'Minst slechte oplossing'

Rekenkamer over staatssteun aan grote bedrijven: niets doen kan ook

26 juni 2020 12:35 Aangepast: 26 juni 2020 13:42
President Arno Visser van de Algemene Rekenkamer. Beeld © ANP

De overheid moet bij het overwegen van staatssteun aan grote bedrijven in de coronacrisis niet vergeten dat niet ingrijpen óók een mogelijkheid is. Uit het verleden blijkt dat dit 'lang niet altijd serieus overwogen' is.

Dat schrijft de Algemene Rekenkamer in een brief aan de Tweede Kamer op de dag dat KLM definitief gered is door de overheid.

Volgens het onafhankelijke adviesorgaan moeten het kabinet en het parlement lessen trekken uit het verleden als het gaat om overheidssteun.

'Minst slechte oplossing'

Zo zou niet ingrijpen voor het publiek belang in sommige gevallen 'de minst slechte oplossing' zijn, zeker wanneer er bijvoorbeeld geen goed reddingsplan is.

Toch blijkt uit het verleden dat hier soms niet eens naar gekeken is. Een voorbeeld is scheepbouwer Rijn-Schelde-Verolme (RSV) dat ondanks jarenlange miljardensteun toch failliet ging in 1983 omdat er geen controle was op de effectiviteit van die steun of de besteding ervan.

Recenter concludeerde de parlementaire enquêtecommissie die in 2014 keek naar de vele gefaalde ICT-projecten van de overheid dat de zogenoemde 'nul-optie' (niets doen) meestal ontbreekt als het mis gaat.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kogel door de kerk: KLM krijgt steunpakket van 3,4 miljard euro

Slimme alternatieven

De Rekenkamer stelt dat er altijd eerst gekeken moet worden naar het publieke belang, het toekomstperspectief van een bedrijf en slimme alternatieven. Een voorbeeld is een 'bail-in' waarbij ook de aandeelhouders, schuldeisers en andere financiers van een bedrijf meebetalen. Pas als die bereidheid er is, kan ook de staat inspringen.

Een ander voorbeeld is de noodwet voor ING die in maart 2009 klaarlag. Mochten marktpartijen onvoldoende meewerken aan de steunoperatie voor de bank tijdens de kredietcrisis, zou ING genationaliseerd worden - wat uiteindelijk niet nodig bleek.

"Snelheid gaat soms ten koste van zorgvuldigheid."

Onrechtmatige steun

Al in mei wees president Arno Visser van de Algemene Rekenkamer er in een interview met NRC op dat besluiten voor overheidssteun 'niet overhaast' genomen moeten worden.

Zo kan onrechtmatig handelen worden voorkomen, zoals bij het kopen van 14 procent van de aandelen van Air France-KLM vorig jaar. Daar was helemaal geen toestemming voor van de Tweede Kamer.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rekenkamer haalt uit naar kabinet: aankoop aandelen Air France-KLM onrechtmatig

Van dit soort fouten moet het kabinet leren, adviseert de Rekenkamer. "Vaak wordt gezegd dat de situatie uitzonderlijk en uniek is en dat de tijd dringt. Aan de andere kant gaat snelheid soms ten koste van zorgvuldigheid", schrijven Visser en secretaris Cornelis van der Werf vrijdag in de Kamerbrief.

De Rekenkamer doet momenteel onderzoek naar de staatssteun die dit jaar is gegeven aan KLM en scheepsbouwer Royal IHC. Na de zomer volgt hierover een rapport.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van