Economie

Kamerleden grillen omstreden rekenmodel klimaatakkoord en PBL

16 april 2019 13:40 Aangepast: 16 april 2019 14:01
Menno Snel, staatssecretaris van Financiën, is zelf vandaag niet aanwezig. Beeld © ANP

Vanmiddag zal de Kamer een aantal hoofdrolspelers aan de tand voelen in het dossier over het omstreden rekenmodel Carbontax. Met dat model wordt berekend hoeveel elektrische auto’s erbij komen door belastingkortingen en wat dat kost en oplevert.

Tijdens de hoorzitting zullen onder andere Robert Kok, de maker en eigenaar van het model, aan het woord komen en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). PBL gebruikt het model om een deel van het klimaatakkoord mee door te rekenen.

Overheid loopt honderden miljoenen mis

Het ministerie van Financiën liet ooit het model opstellen om door te kunnen rekenen wat de fiscale stimulering van elektrische auto's kost en wat ze daar voor terugkrijgen.

Maar dit jaar raakte het model in opspraak. In eerste instantie omdat bleek dat de voorspellingen er ver naast zaten, waardoor de overheid de komende jaren honderden miljoenen meer misloopt dat het had gedacht, omdat het aan veel meer elektrische auto's belastingkortingen moet geven dan gedacht.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Overheid verkwist honderden miljoenen door gebruik schimmig rekenmodel

Geen enkel ministerie kent model inhoudelijk

Daarna bleek dat onder andere dat geen van de betrokken ministeries het model inhoudelijk zelf kent of heeft liggen en het model niet door een onafhankelijke partij wetenschappelijk is getoetst.

Daarnaast bleek vorige week ook nog eens dat de opdracht voor het opstellen van het model, in tegenstelling tot wat staatssecretaris Menno Snel eerder zei tegen de Kamer, niet openbaar is aanbesteed, maar onderhands.

Spervuur aan vragen

Om duidelijk te krijgen wat er nu precies aan de hand is, wordt er vandaag een hoorzitting georganiseerd. Daar zal Robert Kok naar verwachting een spervuur aan vragen krijgen over hoe zijn model tot stand is gekomen, hoe het werkt en hoe het er zo naast kon zitten.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Staatssecretaris Snel informeerde Kamer onjuist over schimmig rekenmodel

Maar er is ook weer een nieuwe episode in het dossier. Volgens het klimaatakkoord kost de fiscale stimulering van elektrische leaseauto's in 2030 nog maar 16 miljoen euro, dat is berekend op basis van Carbontax. Kamerleden vertrouwen dat niet, en denken dat dit bedrag veel te laag is.

Zeer lage kosten blijken aanname

Uit de zogenoemde position paper die Robert Kok voorafgaand aan de hoorzitting publiceerde, blijkt dat een van de aannames onder die zeer lage kosten is dat er in 2030 30.000 elektrische leaseauto's bijkomen door de gunstige belastingvoordelen, die anders überhaupt niet geleased zouden zijn.

Dat wil zeggen: volgens het model vindt er niet alleen een verschuiving plaats van vieze leaseauto's naar schone, maar komen er ook meer leaseauto's bij door de fiscale prikkels. Deze aanname zal vanmiddag waarschijnlijk pittig bevraagd worden.  

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kamer vreest nieuwe strop door subsidies voor elektrische auto's

Kritiek en onbegrip richting PBL

Ook het PBL, dat direct na Revnext aan de beurt is, zal het zwaar te verduren krijgen. Meerdere Kamerleden begrijpen niet waarom een planbureau zelf zijn eigen berekeningen niet maakt, maar dit moet uitbesteden.

Bovendien is er onbegrip over het feit dat PBL zelf het model inhoudelijk niet eens kent. In haar position paper schrijft PBL, zoals eerder ook al aan de Kamer is gemeld, dat het kritisch heeft meegekeken naar de invoergegevens die Revnext gebruikte en naar de uitkomsten van het model en waar nodig heeft bijgestuurd als de uitkomsten niet logisch waren.

PBL 'controleerde' omstreden rekenmodel met gesprekken

Maar ook uit de brief van PBL voorafgaand aan de hoorzitting blijkt weer dat het bureau de inhoudelijke toetsing maar magertjes heeft uitgevoerd. De modelstructuur – denk dan aan de berekeningen zelf en hoe die worden uitgevoerd – zijn in drie gesprekken 'beoordeeld op plausibiliteit'.

Bij die gesprekken zaten wisselende andere partijen, waaronder de TU Delft, TNO, CPB en de ministeries van Financiën, Infrastructuur en Sociale Zaken. Revnext was uiteraard bij ieder gesprek aanwezig.

Waarom het PBL akkoord ging met een mondelinge uitleg van de werking van het model, in plaats van dat het zelf de berekeningen controleerde, zal een belangrijk twistpunt worden in de hoorzitting.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`