Economie

Vermoeide chauffeur rijdt 22-jarige dood: schuld van Uber?

31 oktober 2018 06:07 Aangepast: 31 oktober 2018 11:54
Een Uberchauffeur (niet die uit het verhaal) op Schiphol. Beeld © ANP

Een vermoeide taxichauffeur die een fietser aanrijdt, een drukke zzp'er die van een steiger valt op een bouwplaats of een werknemer die na een nachtdienst een kettingbotsing veroorzaakt. Wie is er verantwoordelijk: de werknemer of de werkgever? Dat moet blijken uit een interessante rechtszaak rondom Uber die vandaag start.

Uberchauffeur Jasmin M. staat vandaag voor de rechtbank in Amsterdam. Op 31 maart 2017 reed hij een 22-jarige fietster aan, die het ongeluk niet overleefde. M. had haar niet gezien; er was vermoeidheid in het spel. Uber zelf zegt niet verantwoordelijk te zijn. Dat is echter nog maar de vraag.

De wetgever staat vaak aan de kant van de werknemer en opdrachtgevers, zegt Astrid Noest van Noest Advocatuur. M. was als zzp'er aan het werk. "Maar er is wel een grijs gebied." 

Vermoeid rondrijden

Een werkgever kan 'ontkomen' als hij bewijst dat hij aan de zorgplicht heeft voldaan. "En dat is geen eenvoudige taak." Mede doordat die zorgplicht ruim omschreven wordt: de werkgever moet de veiligheid en gezondheid van zijn werknemer beschermen en hiervoor de juiste maatregelen treffen. 

Bij het ongeluk tussen de Uberchauffeur en de fietser op 31 maart 2017 speelde de vermoeidheid van M. vermoedelijk een grote rol. Uit de verhoren, waarover de Volkskrant bericht, blijkt dat hij in de 24 uur voor het ongeluk één keer vier uur had gerust en één keer drie uur en drie kwartier.

Veilige werkomgeving

In hoeverre zijn werkgevers verantwoordelijk voor ongelukken als vermoeidheid van werknemers in het geding is? Is uitgerust aan het werk gaan geen eigen verantwoordelijkheid?

"Werkgevers moeten toezien op rust en ervoor zorgen dat er geen gevaar is", zegt advocaat Richard van der Zwan, gespecialiseerd in aansprakelijkheid en letselschade.

Ook als voor werkzaamheden een zzp'er wordt ingehuurd. Dus ook iemand die rijdt voor Uber, zegt hij. "Een zzp'er die de ramen komt wassen van het kantoor van Uber en daarbij schade aanricht is een ander verhaal. Glazen wassen hoort namelijk niet tot de normale bedrijfsactiviteiten van Uber, taxiritten wel."

Wijzen op gevaar en toch verantwoordelijk

Het creëren van zo’n veilige werkomgeving is soms lastig en de rechter moet gaan beoordelen of de werkomgeving veilig was, stelt hij. "Je kan voorlichten, wijzen op gevaar en dan nog aansprakelijk zijn." Toch zullen de meeste bedrijven volgens Van de Zwan van alles vastgelegd hebben in reglementen. Het gaat hierbij dan wel om schade aan derden, zegt hij.

"Als de Uberchauffeur zelf tegen een boom was gereden met bijvoorbeeld blijvend letsel als gevolg, dan is er sprake van een eigen risico en van eigen schuld." 

Hij denkt dat Uber, dat in deze strafzaak tegen M. geen partij is, uiteindelijk toch zal moeten opdraaien voor de letselschade.

Vermoeide stewards en bouwvakkers met haast: wie is verantwoordelijk?

Case: Een steward landt na een lange nachtvlucht vanuit Mexico op Schiphol en moet dan nog anderhalf uur rijden. Op de parkeerplaats rijdt hij, moe en jetlagged, een voetganger aan.

Verantwoordelijkheid: In dit geval zou de werkgever op moeten draaien voor de schade, omdat het valt onder woon-werkverkeer. 

Case: Een zzp'er in de bouw haast zich van klus naar klus. Door onoplettendheid van zijn zelf neergezette steiger valt hij en daarbij verwondt hij een collega.

Verantwoordelijkheid: De zzp'er is eigen baas, (als het goed is) verzekerd en moet vakbekwaam handelen. Eigen schuld en verantwoordelijkheid dus. Anders ligt het als de bouwplaats waar hij werkt onveilig blijkt.

Joint gerookt

M. wordt 'aanmerkelijke onvoorzichtigheid' ten laste gelegd. Ook had hij waarschijnlijk 'minder dan achttien uur eerder' een joint gerookt, schrijft de krant. Had M. niet meer moeten rusten, zoals de wet ook voorschrijft voor taxichauffeurs in het Arbeidstijdenbesluit?

Uber zelf zegt hierover in een schriftelijke reactie aan RTL Z dat chauffeurs zich inderdaad moeten houden aan de wettelijke rusttijden en dat de Inspectie Leefomgeving en Transport de handhavende instantie in deze is. 

Maar, zegt Noest, 'de verantwoordelijkheid die bedrijven hebben, ook bedrijven als Uber die met zzp'ers werken, gaat vaak heel ver'. Ze wijst op een al oudere zaak waarbij een man die voor een autoverhuurbedrijf werkte, een bestelbus scheef parkeerde en bij het schoonmaken ervan vervolgens struikelde over de stofzuigerslang en zijn pols brak.

Instructies over werk en veilig stofzuigen

"De kantonrechter noemde het een huis-, tuin- en keukenongeval waarbij de werkgever niet aansprakelijk was, maar in hoger beroep oordeelde het Hof anders", vertelt de arbeidsrechtadvocaat. De werkgever had de werknemer instructies moeten geven over de manier waarop schoonmaakwerkzaamheden, inclusief stofzuiger, veilig moet worden uitgevoerd.  

Uber: app stond niet aan

Uber zelf zegt niet verantwoordelijk te zijn. In een schriftelijke reactie stelt het dat 'de chauffeur de Uber-app niet aan had ten tijde van het ongeluk' en dat er daarom ook geen contact is geweest met de chauffeur noch met de familie van het slachtoffer. Het bedrijft stelt dat zoiets als een Uber-chauffeur ook niet bestaat.

Chauffeurs werken op zelfstandige basis, veelal parttime (ruim 25 procent werkt minder dan tien uur per week en het merendeel minder dan 20 uur per week) en combineren het werk doorgaans met andere inkomstenbronnen, zegt het bedrijf. 

Een woordvoerder laat verder weten dat 'ons medeleven uitgaat naar alle betrokkenen en de naasten van het slachtoffer'. "De veiligheid van onze service en die van alle weggebruikers is een prioriteit voor Uber en we werken dan ook continu aan nieuwe initiatieven die de verkeersveiligheid verder verbeteren. "

`