Economie

Rekenkamer: belastingbetaler soms dupe van risicomodellen fiscus

12 juni 2019 08:41
Staatssecretaris Menno Snel van Financiën. Beeld © ANP

Belastingaangiften controleren met behulp van risicomodellen die zijn gebaseerd op data zorgt weliswaar voor meer belastinginkomsten, maar er zit ook een flink nadeel aan. Foutjes in de aangifte die in het nadeel zijn van de belastingbetaler, worden over het hoofd gezien.

Het gebruik van alle data die al bij de Belastingdienst bekend zijn om te checken hoe hoog het risico is dat er een fout in de aangifte zit, maakt het werk van de fiscus makkelijker en leuker.

Maar dat geldt niet voor de belastingbetaler, ontdekte de Algemene Rekenkamer. Deze onafhankelijke overheidsinstelling controleert of overheidsgeld wel goed wordt uitgegeven. Het onderzocht de risicomodellen die de fiscus gebruikt om efficiënter en beter de belastingaangiften te controleren.

Fout blijft onduidelijk

In de oude situatie werd namelijk maar op één of een select groepje gegevens gelet om te kijken of er mogelijk iets mis was met de aangifte. Door meer gegevens te gebruiken, wordt het makkelijker om in de 12 miljoen jaarlijkse aangiften voor de inkomstenbelasting te kijken of er mogelijk iets mis mee is.

Maar het risicomodel blijkt minder goed te werken dan gehoopt. Het wordt niet duidelijk waar in de aangifte de fout zit, waardoor een belastinginspecteur die alsnog helemaal handmatig moet controleren.

Bijvangst

Bovendien zijn de risicomodellen ontwikkeld met als doel de opbrengsten te maximaliseren, concludeert de Rekenkamer. Ze signaleren dus ook alleen foutjes die de opbrengst van de schatkist verhogen en geen foutjes die de burger onterecht geld kosten.

Die worden 'alleen als bijvangst gecontroleerd', constateert de Rekenkamer. Maar omdat de aangiften door het systeem niet als 'fout' worden gezien, is de kans kleiner dat een controleur dit nog recht zet.

Dat is niet zonder gevolgen. Want als dat wel zou gebeuren, zou het belastbaar inkomen dalen. En dat wordt uiteindelijk geregistreerd en gebruikt bij inkomensafhankelijke regelingen zoals toeslagen of studiefinanciering. Als dat niet juist genoteerd staat, kan het financiële gevolgen hebben, waarschuwt de Rekenkamer.

60 miljoen extra

Bij het controleren van btw-teruggave aan ondernemers werkt het risicomodel wél naar behoren, aldus de Algemene Rekenkamer. In plaats van 32.000 aangiften werden met de nieuwe methode 40.000 aangiften gecheckt.

De kans dat daarbij een foutje werd gevonden, steeg van 17 naar 34 procent. En dat levert ongeveer 60 miljoen aan extra belastingopbrengst op, stelt de Rekenkamer. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Belastingdienst vroeg wat burgers van ze vinden: 'Beerput van ellende'

`