Economie

Kabinet naar Brussel om aanpassingen natuurgebieden, maar heeft dat nut?

18 november 2019 06:29 Aangepast: 18 november 2019 06:30
Beeld © iStock

Het kabinet wil binnenkort met de Europese Commissie in gesprek over de Nederlandse stikstofproblematiek. De regering wil onderzoeken of natuurgebieden opgeheven of samengevoegd kunnen worden. Die stap lijkt echter niet haalbaar; eerder zei de minister van Landbouw al dat het praktisch onmogelijk was.

Vorige week maakte het kabinet de kortetermijnmaatregelen bekend om de stikstofproblematiek op te lossen. Die maatregelen zijn het invoeren van een lagere maximumsnelheid, minder ammoniakuitstoot door ander veevoer en een grotere uitkoopregeling voor varkensboeren.

De coalitie kwam met de maatregelen na een forse onderhandeling. De VVD noemde het verlagen van de snelheid een 'rotmaatregel'. Niet iedere coalitiepartij hecht evenveel waarde aan het opheffen of aanpassen van de natuurgebieden, maar de VVD kreeg wat wisselgeld in de onderhandelingen.

Kamerbrief Schouten: aanpassing heel lastig

Er is toegezegd dat het kabinet naar Brussel gaat om met de Europese Commissie te praten over het schrappen of herindelen van de Natura 2000-gebieden, die een beschermde status hebben - en dus in de weg staan van economische doelen. In die gebieden mag namelijk niet te veel stikstof neerslaan.

Dat het kabinet naar Brussel wil is een opvallende stap, want op 4 oktober stuurde minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit nog een brief naar de Tweede Kamer waarin ze zei dat het anders inrichten of schrappen van Natura 2000-gebieden praktisch onmogelijk is.

Om te zorgen dat natuurgebieden gezond blijven - en gezonder worden - hebben vrijwel alle Europese landen gebieden aangewezen als speciale beschermingszone. De Nederlandse overheid heeft 160 gebieden bij de Europese Commissie aangemeld. Door de hele EU zijn er 26.000 Natura 2000-gebieden, met een oppervlakte van 850.000 vierkante kilometer. In Nederland gaat het bijvoorbeeld om de duinen van de Waddeneilanden, het IJsselmeer en de Veluwe.

Twee mogelijkheden tot aanpassing

Er zijn namelijk slechts twee mogelijkheden om een Natura 2000-gebied te schrappen of aan te passen, oordeelde het Europees Hof van Justitie. Een van die mogelijkheden is wanneer er een wetenschappelijke fout is gemaakt bij het aanwijzen van een Natura 2000-gebied.

Dat gebeurde bijvoorbeeld toen Henk Bleker minister van LNV was. Toen zijn er drie gebieden van de Nederlandse Natura 2000-lijst geschrapt. Het bleek dat de natuurgebieden van tevoren al zo slecht eraan toe waren, dat de gestelde doelen nooit gehaald konden worden. Een rekenfout dus.

Een vierde gebied, loofbos Achter de Voort in Twente, mocht niet geschrapt worden. Daarvan zei de Europese Commissie toen dat het juist beschermd moet worden.

De andere mogelijkheid om een Natura 2000-gebied te schrappen is wanneer een natuurgebied al is aangewezen, maar gaandeweg blijkt dat de ecologische situatie steeds slechter wordt en dat daar niets meer tegen is te doen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Snap je ook niets meer van de stikstofcrisis? Dit is hoe het zit

'Geen gebied voldoet aan criteria' 

Belangrijk punt bij het tweede argument is dat de verslechtering niet veroorzaakt mag zijn door nalatigheid van een land om het gebied te beschermen. Het mag alleen verslechterd zijn door natuurlijke oorzaken die niet tegen kunnen worden gegaan.

"Geen van de Nederlandse Natura 2000-gebieden voldoet aan deze criteria", scheef minister Schouten in haar brief. "Daarmee zijn er op dit moment geen mogelijkheden om het aantal gebieden te verminderen."

Nieuwe argumenten

Toch wil het kabinet het nu, anderhalve maand later, wel proberen in Brussel. In het Kamerdebat over stikstof zei premier Rutte nu serieus bezig te zijn met de stikstofuitstoot. "Er ligt een aanpak om CO2-uitstoot en stikstofdepositie terug te dringen, en we gaan investeren in de natuur. Dat geeft ons, vind ik, een pakket argumenten."

"Als je een klein natuurgebiedje hebt waarvan je toch niet weet of het ooit gaat lukken, hoeveel je er ook in investeert, is het dan niet slim om te kijken of het de Natura 2000-status moet behouden of te kijken wat je kan doen door samenvoeging of herindeling?", zei Rutte.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oppositie blijft ontevreden na stikstofdebat, 'maatregelen deugen niet'

Of de Europese Commissie dat ook goede argumenten vindt, is nog maar de vraag. De kans dat de Commissie meebeweegt is klein, zegt ecoloog John Janssen van Wageningen University & Research.

"Als je wil tornen aan het Natura 2000-netwerk moet de situatie verslechterd zijn, terwijl je echt je best hebt gedaan om het goed te houden", zegt Janssen. "Dat kan dus komen door overstromingen, of extreme situaties als heftige regenval of droogte. Maar ook dan heb je als land de verplichting het zo goed mogelijk te houden." 

"Er is in Nederland geen enkel Natura 2000-gebied dat daarvoor in aanmerking komt", zegt Janssen. "En dan nog zou je een alternatief moeten aanwijzen. Als je gebieden wil samenvoegen en je wil op een plek kunnen bouwen, maar op een andere plek compenseren, dat bestaat de kans dat het over de hele linie slechter wordt. Dan heb je een nog groter probleem."

Lidstaten moeten verzoek wetenschappelijk onderbouwen

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit laat weten nog geen afspraak te hebben gemaakt met de Europese Commissie. Volgens een woordvoerder moet nog worden uitgewerkt wat de inzet van de gesprekken wordt.

Een woordvoerder van de Europese Commissie zegt nooit commentaar te geven op de intenties van nationale regeringen, en af te wachten waar het Nederlandse kabinet mee komt. Op de site van de Europese Commissie is te lezen dat een eventueel verzoek om een Natura 2000-gebied aan te passen of op te heffen, wetenschappelijk flink onderbouw moet zijn. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`