Economie

Opererende robots en duivelse dilemma's op Dutch Design Week

24 oktober 2019 06:19 Aangepast: 24 oktober 2019 07:22
Het ziekenhuis gebruikt al langer een robot bij sommige operaties. Beeld © Maxima Medisch Centrum.

Slechthorenden kunnen beter horen, mensen met slikproblemen krijgen weer trek en met een armprothese kun je straks evenveel als met een arm van vlees en bloed. De medische wetenschap staat voor niets, blijkt uit verschillende projecten die op de Dutch Design Week worden gepresenteerd. Maar hoe ver willen we gaan?

Van  'I, Robot' met acteur Will Smith tot 'Terminator' van Arnold Schwarzenegger. Al decennia krijgen we Hollywoodfilms voorgeschoteld waarin robots de macht overnemen. Bij de eerste Terminator-film leek dat moment ver weg, maar anno 2019 heeft kunstmatige intelligentie een flinke stap gemaakt.

Maar hoe ver gaat dat en willen we ons leven wel in handen leggen van robots, vragen ook de artsen van het Maxima Medisch Centrum in Veldhoven zich af. Op de Dutch Design Week in Eindhoven toonden zij deze week beelden van een robot die een baarmoederoperatie uitvoert.

Verre toekomst, denken veel bezoekers, maar gynaecoloog Marlies Bongers vertelt dat de Senhance-robot al een jaar gebruikt wordt. "Je kunt er moeilijk bereikbare plekken, waar weinig ruimte is, goed mee opereren", zegt ze tegen de bezoekers.

Ethische dilemma's

De huidige robot vervangt de arts weliswaar nog niet, maar dat moment komt er mogelijk wel aan. En dat levert ethische dilemma's op. "Stel, u ondergaat binnenkort een operatie. Voor deze ingreep kan een operatierobot worden ingezet", zo staat op een 'toekomstverklaring' die de bezoekers in Eindhoven krijgen voorgelegd.

En dan de vraag: "De robot beschikt over software op basis van artificiële intelligentie. De chirurg heeft jarenlange ervaring met deze operatie. Robot en chirurg maken beiden hun eigen inschatting wat het beste voor u is. Mag de robot uw ingreep zelfstandig uitvoeren en wie mag een besluit nemen bij onenigheid over de aanpak. Arts of robot?"

Zou jij je door een robot laten opereren? Zou jij je door een robot laten opereren?

Wat ze zelf zou doen, laat gynaecoloog Bongers in het midden. "Dat zeg ik niet, we willen juist weten hoe patiënten hierover denken."

Vloeiend geluid

Want uiteindelijk helpt de techniek de medische wetenschap vooruit, denken de verschillende ontwerpers op de Dutch Design Week. Zo heeft designer Rocco Giovannoni een patent aangevraagd op zijn futuristisch ogende vinding, een koptelefoon, waarbij een derde 'luidspreker' boven het voorhoofd geplaatst wordt.

Hoe dat werkt? In plaats van lucht voegde hij water in gelvorm toe aan zijn ontwerp. De vloeistof geeft het geluid door via de schedel, waardoor problemen met het buitenoor en middenoor geen belemmering meer zijn. Hardhorenden zouden zo beter kunnen horen, aldus de ontwerper. Zodra het patent binnen is, moet de InMergo op de markt komen.

Met deze koptelefoon kunnen slechthorenden beter horen. Met deze koptelefoon kunnen slechthorenden beter horen.

High tech prothese

Giovanni is niet de enige die patiënten wil helpen. Designer Lucas Balcilar presenteert een high tech prothesearm. "Bij de meeste protheses hebben de gebruikers problemen met hun grip als ze iets vastpakken", legt hij het probleem uit.

Dat komt omdat een normale elektrische prothese wordt bestuurd via elektrische signalen, die op hun beurt gestuurd worden door de spiercontracties van de gebruiker. Kleine electrodes sturen de prothese aan. Balcilar: "Vaak moet je een paar keer switchen voordat de juiste grip is bepaald."

Bij de 'prosthesis 2.0’ zit echter een camera in de pols, die een analyse maakt van het vast te pakken object. Dan wordt snel berekend welke grip nodig is.

De prothese 2.0 De prothese 2.0

"Gebruikers van de prothese worden minder moe en ze kunnen meer", aldus Balcilar, die de prothese voor zijn studie Industrial Design maakte, maar wel snel op de markt wil brengen.

3D geprint eten

Ook de 3D-printer kan het leven van patiënten veel beter maken, merken veel designers die met de moderne printers aan de slag zijn gegaan. Margarita Kuzina combineert 3D-printtechnieken met moleculaire voedselwetenschappen.

Ze richt zich op mensen die door neurologische problemen, ouderdom of kanker in het halsgebied, moeilijk kunnen slikken. "Ze zitten vaak vast aan een dieet van zacht of vloeibaar voedsel."

De textuur van eten bepaalt samen met smaak en temperatuur of we er zin in hebben. Kuzina: "Mensen die moeite met slikken hebben, krijgen continu eten met dezelfde textuur. Dat is saai, dus gaan ze minder eten." 

Ze print nu met de 3D-printer eten met verschillende texturen en smaken, waarbij de structuur wel zo klein en verfijnd is dat iedereen het door kan slikken.

"Ik gebruik hierbij principes van moleculair koken. Je kan je eten iedere smaak geven, die je wilt", zegt ze. "Ik denk dat er genoeg mogelijkheden zijn om mensen met plezier te laten eten, ondanks hun ziekte."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`