Economie

Google-zusje bouwt aan stad van de toekomst, maar is het wel zo innovatief?

28 juni 2019 20:01 Aangepast: 29 juni 2019 20:22
Beeld © Sidewalk Labs

Er werd al jaren over gesproken en nu kennen we de details. Sidewalk Labs heeft haar 1.500 pagina's tellende masterplan onthuld waarin staat hoe de slimme wijk die het wil bouwen, eruit komt te zien.

We zien verkeerslichten die zich aanpassen aan de snelheid van de voetgangers, hoge modulaire flatgebouwen van hout en straten die sneeuw laten smelten.

Er is jaren aan het plan voor de wijk aan de waterkant van Toronto gewerkt. Het zusterbedrijf van Google heeft 790 miljoen euro klaarliggen voor het eerste deel van ontwikkeling van de slimme stad, die als proeftuin voor nieuwe technologie moet dienen. De bouw van de stad gaat uiteindelijk miljarden kosten.

Daar komt ook geld voor terug. Zo wil Sidewalk Labs zelf een fabriek openen voor de productie van mass timber, de houten panelen van de flats. Dat moet in twintig jaar tijd werk bieden aan 2.500 mensen.

Ondergrondse straten voor vrachtwagens

Het reguliere vervoerssysteem gaat in de stad van de toekomst op de schop. Zo rijden we in zelfrijdende auto's, gaan vrachtwagens ondergronds en stopt een deel van de zelfrijdende ov-busjes niet meer op een vaste plek, maar kunnen we die laten stoppen waar we willen. Daardoor zou het autobezit dalen.

De stoep is flexibel inzetbaar, tijdens de spits is het een instapzone voor mensen die in een zelfrijdende auto willen stappen. Als het rustig is op de weg, verandert de stoep in een gezellig plein. Een mobility management systeem reguleert de verkeerslichten en infrastructuur.

Pakketjes worden niet meer bezorgd door het Canadese PostNL. Zelfrijdende karretjes rijden ondergronds met de pakketjes naar de eindbestemming.

"People first", zeggen de ontwerpers van het plan. Verkeerslichten geven voorrang aan voetgangers en fietsers. Dus snel naar de overkant rennen hoeft niet meer. Als je langzaam loopt, blijft het verkeerslicht ook gewoon langer op groen staan.

Geschikt voor oude vrouwen met kruk

"Een oudere vrouw met een stok kan zo ook veilig oversteken", zeggen de ontwerpers. Sowieso wordt de stad voetgangersvriendelijk, er komt een aparte infrastructuur voor fietsers en wandelaars.

Toronto wordt regelmatig geteisterd door sneeuwstormen. Ongeveer 3.000 inwoners gaan jaarlijks naar de eerste hulp nadat ze op een gladde stoep zijn gevallen. Ook hier hebben de bouwkundigen een oplossing voor. Er komt verwarming in de wandelpaden en fietspaden, waardoor de sneeuw direct smelt.  

Een artist impression van de wijk aan het water. Een artist impression van de wijk aan het water.

Ruud Hornman, docent Smart Mobility aan de Breda University of Applied Sciences (voorheen NHTV), ziet positieve dingen maar is ook sceptisch over een deel van de plannen.

"Het is leuk om te zien dat we heel veel dingen in Nederland al hebben. Aparte paden voor voetgangers en fietsers zijn hier heel normaal, maar in andere landen ben je als niet-automobilist vaak aangeschoten wild. Ook de adaptive traffic signals waarbij sensoren in de weg verkeersgebruikers detecteren, zijn voor veel landen revolutionair, maar voor ons is het al gewoon."

Koppelen van diensten

In de nieuwe stad is alles met elkaar verbonden. "Ook dit sluit aan bij onze ideeën over mobility as a service. Als we nu een reis maken, kiezen we op verschillende sites aanbieders." 

Bij de één boeken we een taxi, bij de ander een bustrip. Als je al die diensten aan elkaar koppelt, wordt het veel makkelijker. "Je krijgt dan een totaalvoorstel voor je trip. En als je vertraging hebt krijgt bijvoorbeeld je Uber vanzelf bericht en wordt een nieuwe oplossing aangeboden."

Klein beginnen

Als je zo'n systeem aan wilt bieden, moet je klein beginnen, meent Hornman. Veel bedrijven zijn bang om data te delen.

"Als we een busmaatschappij vragen om een inschatting te maken van het aantal passagiers in die week, krijgen we die informatie niet. Maar als je eenmaal twee of drie partijen hebt die meedoen, wordt het vanzelf groter. Je hebt wel een onafhankelijke aanbieder nodig die het systeem uitrolt. Als je het bijvoorbeeld door de NS laat doen, is iedereen bang dat die zichzelf voordeeltjes geeft."

19e eeuwse technologie in moderne stad

In het plan van Sidewalk Labs is ook een lightrail opgenomen. Hornman verbaast zich hierover. "Alles in het project draait om flexibiliteit. Met spoorstaven maak je iets enorm inflexibel. Ook verbaast het me dat er nog gewone auto's in het plan zijn opgenomen. Het project hinkt op twee gedachten. Wandelaars voorrang geven, maar tegelijkertijd kun je de stoep opschuiven voor auto's."

