Discriminatie

Vooroordelen op het werk: 'Donkere dames, die twerken toch allemaal?'

19 maart 2021 15:28 Aangepast: 19 maart 2021 18:23
Vivian Acquah krijgt regelmatig te maken met vooroordelen. Beeld © Isaac Kojo Owusu

"Jullie donkere dames, die twerken toch de hele tijd?" Adviseur Vivian Acquah weet nog goed dat ze die vraag bij een opdrachtgever kreeg. En Noortje van Lith wordt vaak afgewezen omdat ze in een rolstoel zit. Hoe ga je om met vooroordelen op het werk?

Het is alweer een jaar of twee geleden maar Acquah, die Ghanese roots heeft, kan er nog boos om worden. "Of ik wel of niet twerk (bepaalde dans, redactie) gaat niemand wat aan. Het gebeurde in een kantoortuin, waar ongeveer 30 mensen werkten. Nonchalant werd de opmerking gemaakt, toen het over uitgaan in het weekend ging."

Veel mensen die te maken hebben met vooroordelen, zeggen niets terug en laten ook niet merken dat ze gekwetst of boos zijn. Acquah kijkt daar anders naar.

"Mijn gezicht sprak boekdelen. Ik heb 'ik ga hier niet op in' gezegd. Toen ging hij over op een ander onderwerp," zo zegt Acquah die bedrijven over gezonde werkomgevingen, diversiteit en inclusiviteit adviseert.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Chinese Nederlanders klaar met vooroordelen: 'We zijn een stuk mondiger'

Bijensteken

"Of het nu om een dom grapje gaat of niet, het is microagressie. Maar dat heeft wel een macro-effect. Vergelijk het met een aantal bijen die je steken. Eén steek doet geen pijn, maar meerdere steken bij elkaar kunnen dodelijk zijn. Qua werk zorgt het er ook voor dat je betrokkenheid en productiviteit daalt."

Zeg er dus op een nette manier iets van, bepleit ze. Als je dat niet op dat specifieke moment in groepsverband wil doen, dan later.

Pijnlijk

"Dat kan op een respectvolle manier. Wat je nu zegt doet me pijn. Ook moeten bedrijven die dat nog niet hebben regels opstellen. Wie kun je aanspreken als er iets onbehoorlijks gebeurd?"

Als donkere vrouw heeft ze niet alleen last van vooroordelen over haar afkomst. "In het verleden, toen ik zwanger was, werkte ik ergens waar ze er automatisch vanuit gingen dat ik uit dienst zou gaan om thuis voor de kinderen te gaan zorgen."

Trainingen

Met trainingen besteden bedrijven tegenwoordig steeds meer aandacht aan vooroordelen. Iedereen heeft ze, weet de advocate. "Ik ook. Ik ben 1,86 meter en weet van mezelf dat ik anders kijk naar kleine mensen. Ik moet erop letten dat ik ze serieus neem."

De trainingen die bedrijven geven, vindt ze echter vaak te algemeen. "Het zijn generieke stellingen. Je moet het persoonlijk maken. Hoe zou jij je voelen als jij wordt buitengesloten of anders wordt behandeld? Als je empathie activeert, komt de boodschap duidelijker binnen."

Noortje zit in een rolstoel en heeft veel last van vooroordelen. Noortje zit in een rolstoel en heeft veel last van vooroordelen.

Rolstoel

Noortje van Lith (24) deed de MBO-opleiding Juridische Dienstverlening en volgt nu via cursussen de HBO-studie Bestuursrecht. Haar opleiding rondde ze zonder vertraging af en er is niets mis met haar brein. Toch merkt ze dat mensen haar vaak anders behandelen. De reden: ze zit in een rolstoel.

"Voor mij is dat niet bijzonder, ik zit hier al sinds mijn geboorte in. Maar ik merk dat mensen me anders behandelen. Bij sollicitaties heb ik vaak met vooroordelen te maken."

Solliciteren

Zo had ze een gesprek bij een bedrijf dat haar afwees, omdat de werkgever dacht dat ze meer begeleiding nodig had. "Ik heb even iemand nodig die de deur bij aankomst en vertrek voor me openhoudt, verder kan ik alles zelf. Met mijn verstand is niets mis, ik kan alleen niet lopen."

Hoewel ze vaak met vooroordelen te maken krijgt, spreekt ze de ander er niet op aan. "Vaak weet ik niet precies hoe ik moet reageren, ik ben er dan beduusd van. Soms merk ik ook pas later dat iets een vooroordeel was."

'Met mijn verstand is niets mis, ik kan alleen niet lopen'

Automatismes

Veel mensen die een vooroordeel hebben, zijn zich hier niet bewust van, weten Hanneke Felten en René Broekroelofs van kennisinstituut Movisie, dat onder meer onderzoekt hoe je vooroordelen en discriminatie kan voorkomen.

"Je hebt twee manieren van denken. Het snelle denken, waarbij dingen automatisch gaan. Denk aan fietsen of tandenpoetsen. Maar in dat deel van het brein zitten ook de stereotypes en vooroordelen. Amsterdammers rijden met een bakfiets en homo's zijn creatief. Je associeert automatisch", weet Felten.

Bassie

Als iemand 'Bassie' zegt, denk je meteen 'Adriaan' er achteraan. "Maar doordat het automatisch gaat, is het ook moeilijk te bestrijden. Diverse onderzoeken tonen aan dat bij een donker persoon mensen met een lichte huidskleur eerder denken aan het negatieve dan bij mensen met een lichtere huidskleur."

Zelfs voetbalcommentatoren, toch een multiculturele sport, hadden er last van bleek vorig jaar uit onderzoek in Engeland. Blanke spelers werden door de commentatoren milder beoordeeld door voetbalcommentatoren dan spelers met een donkere huidskleur. Ook werden de blanke spelers als intelligenter en harder werkend gezien.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Geen vooroordelen en geen cv: robot Sigmund kan sollicitatiegesprekken voeren

'Verplaats je in de ander, dan voel je hoe het kan zijn'

'Jij bent anders'

Broekroelofs heeft zelf een Aziatisch uiterlijk en heeft ook regelmatig te maken met vooroordelen. "Toen ik ooit op een camping bij het recreatieteam werkte, was er een blonde vrouw die meteen begon te klagen over buitenlanders en homo's. Na een paar weken sloeg haar gedrag helemaal om en was ze enthousiast. Ja, jij bent anders, zei ze toen."

Show, don't tell. In discussie gaan met iemand met vooroordelen helpt zelden, blijkt uit onderzoek. Dat komt omdat het bij stereotypes en vooroordelen dus om onbewuste processen in het brein gaat.

Tips

Je kunt stereotypes op het werk het beste terugdringen door meer mensen uit dezelfde 'groep' aan te nemen, zegt Felten. Eén brandweervrouw kun je nog zien als een uitzondering, maar meerdere niet. Mensen gaan dan ook creatiever en minder stereotype denken.

Broekroelofs: "Wat ook werkt: verplaats je in de ander, dan voel je hoe het voor die ander kan zijn. Empathie is heel belangrijk bij de bestrijding van vooroordelen." Hij haalt een onderzoek aan waarbij deelnemers zich een paar minuten moesten inleven in het leven van een transgender persoon. "Een paar maanden later hadden die mensen nog altijd een betere houding ten opzichte van transgender personen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van