Economie

Geweld aan de Chinees-Indiase grens: ligt een groot conflict op de loer?

19 juni 2020 17:14 Aangepast: 19 juni 2020 17:49
Indiase soldaten aan de grens bij de stad Ganderbal. Beeld © SIPA

De spanningen aan de duizenden kilometers lange grens tussen China en India lopen steeds hoger op. Maandag kwamen twintig Indiase militairen om het leven bij een geweldsuitbarsting. Wat is er aan de hand en hoe gaat dit aflopen?

Het grensconflict tussen India en China is zeker niet nieuw. Al decennia ruziën de Aziatische grootmachten over de grens tussen de Indiase regio Ladakh en de Chinese regio Tibet. En ook andere gebieden langs de grens zijn betwist. In 1962 kwam het zelfs tot een kortstondige oorlog.

Waar ligt de grens?

Kort en goed kunnen de landen het gewoon niet eens worden over waar de grens ligt. Als tussenoplossing is de zogenoemde Line of Actual Control (LAC) in het leven geroepen. Die lijn markeert nu losjes de scheiding tussen de twee landen, en wie dus in de praktijk in welk gebied de baas is. Maar het is geen formeel overeengekomen grens.

En dat zorgt af en toe voor spanningen. Maar volgens de twee landen zou al in geen veertig jaar meer een schot zijn gelost.

Wat is er gebeurd?

Tot nu, zou je denken. Maar het lijkt erop dat er zelfs nu niet is geschoten. Chinese en Indiase militairen zouden slaags zijn geraakt en elkaar te lijf gegaan zijn met stokken en knuppels.

"Er is nog vrij veel onduidelijk", zegt Susanne Kamerling, die onderzoek doet naar het veiligheidsbeleid van China en India en verbonden is aan Instituut Clingendael. Wel duidelijk is dat er drie Indiase militairen zijn doodgeslagen. Voor zover bekend zijn de andere zeventien overleden aan hun verwondingen in de barre omstandigheden. Het gebied waar het drama zich heeft afgespeeld is hooggelegen, afgelegen en het kan er erg koud zijn, legt Kamerling uit.

Gezien het aantal doden aan Indiase kant is het zeer waarschijnlijk dat er ook Chinese doden zijn gevallen. Er gaan geruchten over veertig doden, vertelt Richard Ghiasy, onderzoeker bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS), maar officieel is van Chinese zijde niets bekendgemaakt.

Waarom laait het nu op?

Door het dodelijke incident van deze week lijkt het conflict nu op te laaien, maar beide onderzoekers zien dat het al jaren rommelt in het grensgebied. De aanvaringen tussen Chinese en Indiase troepen steken altijd in het voorjaar de kop weer op, vertelt Kamerling.

Dat komt waarschijnlijk omdat het klimaat iets beter is en het gebied dan meer begaanbaar is. De afgelopen jaren zijn er veel incidenten geweest. Vanaf begin mei dit jaar is het eigenlijk constant onrustig.

"Ik zou niet zeggen dat het nu per se oplaait. Maar het is wel intenser", vult Ghiasy aan, wijzend op het feit dat er voor het eerst in zo'n 45 jaar doden zijn gevallen.

Wat is dan de aanleiding?

Helemaal zeker weten de onderzoekers het niet. "Het is onduidelijk wat en of er een strategie is. Het kan ook een combinatie zijn van strategische inzet en verkeerde beslissingen op de grond. Of het loopt gewoon uit de hand", aldus Kamerling.

Zeker is dat China heel erg ongelukkig is met recente infrastructuurprojecten van India, aan hun kant van de rommelige grens. Ook zijn de Chinezen niet blij met de verandering van status van Ladakh in 2019. Die Indiase regio is toen onder direct beheer van Delhi gekomen. "Daar is China op tegen, want ze zien het als een verandering van de status quo", zegt Kamerling.

Miniatuurvoorbeeld
Meer van RTL Nieuws

Doorwerken met gevaar voor eigen leven: vuilophalers India hebben geen keus

"Maar ook het coronavirus kan een rol spelen. China ligt onder vuur om hoe het land met de uitbraak is omgegaan, en dat maakt kwetsbaar. Een grensconflict kan ook als bliksemafleider werken", zegt Kamerling.

Ook vanuit Indiaas perspectief kan de Covid-crisis meespelen. India is economisch en sociaal hard geraakt, legt Ghiasy uit, en er zijn veel vragen over het ontstaan van het virus en waarom het zo lang heeft geduurd voor China openheid gaf.

Dat zorgt ervoor dat er ook in India wel binnenlandse druk ontstaat om spierballen te laten zien.

Draait het uit op oorlog?

Toch denkt Ghiasy niet dat er van hogerhand opdracht is gegeven vanuit India om een dodelijke confrontatie op te zoeken. "India zou een conflict niet aankunnen en ook niet willen." Ook China heeft geen trek in een militair conflict, voegt hij eraan toe.

Dat de doden naar het zich laat aanzien zijn gevallen bij een zeer gewelddadig handgemeen, laat ook zien dat beide kanten er bedacht op zijn om het conflict niet militair uit de hand te laten lopen.

Volgens de officiële berichten is er niet geschoten, en dat is maar goed ook. "Dan kan het enorm uit de hand lopen. De afspraak is om dat niet te doen", aldus Ghiasy.

Ook Kamerling ziet dat beide landen geen baat hebben bij een gewapend conflict en hebben afgesproken te de-escaleren en diplomatieke oplossingen te zoeken. Maar toch is zo'n conflict voorlopig niet helemaal uitgesloten.

Een Indiaas legerkonvooi rijdt over een bergpas in het betwiste gebied. Een Indiaas legerkonvooi rijdt over een bergpas in het betwiste gebied.

De druk op premier Modi is hoog om te reageren, wanneer er mogelijk veel doden vallen. "Dan valt het niet uit te sluiten dat er escalatie optreedt", zegt Kamerling. Al zou dat gaan om een 'beperkte, proportionele actie', gezien de grote nederlaag van India in de korte oorlog van 1962.

Uiteindelijk heeft China zich toen toch weer teruggetrokken. Zo'n signaal is ook nu niet uit te sluiten, alhoewel beide kanten dat proberen te voorkomen, denkt de onderzoeker.

Ghiasy 'ziet het niet gebeuren'. Hij noemt de geweldsopleving een piek in het patroon, 'maar die komt niet uit het niets'. Uiteindelijk hebben beide landen, die samen tegen de 40 procent van de wereldbevolking huisvesten, te veel te verliezen bij oorlog.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van