Economie

Machtspolitiek van Macron: hoe de Fransen steeds hun zin krijgen (en wij niet)

10 augustus 2019 10:02 Aangepast: 12 augustus 2019 14:19
De Franse president Macron met in zijn kielzog de Franse minister van Financiën Le Maire. Beeld © AFP

Als er een ding pijnlijk aan de oppervlakte is gekomen tijdens de laatste draai van de beruchte Brusselse banencarrousel: de Fransen kregen telkens hun zin. Tegelijkertijd greep Nederland naast alle felbegeerde topfuncties, ook die bij het IMF. Hoe kon dat gebeuren? "Andere landen hebben minder moeite om iets keihard te spelen."

Als er een man tevreden kan terugkijken op de uitkomst van de benoemingen van topfuncties in de Europese Unie, dan is dat de Franse president Emmanuel Macron. Samen met zijn rechterhand Bruno Le Maire wist hij bij iedere benoeming (zie grijs kader) zijn stempel te drukken.

Lege handen

Het resultaat voor Nederland ziet er bepaald anders uit: mager. Want nu de stofwolken van de vaak opvallend moeizame onderhandelingen zijn opgetrokken, lijkt ons land met lege handen te staan. Geen enkele sleutelpositie wordt de komende vijf jaar door een Nederlandse politicus bekleed - terwijl we er tweemaal zo dichtbij waren.

Zowel Frans Timmermans als Jeroen Dijsselbloem erkenden uiteindelijk hun verlies en spraken hun steun uit voor de nieuwe Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en IMF-directeur Kristalina Georgieva. Al weten we niet welke politieke wederdienst daar allicht achter de schermen voor is ontvangen.

Benoemingen topfuncties

  • Voorzitter Europese Commissie: Ursula von der Leyen (Duitsland)
  • Voorzitter van de Europese Centrale Bank: Christine Lagarde (Frankrijk)
  • Voorzitter Europese Raad: Charles Michel (België)
  • Directeur Internationaal Monetair Fonds: Kristalina Georgieva (Bulgarije)

Frankrijk boven

Van de drie van oudsher Europese grootmachten Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk, maakte die laatste momenteel de dienst uit. Zo grepen de Fransen - en dan met name Le Maire - nadrukkelijk de leiding bij de selectieprocedure voor het directeurschap van het IMF en kon Dijsselbloem uiteindelijk worden weggespeeld

Ook zag Macron maar niets in 'Spitzenkandidaat' Timmermans. Toen die vanuit een favorietenrol veel weerstand kreeg vanuit met name de Oost-Europese landen, schakelde de Franse president snel door en schoof hij ineens de onbekende Duitse minister Von der Leyen naar voren.

'Geniale vondst'

"Een geniale vondst van Macron", zegt Europa-deskundige Adriaan Schout van het Clingendael Instituut. "Hij had al een band met Von der Leyen doordat zij beiden sterk op Brussel gericht zijn. Zij is daar geboren en spreekt ook Frans. Als regeringsleider wil je iemand hebben die je kunt bellen, die je dankbaar is en die je steunt."

Gezien haar internationale onbekendheid was de benoeming van 'VDL' verrassend, zegt Schout. "Daarbij, ik had niet verwacht dat zo'n post naar een minister zou gaan, maar naar een regeringsleiderin. Een premier, zoals die van Kroatië, lag meer voor de hand."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Dit is Ursula von der Leyen, Europa's nieuwe Commissievoorzitter

Frankrijk-correspondent Stefan de Vries noemt de keuze voor de Duitse 'enigszins controversieel'. "Er was een patstelling ontstaan en toen toverde Macron haar als een konijn uit de hoge hoed. Toch was Macron in mijn ogen niet tegen Timmermans, hij zocht de best mogelijke oplossing."

Nieuwe machtsverdeling

De benoemingen zeggen volgens Schout veel over de nieuwe machtsverdeling. "Dan zie je dat Frankrijk veel comfortabeler in het Europese krachtenveld zit dan andere landen. Dat komt door de steun die Frankrijk geniet van andere - zuidelijke - landen en door de wankele positie van Merkel bij de christendemocratische EVP-Fractie en ook doordat Duitsland een weifelend land is geworden. Zij waren sterk voorstander van een federaal Europa, maar kijken steeds meer naar zichzelf."

Dat Nederland werd weggespeeld heeft een andere oorzaak. Schout: "Nederland is heel erg bezig met hoe het gezien wordt in Europa. We willen overal aan tafel zitten en altijd meedoen. We hebben een beleefde diplomatieke opstelling omdat we serieus genomen willen worden. Terwijl het politieke klimaat harder is geworden."

Politieke spelletjes 

Dat geldt niet voor veel andere landen, voegt hij daar aan toe. "Andere landen hebben minder moeite om iets keihard te spelen. Kijk naar de Grieken die de eurozone hebben gegijzeld met politieke spelletjes om de door de EU opgelegde veranderagenda. De Britten spelen het hard met brexit. En Frankrijk weet ook precies hoe ze het spel naar hun hand moeten zetten."

Dat ging ten koste van Dijsselbloem. Schout: "Toen de Fransen eenmaal de positie als hoofdonderhandelaar hadden bemachtigd in de selectieprocedure, begonnen ze direct op allerlei schaakborden te spelen. In plaats van neutraal te blijven werden ambassades ingeschakeld en werd er verwarring gezaaid tussen noordelijke en zuidelijke lidstaten."

De Franse minister Le Maire bleek alles behalve neutraal bij de selectieprocedure. De Franse minister Le Maire bleek alles behalve neutraal bij de selectieprocedure.

Goed gekwalificeerd

Dat Dijsselbloem hierdoor naast zijn zo begeerde functie greep, komt volgens Schout ook door zijn visie van Europese solidariteit, zoals het herverdelen van schulden van Noord naar Zuid, en de wens voor een meer onafhankelijke positie van de Europese centrale bank.

De Vries is het daar niet mee eens. "Dat Dijsselbloem is geblokkeerd, vind ik wel overdreven. Het is een redelijk geheim proces. Bovendien is Georgieva goed gekwalificeerd en was er meer vertrouwen in haar." 

Er staan volgens hem de komende tijd grotere dingen op het spel. "De brexit, de handelsoorlog en de krimpende economische groei. Dan is deze dame het best geschikt om daar een belangrijke rol te spelen. Dat Nederland dan niet blij is, dat is dan jammer."

Miniatuurvoorbeeld
Lees verder:

IMF-kandidaat Kristalina Georgieva: ervaren, vasthoudend en Queen-fan

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`