Economie

Zo liep Frans Timmermans de hoogste baan van de EU mis

03 juli 2019 07:30 Aangepast: 03 juli 2019 14:19
Frans Timmermans grijpt naast de baan waar hij op aaste. Beeld © ANP

De felbegeerde hoofdprijs - voorzitter van de Europese Commissie - is Frans Timmermans door de vingers geglipt. Hij stond lang op 'pole position' en was vanaf het begin een van de favorieten. Maar om het ook echt te worden, was er te veel tegenstand.

Gisteren werd na een paar slopende vergaderdagen in Brussel duidelijk dat Timmermans de baan op zijn buik kon schrijven. Ursula von der Leyen, de Duitse minister van Defensie, wordt voorgedragen als nieuwe voorzitter. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Frans Timmermans niet de nieuwe baas van Europa

'Enige ambitie voorzitterschap' 

Voor de Europese Parlementsverkiezingen presenteerden onder meer de Duitser Manfred Weber, Bas Eickhout en Frans Timmermans zich als 'spitzenkandidat', de kandidaat om voorzitter te worden. Timmermans stak niet onder stoelen of banken dat zijn enige ambitie het voorzitterschap was. "Vicevoorzitter ben ik al een keer geweest", zei hij tegen correspondent Eveline Rethmeier.

Het grootste probleem voor Timmermans was de afgelopen dagen duidelijk: er was te veel weerstand. De Visegrad-4 (Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije) waren mordicus tegen Timmermans. Italië heeft zich daarbij aangesloten, maar volgens insiders was Italië nog uiteindelijk bereid geweest om te steunen.

Maar het echte probleem lag bij een hele andere groep leiders.  

Wat kan er nog misgaan?

Op de G20 in Osaka vond overleg plaats op hoog niveau. Merkel, Macron, de Spaanse premier Sánchez en Rutte zijn het eens: Timmermans wordt voorzitter van de Commissie, Weber voorzitter van het parlement. De twee grootste landen van de Unie, één van de belangrijkste landen in het zuiden en Nederland die het eens zijn, wat kan er dan nog misgaan, denken ze.  

En het gaat mis. Goed mis. Merkel stemt weliswaar in in Osaka, maar krijgt zondagmiddag in Brussel de wind van voren van andere christendemocratische premiers.

Zorgen over top

Brusselse topdiplomaten maken zich daarna zorgen. Het feit dat de naam Timmermans is uitgelekt als favoriet, is niet goed. Dit is slecht nieuws, verzucht een bron. De Visegrad-landen beginnen dan het openlijke verzet te organiseren. 

De top begint. Het verzet van de Visegrad-landen en de weerstand van de Christendemocratische premiers is groot, maar niet hetzelfde. De Oost-Europese landen hebben een probleem met Timmermans. Het zou geen fijne start zijn voor een nieuwe Commissievoorzitter, maar de Oost-Europese landen zijn niet genoeg om Timmermans te blokkeren.

Krankzinnige nacht

Protest van Italië is wel genoeg. In de Europese Raad heeft premier Conte regelmatig een bondje met Orbán, zien insiders. En dat gebeurt nu weer. Maar het probleem zijn de christendemocratische regeringsleiders, zo blijkt. De christendemocraten hebben een probleem met de partijkleur, niet met Timmermans. No way dat de hoogste functie naar de sociaal-democraten gaat. No way, zo klinkt het.

Het verzet tegen Timmermans leidt tot een van de krankzinnigste nachten in Brussel. De hele nacht overleggen regeringsleiders in groepjes om een uitweg te zoeken in de impasse. Na het verzet tegen Timmermans probeert EU-president Tusk andere namen.

Timmermans tot leven gewekt en doodverklaard

Michel Barnier, de doorgewinterde brexit-onderhandelaar? Ervaren in de Europese politiek en Fransman. Kristalina Georgieva, de Bulgaarse baas van de Wereldbank? Oud-Eurocommissaris en nu financiële topvrouw uit Bulgarije. Of Leo Varadkar? De jonge Taioseach, de Ierse premier?

Maar geen van de drie namen kan op voldoende steun rekenen. Zodoende blijft Timmermans in pole position. Hij wordt in een krankzinnige nacht meerdere keren tot leven gewekt omdat andere kandidaten ook geen steun krijgen en vervolgens weer doodverklaard. Heel even kan het lukken, denkt een insider. Er is geen werkbaar alternatief voor Timmermans.