"Het is misschien vreemd om in een wijk uit de 21e eeuw technologie uit de 19e eeuw te omarmen, zoals een spoor. Maar openbaar vervoer is onverslaanbaar als het gaat om zo veel mogelijk mensen efficiënt en goedkoop naar hun bestemming te brengen", stelt Sidewalk Labs zelf in het plan.

'Bouw kleine auto's' 

Van Hornman had het nog wel een stap verder mogen gaan. We moeten helemaal af van idee dat we allemaal in auto's blijven rijden, denkt de docent. "Een auto neemt ongeveer 100 vierkante meter in, inclusief afstand tot de auto voor en achter je. Dat terwijl er gemiddeld 1.2 personen in een auto zitten. We gebruiken idioot veel ruimte, ten opzichte van een bus."

Bouw kleine auto's voor één persoon, die je aan elkaar koppelt, stelt hij voor. "Technisch kan dat, maar we zitten altijd met het businessplan. Je moet een bepaald volume hebben voordat het betaalbaar wordt. Ik vraag me ook af of Sidewalk Labs genoeg kapitaalkrachtige investeerders gaat vinden. Als we in Nederland bijvoorbeeld verwarmde wegen willen bouwen vanwege de sneeuw, krijgen we meteen de vraag wie dat gaat betalen."

Kritiek

Op het plan kwam direct veel kritiek. De hightech-wijk zou het leven in de stad alleen maar duurder maken. Ook zou Sidewalk als zusterbedrijf van Google mogelijk niet goed omgaan met de verzamelde data en te veel macht krijgen. Zelf stelt het bedrijf dat het geen informatie aan externe partijen verkoopt.

Hornman: "Er is altijd veel kritiek op innovatieve plannen die boven het maaiveld uitsteken. We zijn weinig geneigd om ons gedrag aan te passen. We blijven liever doen wat we altijd al deden. In Tilburg is ooit een plan voor een autoloze wijk bedacht. Niemand wilde er wonen. Maar het ondergrondse systeem voor goederen en kleine zelfrijdende systemen voor pakketjes vind ik geweldig."

Een complete slimme stad zoals in Toronto zul je in Nederland niet snel krijgen, denkt Hornman. "Maar het wordt cherrypicking. We pakken er de goede haalbare plannen eruit."

Goedkope woningen

De bouwkundigen en architecten van Sidewalk Labs hebben ook een manier gevonden om een einde te maken aan de woningnood in de grote stad. Een woning zou veertig procent goedkoper worden dan nu.

De nieuwe manier van bouwen met veel prefabdelen zou veel tijd besparen, duurzaam zijn en zorgen voor huizen waar mensen hun leven lang in kunnen wonen. De woningen zijn namelijk uitgerust met flexibele wanden.

"Afhankelijk van de fase in je leven waar je in zit, kun je die wanden verplaatsen", stelt Sidewalk Labs. "De muren kunnen eenvoudig gedemonteerd, verplaatst en gemonteerd worden." Bouwafval is er nauwelijks, zo worden de wanden bekleed met shikkuipleister, gemaakt van natuurlijke ingrediënten als eierschalen en zeewier.

Op het plan kwam direct veel kritiek. Zo zou het bouwen van de houten flats brandgevaarlijk zijn.

Rients Dijkstra, hoogleraar Urban Design aan de TU Delft, geeft aan dat bouwmaterialen altijd getest worden op veiligheid. "Het gaat om mass timber. Dat zijn uit houten delen samengestelde vloeren, wanden of kolommen. Brand is hierbij geen groter probleem dan bij staal of beton. Ook in Nederland komen projecten voor houten hoogbouw langs die goed doordacht zijn en ontwikkeld met specialisten."

'Muur verplaatsen niet zo simpel' 

Toch is de hoogleraar sceptisch over het plan. "Je kan wel een flexibel systeem beloven. Maar als je een muur wilt verplaatsen, heeft dat altijd wat voeten in aarde. Zo simpel als Sidewalk Labs het schetst, dat je de muur er met twee mensen even uitklikt en weer inklikt, dat kan niet. Zeker niet als het om een muur gaat die ook isoleert en geluidsdicht is. Je hebt dan altijd weer bouwvakkers nodig die het met onderdelen helemaal afdichten. En dat is prijzig."

Al jaren werken ingenieurs aan plannen om onze woningen flexibeler te maken. "Flexibiliteit in de bouw is lastig. Er wordt al 100 jaar nagedacht over casco en flexibele systemen. Hoe lichter, hoe flexibeler. Maar als je wanden wilt die kou en warmte buiten houden, die wind tegenhouden en geluiddicht zijn wordt het vanzelf minder flexibel."

Duurzaam is niet goedkoop

Sidewalk Labs kiest voor duurzame materialen. Daar zit echter een prijskaartje aan, verwacht Dijkstra. "Alles kun je recyclen, maar dat heeft wel een prijs. Je moet alles strippen en ontmantelen en naar een aparte plek brengen. Als je het op een manier gaat bouwen waarbij onderdelen makkelijker demontabel zijn, zal dat de prijs opdrijven."

Wie wil nu niet goedkoper en duurzaam wonen? "Er zijn redenen dat we dat nog niet massaal doen. Er wordt in de stedenbouw heel veel beloofd en vervolgens niet waargemaakt. Het is de vraag of alles wat Sidewalk schrijft ook werkelijk gaat gebeuren," sluit de hoogleraar sceptisch af.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`