Economie

Moreel kompas in verzekeringsland: voormalig DSW-man Chris Oomen

08 maart 2019 17:15 Aangepast: 08 maart 2019 17:31
Chris Oomen, directeur van zorgverzekeraar DSW. Beeld © Zorgverzekeraar DSW

DSW-bestuursvoorzitter Chris Oomen wordt gezien als de Robin Hood onder de bestuurders van zorgverzekeringen. Een echte 'luis in de pels' die kritiek uitte op de gang van zaken en met DSW liet zien hoe het beter kon. Nu moet hij naar eigen zeggen opstappen na druk van De Nederlandsche Bank. "Ik denk dat DNB hoopte prudent te kunnen toewerken naar een vervanging. Maar ja, dan ken je Chris Oomen niet. Die weet meteen weer de media op te zoeken."

Na ruim veertig maakte DSW-topman Chris Oomen deze week bekend dat hij stopt bij de zorgverzekeraar. Hoewel hij als 69-jarige al lang en breed recht had op zijn AOW, dacht hij zelf nog niet aan een pensioen. "Met mensen die vroeg gestopt zijn, loopt het vaak niet goed af. Of ze maken al hun geld op, of ze weten van gekkigheid niet wat ze moeten doen. Tevreden zijn, zinvol werk doen wat je leuk vindt, dat is de zin van het leven", zei hij daar eerder over.

Alsnog opstappen

Toch ziet hij nu geen andere mogelijkheid dan alsnog op te stappen. Tegen het FD zei hij dat toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) druk heeft uitgeoefend om bij DSW een opvolger te regelen. "Ze vonden dat omdat ik er zo lang zat, de naam DSW en Oomen te veel verstrengeld zijn geraakt." Verzekerden kozen wellicht voor DSW door Oomen. "Dat vonden ze een risico voor de continuïteit."

Ook zou zijn lange bestuursvoorzitterschap interne tegenspraak kunnen bemoeilijken. Inmiddels zegt Oomen vrede te hebben met zijn vertrek, maar de druk van DNB had er volgens hem niet mogen zijn.

"Rigide manier van toezichtvoeren"

Wim Groot, hoogleraar Gezondheidseconomie aan Maastricht University vindt ook dat DNB hiermee er 'een wel heel rigide manier van toezichtvoeren' op nahoudt. "Ze hebben weinig oog voor de rol en omvang van kleine verzekeringen."

Emeritus-hoogleraar sociale ziektekostenverzekering aan de Erasmus Universiteit Wynand van de Ven vindt het een vreemde gang van zaken – mits de lezing van Oomen klopt. "Als een zorgverzekeraar als organisatie perfect draait, dan lijkt het me niet problematisch wanneer een burger een zorgverzekeraar met een persoon vereenzelvigt. Maar misschien hebben ze een ander risico gezien waardoor de continuïteit op het spel dreigde te staan. Ik weet alleen niet of dat laatste het geval is, dus ik kan er ook geen oordeel over hebben."

Een woordvoerder van DNB wil niet zeggen of de lezing van Oomen klopt. "Wij geven geen commentaar op individuele personen of individuele zorgverzekeringen."

Jongensboek

Het levensverhaal van Oomen leest als een jongensboek. Hij wordt in 1949 geboren in Den Haag, als zevende kind in een katholiek gezin. Hij groeit op met zeven broers en een zusje. Geld voor vakanties is er niet, hij draagt de afdankertjes van zijn broers.

Als jonge jongen is hij al een rebel: hij wordt op het gymnasium maar liefst zes keer geschorst. Maar hij is ook een wonderkind. Wanneer hij in 1967 farmacie gaat studeren in Leiden, gaat de studie hem makkelijk af, hij haalt alle tentamens zonder dat iemand hem ziet studeren. Hij is vooral in de kroeg te vinden. 

