Economie

Draghi's bazooka: ECB verlaagt rente, hoe nu verder?

12 september 2019 17:04 Aangepast: 15 september 2019 21:50
Mario Draghi. Beeld © RTL Z

‘Een big bang’ of een ‘bazooka’: zo werd het monetaire steunpakket genoemd dat voorzitter Mario Draghi van de ECB donderdag lanceerde. Er wordt flink ingegrepen om de Europese economie te stimuleren. De depositorente gaat omlaag en de ECB gaat obligaties opkopen. Maar wat betekent dat en hoe gaat het nu verder?

De depositorente gaat naar van -0,4 procent naar -0,5 procent en kan nog verder omlaag. Dat houdt in dat banken die geld stallen bij de ECB daarvoor moeten betalen. Tegelijkertijd kunnen banken gratis geld lenen bij de ECB. 

Op 1 november begint de ECB opnieuw met het opkopen van obligaties voor 20 miljard euro per maand. Daar gaat de bank mee door zo lang als nodig is. Hoe lang precies is dus nog onduidelijk, maar Draghi gaf aan dat de ECB blijft kopen totdat de cijfers gunstiger stemmen. 

Inflatie van 2 procent ver weg

Want die cijfers zien er voorlopig niet best uit. De inflatie daalt van 1,8 procent in 2018 naar 1 procent in 2020. Dat valt nog een stuk lager uit dan in eerste instantie verwacht werd. Pas in 2021 wordt een lichte verhoging verwacht, naar 1,5 procent. 

Terwijl de ECB als uitgangspunt heeft dat de inflatie net iets onder 2 procent moet uitvallen. Dat wordt bij lange na niet gehaald en daalt verder. Ook de economische groei zwakt verder af, van 1,9 procent in 2018 naar 1,2 procent in 2020. 

Problemen aan de horizon?

Tijdens de vergadering van de ECB waren niet alle landen het eens over de opkoop van obligaties. DNB-president Klaas Knot zag het niet zitten, net als zijn Duitse collega Jens Weidmann. Volgens Knot is de eurozone er nog niet zo slecht aan toe dat dat nodig is. 

Daarover verschillen de meningen. De ECB schetst problemen aan de horizon en geeft ook toe dat dit steunprogramma de problemen zeker niet gaat oplossen.

Onder meer de economen van ABN Amro gingen uit van een opkoopprogramma van 70 miljard euro per maand - ruim 50 miljard euro meer dan nu. Volgens hun berekeningen was dat nodig om de cijfers recht te trekken. 

Harde brexit en handelsoorlog

In de sombere voorspelling die de ECB maakt voor de economische groei en inflatie de komende jaren, is nog geen rekening gehouden met een harde brexit, terwijl de kans daarop is toegenomen. Ook is een verslechtering van de handelsoorlog niet meegerekend. De cijfers kunnen dus lager uitvallen. 

"De bal ligt meer dan ooit in handen van de overheden”, zegt beurscommentator Durk Veenstra. "De ECB levert zoals verwacht en doet wat het kan. Per maand is het opkoopprogramma minder dan verwacht, maar het is wel zonder een einddatum", zegt hij. 

Het opkoopprogramma kan nog worden uitgebreid, al is dat aan de opvolger van scheidend voorzitter Mario Draghi, Christine Lagarde. Zij begint in oktober als president. Ook is het verder omlaag brengen van de rente niet uitgesloten. 

Maar de ECB kan ook niet toveren, benadrukken analisten. "Daarnaast zei de ECB unaniem: landen die financieel gezien de ruimte hebben, moeten fiscaal stimuleren", merkt beurscommentator Hans de Geus op. 

Minder sparen, meer geld uitgeven

De hoop is dat mensen minder gaan sparen en meer geld gaan uitgeven, vervolgt De Geus. Bedrijven zouden dan meer moeten lenen en investeren. "Maar alles werkt andersom. Vroeger was het zo dat geld meer waard werd op de bank, nu is dat niet meer zo." 

"Mensen worden dus voorzichtiger en houden de hand op de knip", legt de Geus uit. "Bedrijven zien dat de vraag lager is en investeren niet. Ondertussen is het beleid van de ECB niet aangesloten op dat van de overheden. De hoop is dat Lagarde als politiek figuur die brug beter weet te slaan, nu Draghi vertrekt." 

Negatieve spaarrente?

Moeten we dan nu bang zijn voor een negatieve spaarrente op de bank? Niet direct, verwachten de commentatoren. "Er wordt ongetwijfeld druk over vergaderd, maar geen bank kan dit in z’n eentje doen. De reputaties van de banken kunnen dat niet aan: als een bank dat doet gaat iedereen weg", zegt de Geus. 

Ondertussen worden individuele spaarders misschien niet direct geraakt via een negatieve spaarrente, maar pensioenfondsen zien kortingen dichter- en dichterbij komen. Ze maken zich grote zorgen. 

Gevraagd naar die zorgen zei ECB-voorzitter Draghi die te delen. Maar zei ook dat negatieve rente nodig is, en dat het positieve effecten creëert.

Investering Nederlandse overheid

Volgens hem is fiscaal beleid van overheden nodig om de rentes omhoog te krijgen. Oftewel: meer investeren, zegt Draghi, terwijl hij verwijst naar een investeringsfonds van 50 miljard euro dat de Nederlandse overheid zou hebben.  

In augustus werd duidelijk dat de coalitie nadenkt over een dergelijk fonds - al zou dat bedoeld zijn voor investeringen in het algemeen. Een plan daarvoor zou op Prinsjesdag bekend worden gemaakt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`