Economie

Brits parlement wil brexitmacht grijpen: dit staat er op het spel

27 maart 2019 14:41 Aangepast: 27 maart 2019 16:31
Beeld © AFP

Het Lagerhuis gaat vandaag proberen om het verdere verloop van de brexit te bepalen en de macht van de regering in te perken. Daarvoor wordt een complex parlementair circus opgetuigd. Dit staat er te gebeuren.

De korte samenvatting van vandaag is dat er wordt gedebatteerd over verschillende brexitvoorstellen en dat er aan het eind van het debat gestemd gaat worden.

Vrijheid

In de praktijk ligt het allemaal wel een stuk complexer. In de eerste plaats is het al een politieke aardverschuiving dat het Lagerhuis vandaag de vrijheid heeft om zelf te bepalen waarover het gaat debatteren en stemmen.

Anders dan in Nederland bepaalt namelijk de regering in het VK de orde van het parlement. Maandag stemde een meerderheid van het huis om vandaag daar vanaf te wijken om te kunnen stemmen over alternatieve brexitvoorstellen.

En dat gaat dus ook gebeuren. Om uiterlijk 15.00 uur Nederlandse tijd begint het debat, dat het eerste uur vooral over de procedure zal gaan en over de motie die aan het eind van het debat in stemming wordt gebracht.

Handvol opties

Uiterlijk om 16.00 uur gaat het dan echt beginnen. De voorzitter van het parlement moet dan een besluit nemen over welke moties er behandeld worden.

In feite komt het erop neer dat het parlement een handvol opties krijgt over de vraag: "Hoe nu verder?" Het doel is om eindelijk erachter te komen waar er nu eigenlijk wel een meerderheid voor te vinden is in het parlement. Tot nu toe bleek vooral waar het Lagerhuis tegen was: de deal van May en een brexit zonder deal.

Belangrijk is wel om te onthouden dat de stemmingen niet bindend zijn. Dat wil zeggen dat de regering een voorstel waar een meerderheid voor is niet uit hoeft te voeren. Toch is de verwachting dat als er wel een meerderheid voor een voorstel wordt gevonden, dat het brexitproces uit de impasse kan trekken.

Overigens is het fenomeen van niet-bindende stemmingen helemaal niet zo vreemd. In Nederland kan de regering ook besluiten om een aangenomen motie niet uit te voeren.

Waar gaan ze dan over stemmen?

Waarover er precies gestemd gaat worden staat nog niet vast, maar de verwachting is dat de parlementsvoorzitter een aantal moties kiest die op substantiële steun kunnen rekenen én die niet te veel op elkaar lijken, schrijft de BBC.

Die voorstellen zijn grofweg ook weer op te delen in twee categorieën: sommige gaan alleen over het brexitproces, andere gaan ook over de inhoud van de deal of over de inhoud van de toekomstige relatie, die nog moet worden uitonderhandeld.

Intrekken brexit

In de eerste categorie: er zijn twee moties ingediend die veel op elkaar lijken. Daarmee geven parlementariërs aan dat als de brexitdeal van May, die mogelijk later deze week ook weer in stemming wordt gebracht, weer wordt weggestemd, de regering het voornemen om de EU te verlaten formeel moet intrekken. Daarmee zou de brexit van de baan zijn. Het Europees Hof van Justitie oordeelde eind vorig jaar dat de Britten de mogelijkheid hebben om eenzijdig de brexit in te trekken.

Indieners van een andere motie willen dat vastgelegd wordt dat als er een deal wordt goedgekeurd door het Lagerhuis, die pas definitief is als daarna het volk zich daarover heeft uitgesproken in een referendum

Douane-unie

En dan zijn er nog de inhoudelijke voorstellen. Die bestrijken zo'n beetje het hele spectrum. Een aantal moties stuurt aan op een veel zachtere brexit dan nu is voorzien.

Zo is er het officiële voorstel van Labour. In grote lijnen wil de Labour-leiding dat het VK in een douane-unie blijft met de EU en ook qua regels voor producten en handel nauw verbonden blijft aan de Europese markt.

Nog een aantal andere moties stuurt ook aan op een permanente douane-unie.

Noorwegen

En er circuleert ook nog een voorstel, gesteund door parlementariërs van zowel Labour als de Conservatieven, om een nog veel hechtere band met de EU te houden. Dat staat bekend als Noorwegen-plus: vernoemd naar de relatie die Noorwegen heeft met de EU.

Dat is in feite een soort lidmaatschap-light. De Britten zouden dan in de zogenoemde Europese Economische Ruimte blijven. Dat betekent dat ze onderdeel blijven van de Europese interne markt inclusief vrij verkeer van goederen, personen, kapitaal en diensten. In feite merken burgers en bedrijven dan amper iets van de brexit.

Harde brexit

Helemaal aan de andere kant van het spectrum staat een motie die oproept tot een harde brexit, zonder deal. Een iets mildere variant hierop bestaat ook: die motie wil een harde brexit áls de deal van May niet wordt goedgekeurd.

De laatste variant die zeker de moeite waard is om te bespreken, is wat bekendstaat als het Malthouse-compromis. Daarin wordt geëist dat de deal van May wordt aangepast en dat de backstop daaruit wordt gesloopt. Belangrijk om hierbij te bedenken is dat de EU hier mordicus op tegen is en daar niet mee akkoord zal gaan.

Stemmen

Uiteindelijk zal er natuurlijk ook gestemd moeten worden. Doorgaans is dat nogal een tijdrovend proces in het Lagerhuis en dus is men van plan om ook dit helemaal anders aan te pakken dan normaal.

Waarschijnlijk zullen de parlementariërs een formuliertje krijgen waarop ze in een keer aan kunnen geven welke opties hun goedkeuring kunnen wegdragen en welke niet. Dit zal om 20.00 uur gebeuren en een halfuur in beslag nemen. Later op de avond wordt bekendgemaakt hoeveel steun er is voor de verschillende voorstellen.

Meer tijd

Sommige voorstellen die in stemming worden gebracht zullen – als ze worden aangenomen – zeker niet uitgevoerd kunnen worden voor de nieuwe brexitdatum van 22 mei. Het organiseren van een referendum bijvoorbeeld kan zomaar eens een jaar duren.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van