastinggeld zijn betaald. De Belastingdienst laat weten geen commentaar te kunnen geven op individuele belastingzaken.

In het algemeen geldt volgens een woordvoerder dat belastingplichtigen die giften willen aftrekken de waarde daarvan aannemelijk moeten maken. "Als de inspecteur een lagere waarde bepleit en de belastingplichtige gaat in beroep, dan moet die aan de rechter dit hogere bedrag verdedigen."

'Vervelende kwestie'

Hoewel dat dus gelukt is, is ook de familie Van Dedem terughoudend in haar reactie op de kwestie. Willems zoon Albert (60), die werkt bij vermogensbeheerder Wealth Management Partners, belt niet terug ondanks verschillende verzoeken daartoe.

Kleinzonen Daan (35) en Jeroen (34) zeggen geen commentaar te willen geven. "Het is een heel vervelende kwestie geweest, en we zijn blij dat we er vanaf zijn", zegt Daan van Dedem. "Verder vragen is tevergeefs, dank u wel", zegt hij, voordat hij de hoorn op de haak gooit.

Zijn oom Frits van Dedem (63) kon vandaag nog geen toegestuurde vragen beantwoorden, omdat hij dit eerst intern wil bespreken. Wel is de familie volgens hem opgetogen over de uitspraak. "Wij zijn blij met dit resultaat, vooral ook omdat dit goed nieuws betekent voor potentiële schenkers en zeer goed nieuws voor de museale wereld!"

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van