Suriname en Zambia

Als een land failliet gaat, zijn de gevolgen vaak groot voor de inwoners

24 oktober 2020 08:36 Aangepast: 24 oktober 2020 10:26
De Surinaamse president Chan Santokhi tijdens zijn inauguratie in juli. Beeld © ANP, Ranu Abhelakh

Zambia en Suriname zijn deze week failliet gegaan. Maar failliet gaan voor een land is niet hetzelfde als failliet gaan voor een bedrijf. Zo kan er bijvoorbeeld geen beslag worden gelegd op een land of op bezittingen. Toch kunnen de gevolgen enorm zijn, vooral voor de bevolking.

Bij een staatsbankroet kan een land zijn schulden niet meer afbetalen en geen geld meer lenen op de kapitaalmarkt. Geldschieters kunnen dan fluiten naar hun centen, want dat krijgen ze hoogstwaarschijnlijk niet meer terug.

Geen investeringen meer

Vervelend voor de regering, maar vooral vervelend voor inwoners. Zij merken de daadwerkelijke gevolgen van het faillissement.

"Een land leent altijd met een doel. Dit doet de overheid bijvoorbeeld om geld te investeren in infrastructuur of onderwijs", vertelt Steven Brakman, professor internationale economie aan de Rijksunversiteit Groningen. "Wanneer een overheid dat geld niet meer kan lenen, dan kunnen ze ook niet meer het geld investeren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Suriname zit aan de grond en kan rente niet meer betalen

Argentinië ging al 9 keer failliet 

Als de overheid bijvoorbeeld niet meer in de infrastructuur kan investeren, dan kan dit leiden tot werkloosheid, omdat werkzaamheden stilliggen. Ook ambtenaren lopen het risico niet meer uitbetaald te worden.

Argentinië is het schoolvoorbeeld als je het hebt over failliete landen. In twee eeuwen ging het land al negen keer failliet. De gevolgen waren gigantisch. 

Tijdens de Argentijnse crisis van 2001 steeg het aantal Argentijnen dat onder de armoedegrens leefde van 25,9 procent (1998) naar 57,5 procent (2002), blijkt uit een rapport van Rabobank uit 2013.

Geldontwaarding

Tijdens de crisis besloten mensen hun geld van de bank te halen, een bankrun. Dat geld wilden de Argentijnen omzetten in de veiligere dollar, omdat de eigen valuta enorm aan waarde begon te verliezen.

De Argentijnse staat heeft uiteindelijk moeten ingrijpen door alle bankrekeningen voor twaalf maanden te bevriezen. Uiteindelijk leidde dit tot massale protesten tegen de overheid. Door deze protesten moesten zowel de president als de minister van Economie opstappen.

Demonstranten in Ecuador (22 oktober 2020) die protesteren tegen de economische situatie in Ecuador en de voorwaarden van het IMF leenpakket. Demonstranten in Ecuador (22 oktober 2020) die protesteren tegen de economische situatie in Ecuador en de voorwaarden van het IMF leenpakket.

Geen vertrouwen

De gevolgen van een staatsbankroet kunnen dus flink zijn. Toch is failliet gaan een groot woord. "Een land heeft grondstoffen en mensen", vertelt Brakman.

Op mensen en grondstoffen mag je niet zomaar beslag leggen als een land failliet gaat. Een land is namelijk soeverein. Dit betekent dat er binnen het land niemand meer macht heeft dan het land zelf.

"Wat echter bedoeld wordt met als een land failliet gaat, is dat het land geen geld meer kan lenen op de kapitaalmarkt", zegt Brakman. "Dit betekent dat een land niet meer kredietwaardig is." Oftewel, de investeerders hebben er geen vertrouwen meer in dat het land zijn schulden kan terugbetalen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Argentinië is alwéér failliet, maar er is nog een sprankje hoop

Hoge rente

Er zijn twee opties als een land failliet gaat. "Een land kan dan alsnog proberen te lenen, maar dat zal het dan wel tegen hoge rentes moeten doen", vertelt de professor. "De andere mogelijkheid is om naar het IMF te stappen voor steun."

De eerste optie zorgt ervoor dat de problemen eigenlijk een beetje uitgesteld worden. De rente moet uiteindelijk toch terugbetaald worden. En als die rente erg hoog is dan moet je ook meer terugbetalen.

Ook is er het risico dat geldschieters op een gegeven moment helemaal geen geld meer aan het land willen lenen.

Steun van het IMF  

Dan is er nog het Internationaal Monetair Fonds (IMF), een VN-organisatie waarin 190 landen samenwerken om financiële crises te bestrijden. Die kan een failliet land steunen met geld dat de leden van het IMF bij elkaar brengen. Maar die steun krijgen ze niet zomaar. 

"Als het IMF steun gaat verlenen, dan moet het land altijd aan hervormingen doen", zegt Brakman. "Het IMF gaat dan kijken naar wat de overheid heeft gedaan en wat ze moeten aanpassen." Zo kan het IMF bijvoorbeeld eisen dat de staatsbedrijven geprivatiseerd moeten worden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zambia is failliet: eerste land dat coronacrisis niet overleeft

IMF geeft vertrouwen aan de markt

"Als het IMF bijspringt met financiële steun dan geeft dat eigenlijk een positief signaal af aan de kapitaalmarkt", vertelt de professor. "De steun van het IMF is eigenlijk een teken voor geldschieters dat het weer wat veiliger is om geld te lenen aan het land."

Als de geldschieters zich weer wat veiliger voelen, dan gaat de rente iets omlaag en dan kan het land weer wat goedkoper lenen.

Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van