Omdat het hem makkelijk afgaat, wil Oomen ook een kandidaatsexamen rechten doen. Daar staat twee jaar voor, maar hij wedt met een studiegenoot dat het binnen een half jaar te doen is. Na drie maanden slaagt hij met een 8 gemiddeld, waarmee hij de weddenschap glansrijk wint. In 1979 treedt hij in dienst bij zorgverzekeraar DSW, eerst als apotheker. Later wordt hij hoofd van de medische dienst.

Financieel wonderkind

In 1986 richt hij in de avonduren derivatenhandelaar Optiver op en wordt daarmee multimiljonair. Daarnaast wordt hij ook Europees kampioen met Management Game, een rekenspel waarmee wordt gekeken of je een bedrijf kan leiden.

Een jaar later promoveert hij bij DSW tot eindverantwoordelijke: bestuursvoorzitter – al noemt hij zichzelf liever 'directeur'. Hij blijft daarnaast ondernemen en verkoopt eind jaren negentig Mint (chip, chipknip, OV-studentenkaart) voor 60 miljoen dollar aan Amerikanen. Met zijn bedrijf Tjip maakt hij vanaf 1999 software voor de financiële wereld en zorgsector.

Man van tegenstellingen

In alle profielen komt terug dat Oomen een man is die het goede leven niet schuwt. Hij rijdt een Maserati en drinkt dure wijnen uit chateau's. Tegelijkertijd stemt hij SP en is hij in verzekeringsland een soort Robin Hood omdat hij zijn DSW-salaris (netto 125.000 euro per jaar) doneert aan voedselbanken in het Westland.

Maar hij wordt pas echt bekend wanneer het ziekenfonds in 2006 landelijk wordt verruild voor de basisverzekering. Verzekeringen krijgen meer vrijheid in het vaststellen van premies en de inkoop van zorg. Oomen stort zich vol in het maatschappelijke debat omtrent verzekeringen en zorg. Of het nu gaat om collectiviteitskortingen, de onmaatschappelijke hoge winsten van verzekeraars of de inperking van de vrije artsenkeuze, Oomen is nooit te beroerd om een ongezouten mening te geven.

Van de Ven: "Door zo duidelijk naar voren te treden in de media, werd hij voor veel mensen een moreel kompas. En het was natuurlijk ook mooie gratis reclame voor DSW."

Chris Oomen in drie citaten

Over schaalvergroting

"Dat was destijds wellicht ook nodig. Maar als je nu kijkt naar wie de grootste is qua organisatiekosten en wie de duurste is, blijkt weer dat de kleintjes het beter doen dan de grote verzekeraars."

Over een boze brief van de brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland:

"Hieruit blijkt vooral dat de zorgverzekeraarsmarkt helemaal geen markt ís. Anders zou ik nooit een brief krijgen dat ik me aan 'het branchestandpunt' moet houden. Kent u één branche waar je wordt berispt als je een andere mening hebt dan je concurrenten?"

Over vrije artsenkeuze:

"Verzekeraars doen net alsof het de zorg beter en goedkoper zal maken. Nou, echt niet. Dat ze het doen omdat ze alleen de beste ziekenhuizen en artsen willen is onzin. Wist je dat iedere verzekeraar in elk ziekenhuis een contract heeft lopen? De keuze beperken heeft dus niks met kwaliteit te maken. Ze proberen een goedkoper contract voor budgetpolissen af te spreken, naast de gewone contracten. Ik zou dat als ziekenhuis nooit accepteren. Of je nou één of tien meniscusoperaties moet doen, de prijs per operatie blijft hetzelfde. Kwantiteit verandert daar niks aan."

"Ik was het inhoudelijk lang niet altijd met hem eens, maar hij gooide de knuppel regelmatig in het hoenderhok en die nuttige rol heeft hij met verve vervuld," zegt Marco Varkevisser, hoogleraar Marktordening in de Gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit. "Als luis in de pels heeft hij de boel goed op scherp gezet."

