Economie

Trump ontmoet Kim: wie profiteert er van de nucleaire top?

27 februari 2019 05:36 Aangepast: 27 februari 2019 09:56
Beide leiders schudden elkaar in juni voor het eerst de hand in Singapore. Beeld © Getty

De Amerikaanse president Donald Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un ontmoeten elkaar vandaag voor een tweedaagse top in de Vietnamese hoofdstad Hanoi. Hoewel de VS schermt met welvaart in ruil voor ontwapening, zit dat er volgens Noord-Koreadeskundige en historicus Casper van der Veen helemaal niet in. Wel lonken er goedkope arbeidskrachten voor Zuid-Koreaanse bedrijven.

Qua leeftijd zouden ze gemakkelijk vader en zoon kunnen zijn: de 72-jarige Trump en de 35-jarige Kim. De twee ontmoetten elkaar in juni voor het eerst in Singapore en hoewel dat er voor de buitenwereld misschien uiterst familiair en amicaal uitzag (Trump noemde Kim 'een intelligente man die van zijn land houdt'), mag achteraf gesproken worden van een regelrechte mislukking. 

Want na het tekenen van de slotverklaring op 12 juni is er van denuclearisering van Noord-Korea niets terecht gekomen. Anderzijds bleven de economische sancties van zowel de Amerikanen als de Verenigde Naties van kracht. Die strafmaatregelen beperken onder meer de export van Noord-Korea en zijn het gevolg van het testen met langeafstandsraketten in 2017.

Onder vier ogen 

In Hanoi treffen Trump en Kim elkaar woensdagavond voor een kort gesprek onder vier ogen. Aanvullend staan een diner met ministers en diplomaten op het programma. Donderdag ontmoeten de twee leiders elkaar opnieuw.

Kim koos vanwege veiligheidsredenen voor de trein en arriveerde vanochtend na een reis van maar liefst vierduizend kilometer op de plek van bestemming. Trump is gisteravond aangekomen met Air Force One. 

Kim arriveert na een treinreis van twee dagen in Hanoi. Kim arriveert na een treinreis van twee dagen in Hanoi.

Symboliek

De keuze voor Hanoi lijkt symbolisch: nadat het westerse handelsembargo in 1994 werd opgeheven, kreeg het communistische Vietnam warme handelsbanden met de Amerikanen. Vanuit een internationaal isolement ontwikkelde Vietnam zich vervolgens in relatief korte tijd stormachtig.

Noord-Koreadeskundige Casper van der Veen erkent die symboliek: "Ik snap die gedachte, maar zo'n ontwikkeling is aan Noord-Korea niet besteed. Als er iets is aangetoond, is het dat Kim niet geïnteresseerd is in economische voorspoed. Ze werken al samen met China en kennen dit groeimodel al langer. Maar structurele ontwikkeling zoals die van de Aziatische Tijgers [Zuid-Korea, Taiwan, Singapore en Hongkong - red.] zal het regime niet toestaan. Dan waren de kernwapens al jaren geleden de deur uitgegaan."

Trump schermde voorafgaand aan de top nadrukkelijk met economische groei. Daarvoor is een verlichting van de sancties nodig, in ruil voor de 'complete denuclearisering' die de Amerikanen eisen.

Maar dat is geen optie voor Kim, verwacht Van der Veen. "Het maximaal haalbare is dat er een beperkt akkoord gesloten wordt. Er wordt veel gepraat over twee dingen: de sluiting van Yongbyon, het grootste nucleaire complex van Noord-Korea, en een vredesverdrag voor de Koreaanse oorlog." 

Dat lijkt indrukwekkend, maar is het juist niet, zegt de historicus. "Yongbyon is verouderd en toe aan vervanging. Bovendien wordt zo geen enkel kernwapen vernietigd. Noord-Korea ontwikkelt die immers ook op andere plekken. Wat een mogelijk vredesverdrag inhoudt, is onduidelijk. Er wordt al niet meer gevochten sinds 1953. Om die oorlog officieel te beëindigen, zijn ook de handtekeningen van China en Zuid-Korea nodig. Die zijn daar wel toe bereid denk ik, maar zullen ook hun eigen eisen op tafel gooien."

Zonneschijnpolitiek

De eis van Zuid-Korea is duidelijk: dat land stuurt aan op verzoening met het communistische noorden. Van der Veen: "Zuid-Korea heeft eind jaren '90 en begin '00 lange tijd een beleid gevoerd van zoveel mogelijk samenwerking met Noord-Korea, de zogeheten Zonneschijnpolitiek. De huidige president Moon Jae-in was daar destijds ook bij betrokken en dit is wat hij graag opnieuw wil."

Vrede met een economisch tintje: Zuid-Korea kampt met toenemende vergrijzing en er is weinig werkgelegenheid, met name voor jongeren. "Door de economische banden met Noord-Korea aan te halen, kan Moon zijn haperende economie aanjagen. Naast meer toerisme profiteren vooral grote Zuid-Koreaanse bedrijven. Zij krijgen dan de beschikking over veel goedkopere Noord-Koreaanse arbeidskrachten: het inkomen per hoofd ligt in Noord-Korea ruim dertig keer lager."

Een lokale Vietnamese kapper meet een klant een 'Kim-kapsel' aan. Een lokale Vietnamese kapper meet een klant een 'Kim-kapsel' aan.

Tot 2016 deden Zuid-Koreaanse bedrijven dat in Kaesong, een industriecomplex net over de grens in Noord-Korea. Van der Veen: "Autofabrikant Hyundai was destijds de grote aanjager. Samen met andere Zuid-Koreaanse bedrijven zoals Samsung, LG en conglomeraat Lotte Group kunnen zij hier opnieuw van gaan profiteren."

Voor Trump, die in eigen land onder vuur ligt vanwege de noodtoestand en het onderzoek van speciaal aanklager Mueller, zou de Koreaanse vrede positieve afleiding betekenen.

Van der Veen: "En dat weten de Noord-Koreanen ook. Dat is waarom zij per se alleen met Trump willen onderhandelen en niet met buitenlandminister Pompeo. Bij Trump liggen hun beste kansen, hij heeft geen dossierkennis. Zo heeft Noord-Korea de VS vorig jaar bewust in een verklaring gerommeld met vaag taalgebruik en zonder tijdspad van ontwapening." 

Nucleaire wapenwedloop in Azië 

Mocht de top in Hanoi nu wel resulteren in een verlichting van de economische sancties, kan dat verstrekkende gevolgen hebben, voorziet Van der Veen. "Op de vorige top in Singapore was denuclearisering de eis, nu heeft Trump gezegd dat hij al blij is als Noord-Korea stopt met testen. In dat geval wordt Noord-Korea de facto erkend als kernwapenmacht. Buurland Japan heeft al aangegeven dat zij dit niet accepteren, wat kan leiden tot een nucleaire wapenwedloop, zelfs in Zuid-Korea wanneer de liberale Moon een conservatieve opvolger zou krijgen. Hij jaagt dit vredesproces aan, maar zit er niet voor eeuwig."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`