Economie

Hoe een burn-out je juist kan helpen, ook op je werk

26 oktober 2019 08:31 Aangepast: 26 oktober 2019 08:48
Beeld © Getty Images

'What doesn’t kill you, makes you stronger'. Waarom passen we dit spreekwoord niet toe bij een burn-out? Dat dacht coach Greet Vonk, die onderzoek deed naar hoe een burn-out je leven kan helpen. "Hoezo altijd op je grenzen blijven letten? Je kunt sterker uit je ellende komen."

Als iemand iets ergs overkomt, zijn we geneigd dat negatief te benaderen, zegt Vonk. Terwijl het omgekeerde juist werkt, ontdekte ze in haar onderzoek naar PostTraumatische Groei (PTG) bij burn-out. Want wat je leert van die ernstige gebeurtenis, kan de sleutel tot het succes van je herstel zijn.

Kom boven

Focus op iemands krachten, talenten en vaardigheden, zegt Vonk, die samen met collega-coach Anja Jongkind de praktijk Et Emergo (Latijn voor 'kom boven') in Loenen runt. Ze ontwikkelden PTG-coaching op basis van wetenschap en gezamenlijk tientallen jaren ervaring.

Een voorbeeld uit haar praktijk: ze behandelde iemand die verbaal heel agressief kon zijn. "Deze reageerde zo heftig dat mensen niet in de buurt wilden zijn. Maar eigenlijk was die heftigheid een enorme kracht. Het probleem is alleen: als je je talent verkeerd hanteert, gaat het mis. Die persoon is hierover alleen maar veroordeeld. Terwijl je die kracht ook kunt leren hanteren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Vertel liever niet over je psychische problemen op je werk'

Willem van Rhenen, chief health officer van arbeidsorganisatie Arbo Unie, benadrukt wel dat een burn-out niet hetzelfde is als een trauma. "Als iemand ineens dood naast je neervalt of je krijgt een pistool tegen je hoofd, kun je daar een trauma aan overhouden. Een burn-out is het langzaam uitdoven van je energie, je batterij moet opgeladen worden. Dat zijn twee verschillende talen."

Minder klachten

PTG is al sinds de jaren negentig een wetenschapsgebied, maar is tot dusver heel onbekend gebleven, verklaart Vonk. Ook was PTG bij burn-out nog niet onderzocht. Samen met onder meer Judith Semeijn, hoogleraar Duurzaam Human Resource Management aan de Open Universiteit, dook Vonk in het effect van groei op het herstel van een burn-out.

Daaruit bleek ook dat hoe meer groei mensen na een vervelende periode ervaren, hoe meer bevlogen ze zijn in hun werk. En hoe minder 'restklachten', zoals afstand tot het werk, concentratieproblemen of vermoeidheidsverschijnselen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Bedrijfsartsen gaan burn-outs anders behandelen

Leer van je burn-out

Behalve wéten dat je beter kunt worden van je burn-out - en je vervolgens aan dat proces moeten overgeven - leerde Vonk ook dat mensen hun leven indelen in een voor- en een nagedeelte. Gebruik dat bij je herstel: "Ga met mensen in je omgeving praten die je kennen van voordat je onderuit ging. Haal die kwaliteiten en krachten naar boven en ga vanuit daar je leven inrichten." 

En uit je emoties: "Je mag je emoties best in de koelkast zetten, dus huilen in je auto in plaats van op de werkvloer. Maar stop ze niet weg in de vriezer. Als dat door blijft gaan, kan de vriezer niet meer dicht en ontdooit de handel. Dan moet je ineens een boel emoties verteren."

Grenzen verkennen

Mensen die last hebben gehad van een burn-out worden vaak geadviseerd om hun grenzen te bewaken, zegt Vonk. Maar laat dat los, vindt ze. "Je moet het verleggen van je grenzen juist verkennen." 

Ze vergelijkt het met een kind dat leert fietsen: "Die dondert heus wel eens van z’n fiets af, maar zeggen dat het niet lukt, remt groei. Een volwassene die heel zielig op een fietsje zit met zijwieltjes is hoe de maatschappij met mensen met psychische klachten omgaat", vindt Vonk.

Bij de behandeling van burn-out wordt inderdaad aangestuurd op controle op de omgeving, vertelt Van Rhenen. "Dan weet je waar je grenzen liggen en of je ze wil verleggen. Dat proces is op zich goed. Denk aan een dijk. Die moet de zee tegenhouden. Maar als de zee gaat stijgen, kun je beter het klimaat aanpakken."

Taboe eraf

Vonk vindt dat we burn-outs anders moeten behandelen, want nog altijd stigmatiseren en discrimineren bedrijven mensen die een burn-out gehad hebben, vindt ze. "Nu gebruiken we het medische model van een gebroken been. Je kijkt wat er mis is, plakt er een etiket op en probeert met een behandeling de klachten te verminderen." 

"Maar dan mis je de helft van het speelveld", zegt Vonk. "Namelijk welke groei er mogelijk is. En als je burn-out als ontwikkelproces benadert, haal je het taboe eraf."

Van Rhenen gelooft niet dat er een taboe heerst, maar wel in een verandering en verschraling van werk. "Mensen zouden eigenlijk moeten leren wat ze energie geeft en daarin betere keuzes maken. Dus die taken moet je of zelf creëren, of als de werkgever ze niet gunt, andere keuzes maken waar je wel energie van krijgt. Daar is soms wel weer wat groei en ontwikkeling nodig."

Werkstress neemt toe

Arbeidsorganisatie Arbo Unie waarschuwde in nieuwe cijfers onlangs voor werkstress. In 2030 zal naar verwachting een kwart van de werkenden burn-outverschijnselen hebben als er niks verandert aan de manier waarop we werken.

Stress en vermoeidheid zijn hoofdoorzaken bij psychische vermoeidheid, ziet Arbo Unie. Ter vergelijking: in 1997 was nog slechts 8 procent van de werkenden minder inzetbaar door werkgerelateerde stress, in 2017 was dat 17 procent.

Daarentegen blijft het gemiddelde ziekteverzuim in Nederland voor het eerst sinds jaren stabiel, meldt de landelijke arbodienst ArboNed. In de tweede helft van dit jaar komt het verzuim uit op 4,2 procent, evenveel als vorig jaar. Het verzuimpercentage is nog wel het hoogst van de afgelopen paar jaar en blijft stijgen. In 2016 verzuimde 3,5 procent, in 2017 was dat 3,7 procent.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`