Economie

Wie geen hand schudt, snijdt zichzelf in de vingers

08 mei 2019 14:22 Aangepast: 08 mei 2019 20:18
Een van de activisten kwam zelfs bellend binnen. Beeld © ANP

"Geen hand?" Mark Rutte vroeg het alsof het de gewoonste zaak van de wereld was dat een vrouw in een veiligheidsvest hem weigerde een handje te geven bij binnenkomst van zijn werkkamer. Ook in de top van de wereldpolitiek wordt regelmatig een handdruk geweigerd. Maar volgens experts was de ondoordachte actie van de gele hesjes een 'grove fout'.

De gemiste handdruk, zowel voor gevers als ontvangers, is een beproefde methode. Neem voormalig minister Rita Verdonk die geen hand kreeg van een islamitische geestelijke. Of de ongemakkelijke momenten die de Amerikaanse president Donald Trump veroorzaakte met zijn Franse en Duitse evenknieën Emmanuel Macron en Angela Merkel.

Kan tactiek zijn

Een afwezige handdruk kan een veelbesproken statement voor de bühne worden, of een onderhandelingstactiek om je tegenstander uit balans te brengen. In de politieke en zakelijke wereld vinden geregeld moeilijke discussies plaats waarin dat soort strategische afwegingen worden gemaakt.

Of de handweigerende 'gele hesjes' er ook zo goed over hebben nagedacht? Het gesprek tussen Rutte en vijf activisten in veiligheidsvest beloofde vooraf al geen gezellig theekransje te worden. Het weigeren van een handdruk gooide wel onnodig olie op het vuur, oordelen experts.

Het kan subtieler

Je kunt ook best op een non-verbale manier aan je gesprekspartner laten weten dat hem of haar een ingewikkelde discussie wacht. Dit was een voorbeeld van hoe dat niet moet.

Lichaamstaalexpert Frank van Marwijk heeft geen goed woord over voor de manier waarop de twee handweigeraars binnenkwamen. "Een van hen werd later geïnterviewd. De eerste vraag was hoe het gesprek ging? Zij antwoordde: "Nou, ik heb 'm geen hand gegeven". Blijkbaar is dat het belangrijkste punt dat ze gemaakt heeft."

Kijk terug: Mark Rutte ontvangt 'gele hesjes'

Hoe het dan wel moet? "Als ik mijn gesprekspartner toegenegen ben en normaal contact wil met iemand zorg ik ervoor dat mijn romp op diegene gericht is", legt lichaamstaalcoach Willem van Oostvoorn uit. "Als ik een tegengestelde boodschap wil afgeven, draai ik mijn lichaam dus weg."

"Open handgebaren worden gezien als ontvankelijk. Als je dat niet wilt zijn moet je je handpalmen niet laten zien, maar gesloten handgebaren maken." Een vuist is dan behoorlijk stellig, maar gehoekte handgebaren kunnen ook. Zelfs met je voeten kun je goedwilligheid laten zien, of afkeer.

'Grove fout'

Het gevolg zal zijn dat je gesprekspartner zich onprettig zal voelen in jouw aanwezigheid. "Als dat je doel is, kun je dat zo bereiken", gaat Van Oostvoorn verder. Maar het blijft de vraag of die strategie jouw doel wel echt dient, nuanceert hij.

"Je punt halen kost veel meer energie", vult Van Marwijk aan. "Ik vind dit een grove fout. Niet alleen in de onderhandelingen met Rutte, maar ook hoe ze zich naar buiten toe presenteren."  

"Op het moment dat ik hem zag werd ik boos. Maar het gaat niet om dat handje, het gaat om het doel waar we voor staan."

Een handdruk is niet alleen een beleefde start van een gesprek. Als er camera's bij zijn is het schudden van handen ook een signaal voor de buitenwereld.

"Er zullen mensen zijn die het prachtig vinden: zo'n 'opgestoken middelvinger' naar gezag. Maar iedereen die beetje nadenkt en omgangsvormen heeft meegekregen lacht hierom", aldus reputatiedeskundige Paul Stamsnijder. Met andere woorden, als je je hand niet uitstrekt, snij je jezelf in de vingers.

Barstjes in de relatie

Een handdruk kan drie betekenissen hebben, analyseert Frank van Marwijk. "Een groet, bij komen en gaan, een felicitatie, of een afspraak die beklonken is." In combinatie met beeldvorming kan het dus soms slim zijn om geen handdruk te geven, wanneer je de buitenwereld wil laten weten dat er barstjes zijn in de relatie.

Activiste Ingeborg Westerhoff reageerde vooral impulsief op Rutte. "Op het moment dat ik hem zag werd ik boos", verklaart ze tegenover RTL Nieuws. "Maar het gaat niet om dat handje, het gaat om het doel waar we voor staan", aldus Westerhoff.

Rutte krijgt ondertussen complimenten. "Alle credits naar Rutte", zegt reputatiedeskundige Stamsnijder. "Bewonderenswaardig en positief dat hij de deur voor hen open zet. Rutte wint daarmee aan gezag."

Subtieler

Maar wat als de premier subtielere lichaamstaal had moeten interpreteren? "Als je lichaamstaal wil lezen moet je je bewustzijn omhoog schroeven", doceert lichaamstaalcoach Willem van Oostvoorn.

"Als ik zie dat je wegdraait, gesloten handgebaren maakt of oogcontact verbreekt kan ik vaststellen: deze persoon wil mij ontregelen, of het contact minder prettig maken. Dat geeft mij als ontvanger een keuzemoment", gaat hij verder.

Je kunt het zo laten, of je gaat pareren. "In dat laatste geval kun je ervoor kiezen de ander zich juist gemakkelijk te laten voelen, of je kunt iemand verleiden om tot een andere lichaamstaal te komen."

Gezelligheid

De 'hesjes' hadden het Rutte in dat geval in elk geval moeilijker gemaakt. Toch heeft Westerhoff geen spijt. "Ik pretendeer niet anders te zijn dan ik ben. We zijn een protestbeweging, we gaan daar niet voor de gezelligheid op de koffie. Mensen mogen daar van alles van vinden. Ik heb respect voor iedereen, ik kijk tegen niemand op en op niemand neer."

`