Onder Oomens leiding groeide DSW uit tot de vijfde zorgverzekeraar van het land, met inmiddels 530.000 verzekerden. De grootste vier (Menzis, Achmea, CZ en VGZ) hebben samen negentig procent van de markt in handen. "Daarmee nam hij een bijzondere positie in", zegt Groot. "Want DSW was wel dusdanig groot dat er rekeningen mee moest worden gehouden."

Vierde maandag van september

Standaard maakte Oomen elke vierde maandag van september de zorgpremie voor het jaar erop bekend. Varkevisser: "In zijn media-optredens vond hij een toon waarmee hij een groot publiek aansprak. Mensen kozen DSW omdat die geen onderscheid maakten bij de inkoop van zorg, ze niet aan collectiviteitskortingen deden en het verplichte eigen risico lager zetten."

Van de Ven vertelt dat die vierde maandag niet toevallig was gekozen. De volgende dag was altijd de jaarlijkse Zorgverzekeraars Nederland-relatiedag, waar zorgbestuurders, ministers en zorgaanbieders samenkomen. "Door altijd de premie vlak voor die dag bekend te maken, was hij altijd verzekerd van aandacht en gratis publiciteit. Hij liep op die vierde dinsdag altijd glunderend rond en genoot ervan het stralende middelpunt te zijn."

Populair onder zorgprofessionals

Ook koos Oomen vaak de kant van de zorgprofessionals, in tegenstelling tot andere zorgverzekeraars die het liefst de zorg zo goedkoop mogelijk inkochten. Daarmee maakte hij zich ook erg geliefd bij de zorgverleners. Groot: "Hij ging vaak zelf bij artsen, ziekenhuizen en verpleeghuizen langs. Dat is vrij uniek. Grote verzekeraars laten dat over aan zorginkopers. Dat is begrijpelijk, maar het is best goed wanneer de raad van bestuur van een zorgverzekering eens met een groot ziekenhuis om tafel gaat."

Hij kon ook flink botsen. Niet alleen met bestuurders bij andere zorgverzekeraars en de branchevereniging, ook zijn relatie met DNB was uiterst moeizaam. Wie zorgverzekeringen wil aanbieden, heeft een vergunning nodig van DNB.

Groot: "Ik weet dat hij het moeilijk vond om aan alle eisen van DNB te voldoen. Alle bestuurders en commissarissen van een verzekeraar moeten bijvoorbeeld een test doen. Die test is er voor mensen die bij grote financiële instellingen werken. Hij vertelde me wel eens dat de mensen die zo'n test haalden, geen interesse hadden om bij DSW te werken. En de mensen die wel interesse hadden, hadden weer moeite om die test te doorstaan."

Toezicht toegesneden op grote financiële instellingen

Oomen vindt dat het toezicht te veel was toegesneden op grote financiële instellingen. Groot: "Ik ben het wel met hem eens dat DNB weinig oog heeft voor de rol en omvang van kleine zorgverzekeringen. De risico's zijn immers vele malen kleiner dan bij een grote financiële instelling: de inkomstenstroom is redelijk gegarandeerd en ook de uitgaven blijven jaarlijks ongeveer gelijk."

Volgens Oomen heeft DNB hem gevraagd zijn opvolger te regelen. Die is er nu, in de vorm van Ad de Groot, die nu vier jaar lid van de raad van bestuur is bij DSW en eerder werkzaam voor Azivo, Menzis en verschillende ziekenhuizen. Van de Ven: "Ik denk dat DNB hoopte prudent op de achtergrond te kunnen toewerken naar een vervanging. Maar ja, dan ken je Chris Oomen niet. Die weet meteen weer de media op te zoeken."

Varkevisser: "Ik vind dat de Nederlandse zorgverzekeringsmarkt een markante bestuurder verliest. Ik hoop dat zijn opvolger net zo'n luis in de pels wordt."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`