Genoeg eten voor zoetekauw Rutte

De nacht is bizar. Journalisten liggen op stoelen of op de grond. Een enkeling heeft een slaapmatje. Ook voor leiders is het afzien, zegt een insider. Ieder land heeft zijn eigen delegatiekamer. Maar in principe hoeven ze niet weg.

In de Nederlandse delegatiekamer is genoeg eten - van snoep tot fruit - beschikbaar. Rutte staat bekend als zoetekauw. Er ligt in Nederlandse kamer voor minstens 24 uur aan eten, zo knipoogt een diplomaat. Het leidt tot moedeloosheid onder journalisten.

Te veel blokkades, niet stemmen

Het zijn de christendemocratische premiers van onder andere Ierland, Letland en Kroatië die uiteindelijk Timmermans blokkeren: zij wilden per se een christendemocraat op de hoogste positie. Niet dus vanwege Timmermans zelf, maar vanwege zijn partijkleur.

Op maandagochtend blijkt de tegenstand te groot. Tien landen willen Timmermans niet. Tusk besluit om te schorsen.

Een stemming over Timmermans is er nooit geweest. Het verzet bij de christendemocraten bleek te groot. Daarnaast waren de Visegrad-landen fel tegen. Met zoveel weerstand tegen Timmermans moeten we er niet over gaan stemmen, oordeelde Rutte.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Dit is Ursula von der Leyen, Europa's nieuwe Commissievoorzitter

Maandagavond heeft de Franse president Macron de naam van Ursula von der Leyen op tafel gelegd. Die kon vervolgens op steeds meer instemming rekenen en is uiteindelijk ook voorgedragen.

Eindstand EU-topbanentop

Het gezag van Merkel is ernstig aangetast. Naar buiten toe heeft zij de hoofdprijs behaald, maar in eigen politieke familie heeft ze schade opgelopen. Binnen de christendemocratische EVP is veel onvrede over haar oorspronkelijke steun voor Timmermans en in Duitsland zelf werd de regering van CDU en SPD het niet eens over de steun voor Von der Leyen. Merkel moest zodoende als enige regeringsleider zich onthouden van stemming.

Dat het Von der Leyen wordt en niet Timmermans vindt Rutte jammer. "Ik denk dat hij een goede Commissievoorzitter zou zijn geweest", zei hij na afloop van de top tegen verslaggever Fons Lambie. De post van vice-voorzitter een troostprijs noemen doet hij echter niet. "We krijgen opnieuw wat we nu ook hebben, een van de zwaarste posten van de Commissie, direct onder de president. Frans kan doorgaan op het niveau waar hij zit." 

'De moord op de Spitzenkandidaten' 

Er is een akkoord, maar je kunt dit net zo goed 'de moord op de Spitzenkandidaten' noemen. Eerst hebben de regeringsleiders de Duitse christendemocraat Manfred Weber afgewezen. Vervolgens heeft Frans Timmermans op tafel gelegen, maar daar bleek te weinig steun voor. Gevolg: de weg lag open voor de Duitse vrouwelijke, christendemocraat.

Grote vraag is nu wat er bij de sociaal-democraten in het parlement gaat gebeuren. De Spaanse premier Sanchez van de sociaal-democraten heeft lang Timmermans gesteund. De Spaanse premier is uiteindelijk in z'n nopjes met de benoeming van de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, Josep Borrell, tot Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlands beleid.

Prima resultaat? 

Het verzet van onder andere sociaal-democraten in het Europees Parlement is interessant. Als ze het akkoord van de regeringsleiders zouden verwerpen, verwerpen ze dus ook eerste vrouw als voorzitter van Commissie. De vraag is of ze dat zouden durven, ondanks het gemor.

Ook de benoemingen van Borell en Timmermans moeten nog goedgekeurd worden. De Heerlenaar wordt in de nieuwe Commissie de hoogste vice-voorzitter. "Een prima resultaat, Nederland is tevreden", zei Rutte gisteren op een persconferentie over het feit dat die post behouden blijft. Timmermans zelf zal daar nog aan moeten wennen. Hij heeft nog niet gereageerd. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`