Economie

Kabinet geeft aanbestedingsblunders toe rond omstreden Carbontax-model

17 april 2019 12:12 Aangepast: 17 april 2019 12:13
Menno Snel en Stientje van Veldhoven. Beeld © ANP

Meerdere overheidsorganisaties die gebruikmaakten van het omstreden rekenmodel voor elektrische auto's hebben geblunderd bij de aanbestedingsvoorwaarden. Door geen eisen te stellen aan het intellectueel eigendomsrecht kan nu niemand controleren of het gebruikte model goed in elkaar zit.

Dat blijkt uit meerdere brieven die staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) en staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) aan de Tweede Kamer hebben gestuurd.

Vlek op vlek

De antwoorden van de bewindslieden komen na een reeks aan onthullingen over het rekenmodel dat wordt gebruikt om te berekenen wat het stimuleren van elektrisch rijden de schatkist kost en wat de milieueffecten van het beleid zijn. De voorspellingen van vorig jaar zaten er ver naast, waardoor de schatkist honderden miljoenen meer misloopt dan was voorzien.

Daarna bleek dat de ministeries en het Planbureau voor de Leefomgeving de berekeningen van het model niet kennen en niet zelf hebben liggen. Bovendien kan het model niet gecontroleerd worden omdat het niet openbaar gemaakt mag worden. Daar bovenop bleek ook nog eens dat Snel de Kamer verkeerd had ingelicht over de aanbestedingsprocedures.

Miniatuurvoorbeeld
Meer van RTL Z

Overheid verkwist honderden miljoenen door gebruik schimmig rekenmodel

Aanvullende voorwaarden vergeten

Uit de antwoorden van de bewindslieden blijkt nu eindelijk hoe het kan dat de staat niet zelf beschikt over het model. In 2011, toen de eerste versie van het model werd gebouwd als onderdeel van een opdracht voor het ministerie van Financiën, werden er nog aanvullende afspraken gemaakt over het intellectueel eigendom. Met andere woorden: het model was deels eigendom van de opdrachtgever, te weten de staat.

Maar daarna ging het mis. Bij vervolgopdrachten in 2014, 2015 en 2018, lieten verschillende overheidsorganisaties deze voorwaarde vallen. Daardoor kunnen de Tweede Kamer en onafhankelijke experts niet beoordelen of de berekeningen in het model wel kloppen.

Weer Kamer verkeerd geïnformeerd

Ook blijkt dat de staatssecretaris nogmaals de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd. Doordat de staat wel degelijk eigendomsrechten heeft van de eerste versie van het model, 'is het niet eenduidig vast te stellen' bij wie de rechten rusten van het meest recente model. Eerder schreef Snel nog dat de rechten bij modeleigenaar Revnext liggen, zonder voorbehoud.

De bewindslieden geven nu toe dat er fouten zijn gemaakt bij de aanbestedingen. "We constateren dat het wenselijk was geweest om bij iedere nieuwe opdracht afspraken te maken over de IE-rechten en betreuren dat dit niet steeds volledig in beeld is geweest bij de opdrachtverlening", schrijven Snel en Van Veldhoven.

De staatssecretarissen laten ook weten te begrijpen dat de Kamer meer transparantie wil over het model en dat er wordt onderzocht hoe die gegeven kan worden. "Het kabinet bespreekt op dit moment concreet alle opties dit zo spoedig mogelijk te realiseren."

Miniatuurvoorbeeld
Meer van RTL Z

Staatssecretaris Snel informeerde Kamer onjuist over schimmig rekenmodel

Hand op de kraan

Hoewel de bewindslieden nogmaals aangeven dat het Carbontax-model wat hun betreft 'het best beschikbare model voor de doorrekening van het ontwerp-Klimaatakkoord is en het goed bruikbaar voor de onderbouwing en evaluatie van beleidsbeslissingen', is er wel duidelijk besloten om veel meer dan eerst de vinger aan de pols te houden.

Het kabinet geeft inmiddels onomwonden toe dat de onzekerheden van het het model erg groot zijn en gaat daarom nu jaarlijks monitoren of er geen sprake is van overstimulering. Dat betekent dat er wordt gekeken of er niet te veel belastingvoordelen worden gegeven om de doelstellingen te behalen. "Dit biedt het kabinet en de Tweede Kamer dan ook de mogelijkheid om jaarlijks te bezien of er noodzaak bestaat om tussentijds bij te sturen."

Miniatuurvoorbeeld
Meer van RTL Z

Een geheime opstand tegen de klimaatplannen

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`