President mag wet niet tekenen

Duits hof dreigt weer Europees feestje te verzieken: noodfonds in limbo

27 maart 2021 15:11 Aangepast: 27 maart 2021 15:31
Rechters van het Duitse constitutioneel hof in hun kenmerkende outfits. Beeld © EPA

Het Duitse grondwettelijk hof heeft de president van het land voorlopig verboden om zijn handtekening te zetten onder wetgeving waarmee de Duitsers akkoord gaan met het Europese noodfonds. Zolang de rechters nog onderzoeken of dat fonds wel door de beugel kan, kan de wet niet in werking treden.

Dat maakte het Bundesverfassungsgericht, zoals het constitutioneel hof voluit heet, gisteren bekend.

In een korte verklaring van het hof staat dat de wet, die al is goedgekeurd door het parlement, niet in werking mag treden, tot er een uitspraak in de zaak is.

Leningen

Het gaat allemaal om de goedkeuringswet voor wat officieel het Eigenmiddelenbesluit (EMB) van de EU heet. Het EMB is de Europese begrotingswetgeving. Daarin worden de regels vastgelegd voor hoe de EU zijn geld mag ophalen. Bijvoorbeeld via bepaalde belastingen, via afdrachten van lidstaten en – belangrijk in dit geval – via leningen.

Tot nu toe gold dat de EU alleen geld mocht lenen, als het dat geld gebruikt om op zijn beurt weer een lening aan een land te verstrekken. Met andere woorden: voor zover de EU geld leende stond daar ook altijd een even grote schuld van een lidstaat tegenover. Maar nu wil de EU ook honderden miljarden lenen om dat geld vervolgens als subsidies uit te keren aan landen, via het Europese Noodfonds.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Europees Parlement geeft groen licht voor herstelfonds van 672,5 miljard

Dat geld moet allemaal over een tijdsbestek van tientallen jaren weer terugverdiend en terugbetaald worden. Het Eigenmiddelenbesluit, dat door alle EU-landen moet worden goedgekeurd, moet dit allemaal mogelijk maken. Zonder Duitse goedkeuring voor het EMB komt dus ook het noodfonds er niet, want dat kan dan niet bekostigd worden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Dit heeft Rutte wel en niet binnengehaald tijdens de EU-top

Het mogelijke probleem zit hem erin dat de gezamenlijke schuld die de EU-landen aangaan ervoor kan zorgen dat een land als Duitsland op een bepaald moment opdraait voor de schulden van andere landen, als zij niet kunnen terugbetalen.

Onduidelijke verplichtingen

De vraag die het hof moet beantwoorden is of het oké is dat Duitsland financiële verplichtingen aangaat, waarvan het de hoogte zelf niet in de hand heeft, schrijft Frankfurter Allgemeine Zeitung. In de grondwet ligt namelijk vast dat het Duitse parlement eindverantwoordelijk is voor de begroting. Mogelijk zijn die twee zaken met elkaar in conflict.

Opmerkelijk is volgens de krant dat het hof formeel de president verbiedt de wet nu te tekenen. Volgens FAZ is het gebruikelijk in zo'n situatie dat er gewoon wordt afgesproken om de wet nog niet in werking te laten treden zolang het hof erop aan het broeden is. Waarom het hof nu voor de formele weg heeft gekozen, is niet helemaal duidelijk. Mogelijk is het volgens de krant simpelweg het gevolg van matige communicatie tussen het hof en het kantoor van de president.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

EU-hof: Duits hof niet bevoegd te oordelen over opkoopprogramma ECB

De verwachting is dat het hof binnen een maand of drie inhoudelijk een oordeel vormt over de zaak. Als dat positief uitvalt voor de EU, loopt het noodfonds geen verdere vertraging op. De hoop van de Europese Commissie is namelijk dat alle EU-landen in het eerste halfjaar van 2021 hun fiat geven.

Toch zal er met enige nervositeit naar het hof in Karlsruhe worden gekeken, dat inmiddels een reputatie heeft opgebouwd in Brussel. Vorig jaar nog oordeelde het dat het opkoopprogramma van de ECB onvoldoende was gemotiveerd: daarin ging het lijnrecht in tegen een staande uitspraak van het Europese Hof van Justitie, de hoogste Europese rechter.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van