Economie

Grote onrust in Hongkong, wat speelt er eigenlijk?

13 augustus 2019 15:56 Aangepast: 13 augustus 2019 17:20
Demonstranten hebben de internationale luchthaven van Hongkong bezet. Beeld © EPA

Al tien weken lang wordt er gedemonstreerd in Hongkong. De oorzaken zijn in eerste instantie politiek, maar het gaat ook om economische zaken. De onrust remt inmiddels de economische groei van Hongkong verder. Acht vragen.

Sinds medio juni stromen de straten van Hongkong geregeld vol met demonstranten. Het gaat om de grootste demonstraties in de geschiedenis van de stad. Nadat gisteren de de luchthaven, qua passagiersaantallen vorig jaar de achtste ter wereld, was bezet, vertrekken er vandaag weer geen vliegtuigen.

Dat is lastig, want Hongkong is een belangrijke vestigingsplaats voor bedrijven die in China en de rest van Azië actief zijn.

Hongkong is toch een onderdeel van China?

Ja en nee. Tot 1997 was het een Britse kroonkolonie. Bij de overdracht aan China kwamen China en het Verenigd Koninkrijk overeen dat nog vijftig jaar lang zou gelden: één land, twee systemen. Dat betekent dat Hongkong wel Chinees is, maar met een grote mate van autonomie.

Zo heeft Hongkong een eigen juridisch systeem en een eigen politiemacht. Ook heeft Beijing het niet rechtstreeks voor het zeggen. In plaats daarvan is er een gouverneur, die wel door China wordt benoemd.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Sfeer op vliegveld Hongkong grimmig: 'Reizigers zijn bang'

Tot 2047 is Hongkong dus relatief autonoom?

Nou, de laatste jaren heeft China wel meer politieke macht gekregen. Zo moeten leden van het parlement een loyaliteitstest ondergaan. Dat leidde een aantal jaren geleden al tot zogeheten parapluprotesten.

Dit jaar zorgt een wet die de uitlevering van inwoners van Hong Kong aan China mogelijk maakt tot problemen. Na de eerdere inmenging van China in Hongkong was dat de druppel die de emmer deed overlopen, legt Arjen van Dijkhuizen, senior econoom bij ABN Amro uit.

Het wetsvoorstel is in de ijskast gezet, maar het is niet ingetrokken. "Mensen in Hongkong zijn bang dat zij al voor 2047 de relatieve vrijheid die nu hebben verliezen", zegt Björn Giesbergen, senior macro-econoom bij RaboResearch Global Economics & Markets. Zij vrezen dat de uitleveringswet ook gaat gelden voor mensen die iets negatiefs zeggen over China.

Zijn er ook economische oorzaken?

Naast de politiek hebben de huidige protesten ook economische oorzaken. Zo trekken inwoners van het vasteland van China naar Hongkong en dat stuwt de huizenprijzen. Daardoor kunnen jonge inwoners van Hongkong moeilijker een goed huis krijgen, aldus Van Dijkhuizen. Het gemiddelde woonoppervlak van iemand in Hongkong is maar 4,5 vierkante meter.

De verschillen tussen arm en rijk zijn in Hongkong groot. Het heeft de grootste hoeveelheid ultrarijken ter wereld. Van de 7,5 miljoen inwoners hebben er zo'n 10.000 mensen een vermogen van 30 miljoen dollar of meer. Maar aan de andere kant leeft één op de vijf in armoede.

Hoe draait de economie van Hongkong?

De huidige onrust in Hongkong raakt de economie van het gebied, maar de groei liep in het eerste halfjaar sowieso al terug, aldus Van Dijkhuizen. Zo was de groei begin vorig jaar nog 4,5 procent (in vergelijking met een jaar eerder), maar in de eerste twee kwartalen van 2019 was dat gedaald tot slechts 0,6 procent.

Hongkong heeft veel last van de wereldwijde handelsconflicten, die zetten een rem op de handel en grensoverschrijdende investeringen, vertelt Van Dijkhuizen. De economie van Hongkong groeit nu een stuk minder dan in de afgelopen jaren. De verwachtingen zijn al niet veel beter: experts vrezen zelfs dat Hongkong in een recessie belandt als het zo doorgaat.

De groei van de economie van Hongkong vlakt de laatste tijd af. De groei van de economie van Hongkong vlakt de laatste tijd af.

De lagere groei komt ook doordat er minder toeristen komen in Hongkong. En winkels moeten door de protesten soms onverwacht hun deuren sluiten. Vooral de verkopen van luxeproducten, zoals horloges en sieraden, is afgenomen.

De winkelverkopen in Hongkong dalen, vooral die van luxe producten. De winkelverkopen in Hongkong dalen, vooral die van luxe producten.

Hoe afhankelijk is Hongkong van China?

Economisch leunt Hongkong op China, zegt hij. Zo'n 55 procent van de uitvoer gaat naar China en veel Chinese bedrijven gebruiken Hongkong als uitvalsbasis voor handel en financiële transacties.

In China kun je namelijk nog steeds niet vrij handelen in de Chinese yuan, terwijl de Hongkong dollar wel vrij verhandelbaar is.

Is Hongkong relatief minder belangrijk geworden?

China zal wel twee keer denken voor het militair ingrijpt in Hongkong, denkt Giesbergen. Dat zal niet alleen de economie van Hongkong schaden, maar ook die van China.

Maar verschillende kuststeden, zoals Shenzhen en Shanghai, hebben zich als financieel centrum ontwikkeld, waardoor het belang van Hongkong voor China relatief minder groot is geworden dan 10 of 20 jaar geleden, zegt Giesbergen.

Speelt de kwestie mee voor Taiwan?

China vindt nog altijd dat Taiwan onderdeel van China is, alhoewel ze daar in Taiwan anders over denken. China kwam destijds voor Hongkong met het idee 'één land, twee systemen', met in het achterhoofd dat dat ooit ook voor Taiwan zou kunnen gelden.

Maar mocht China militair ingrijpen in Hongkong, dan zal dat Taiwan afschrikken, denkt Giesbergen. In Taiwan wordt er dan met argusogen naar de ontwikkelingen rond Hongkong gekeken, zegt hij.

Van Hongkong naar Singapore?

Voor internationaal opererende bedrijven kunnen andere steden, zoals Singapore, een aantrekkelijk alternatief zijn om zich te vestigen, denkt Giesbergen. Het zal dan met name gaan om bedrijven die nu nog heel Azië vanuit Hongkong bedienen.

Als je je vooral op China richt, dan ziet hij meer kans dat bedrijven in Hongkong blijven.

Eerder deze maand zocht Rabobank uit waar naartoe internationale bedrijven zouden kunnen vertrekken. De conclusie was dat Thailand, Maleisië, Vietnam, Taiwan en India waarschijnlijk het meest zullen profiteren. Maar daar ging het vooral om de verplaatsing van productie. Singapore kan eerder een alternatief zijn voor hoofdkantoorfuncties, denkt Giesbergen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`