RTLZ

Vaarwel 'Ik kies bewust'-Vinkje, maar waar blijft de opvolger?

20 oktober 2018 12:10 Aangepast: 20 oktober 2018 13:06
Beeld © ANP

Het 'Ik kies bewust'-Vinkje op voedingsmiddelen is sinds afgelopen donderdag officieel verleden tijd. Waar blijft het nieuwe systeem waardoor je snel kunt zien hoe (on)gezond een product is? "Straks zijn we zes jaar verder en is er nog niks."

Als je nu in de supermarkt boodschappen gaat doen, zul je geen producten meer tegenkomen met 'het Ik kies bewust-vinkje'. Per 18 oktober is het gewoonweg verboden om producten te produceren met het vinkje op de verpakking.

Er was zo veel kritiek op het vinkje-systeem dat het kabinet haar steun aan het project in 2016 heeft teruggetrokken.

Vinkje op een fles cola

Een van de belangrijkste kritiekpunten was dat er ook vinkjes konden komen te staan op ongezonde producten. Het blauwe vinkje ('bewuste keuze') was bedoeld voor een iets gezondere keuze in een soms bijzonder ongezonde productcategorie, zoals cola.

Daarmee werden consumenten op het verkeerde been gezet, stelde de Consumentenbond.

Verder moesten fabrikanten betalen om een vinkje op de verpakking te krijgen. En zaten voedingsfabrikanten, zoals Unilever en Friesland Campina, zelf achter het Vinkje. Daardoor werd het logo niet meer gezien als een onafhankelijk advies.

Lobby voor stoplichtsysteem

Sinds duidelijk is geworden dat het Vinkje ophoudt te bestaan, pleit de Consumentenbond voor de invoering van een zogenaamd stoplichtsysteem, waardoor je in één blik op de verpakking kan zien hoe gezond of ongezond een product is.

In Frankrijk en Groot-Britannië heb je al een verkeerslichtsysteem, elk net even anders. De Franse variant (Nutri-score in de afbeelding) telt 5 kleuren en maakt gelijk een keuze voor je: het product valt in één categorie. De Britse variant (Verkeerslichtlogo in de afbeelding) laat met kleuren zien hoeveel er van een bepaald ongezond ingrediënt, zoals zout en suiker, er in het product zit.

De consumentenbond heeft (nog) geen voorkeur en wil het liefst dat er onderzocht wordt welke variant het beste is.

"Wij willen een label op basis van onafhankelijk onderzoek", zegt Babs van de Staak van de bond. "Daar dringen we al langer op aan bij het ministerie."

Het ministerie heeft een nieuw logo wel degelijk op zijn to do list staan. In een kamerbrief van april dit jaar schreef Staatsecretaris Blokhuis van Volksgezondheid Welzijn en Sport dat hij de 'eventuele introductie van een nieuw logo zou onderzoeken'. 

'Stilte vanuit ministerie'

Het woord 'eventueel' kan inmiddels worden weggelaten: een woordvoerder bevestigt dat het kabinet inderdaad een nieuw voedsellogo wil.

Maar volgens de supermarkten blijft het wel erg stil aan de kant van het ministerie. "Wij zitten met smart te wachten tot de overheid hiermee komt", aldus Marc Jansen van het CBL, de branchevereniging van de supermarkten.

Volgens Jansen is het ministerie vooral bezig met plannen op papier, maar laat de praktijk te lang op zich wachten.

'Geen eenduidigheid'

"We trekken regelmatig aan de bel bij het ministerie, maar ze zijn erg afhoudend. Elke keer heb je een uurtje een gesprek en dat is het dan. Er komt maar geen eenduidigheid. En dat creëert een gat in ons gezondheidsbeleid."

Supermarkten willen consumenten helpen met het maken van een gezonde keuze, zegt Jansen, maar nu ontbreekt het gereedschap daartoe.  

'Nieuw logo in 2020'

Volgens Jansen staat in gelekte delen van het Preventieakkoord (waarin afspraken staan om gezondheidsproblemen aan te pakken) dat het kabinet aanstuurt op een nieuw voedselkeuzelogo in 2020, over ruim een jaar dus. Een woordvoerder van het ministerie van VWS wil dit 'bevestigen noch ontkennen'.

Jansen is niet blij met de gang van zaken. "Er wordt totaal onderschat hoe lang het duurt voordat zoiets werkend is. Straks zijn we zes jaar verder er is er nog niks."

Kakefonie aan kleuren

Welk logo moet er volgens hem op de verpakking komen te staan? De Britse variant is volgens Jansen in elk geval geen goede optie.

"Het Britse systeem is niet goed, dat is een kakofonie van kleuren. We moeten er vooral goed over nadenken. En dat had twee jaar geleden al moeten gebeuren."

Fabrikanten werken (weer) aan eigen logo

De levensmiddelenindustrie, waaronder Unilever, Nestlé en Coca Cola, heeft ondertussen in internationaal verband (opnieuw) gewerkt aan een eigen voedselkeuzelogo: het Evolved Nutrition Label Initiative.

Een label dat veel lijkt op het Britse systeem, maar volgens de Consumentenbond hebben de fabrikanten een systematiek ingebouwd die ongezondere producten soms gezonder doen lijken dan ze zijn.

Grote belangen

De belangen van de fabrikanten zijn hoe dan ook gigantisch. Een logo dat zeer actief aanstuurt op gezond eten zou zo maar een groot effect kunnen hebben op koopgedrag van de Nederlandse consument. 

Merken die vooral snoepgoed verkopen zullen de pijn dan wel gaan voelen.

Met alle partijen om tafel

De belangenclub voor de voedingsmiddelenindustrie, de FNLI, laat desgevraagd weten dat ze het verstandig vinden dat 'de overheid heeft gekozen om de tijd te nemen, om met alle partijen te zoeken naar het beste alternatief'. 

Nu in Nederland vooralsnog niet meer de fabrikanten, maar het ministerie de touwtjes in handen heeft als het gaat om een nieuwe voedselkeuzelogo, heeft de overheid ineens grote invloed, signaleert Jansen. 

Geen rode bolletjes op je verpakking

Het belang van de levensmiddelenindustrie is helder, stelt de Consumentenbond. "Fabrikanten willen geen rode bolletjes op hun producten die ongezond zijn."

Ook Jansen ziet dat het voor fabrikanten een lastige kwestie kan worden. "Ik kan me voorstellen dat het sommige fabrikanten die vooral in het rood zullen vallen vervelend is. Wij staan er iets relaxter in dan een fabrikant die alleen koekjes verkoopt."

`