Economie

Rapport: 'Europese Commissie pakt begrotingszondaars niet aan'

12 juli 2018 14:34 Aangepast: 13 juli 2018 07:11
Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie en vice-voorzitter Frans Timmermans. Beeld © AFP

Het naleven van de begrotingsregels gaat veelvuldig mis in meerdere Europese lidstaten en telkens zonder gevolgen. Volgens de Europese Rekenkamer moet de Europese Commisie harder optreden tegen landen die kampen met hoge schulden.

Dat schrijft de Europese Rekenkamer in een rapport, waarin het concludeert dat de EU-begrotingsafspraken die zijn gemaakt in 2011 te weinig effect hebben.

Volgens die regels mag het begrotingstekort van een land niet boven de 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) komen en mag de staatsschuld niet meer dan 60 procent van het bbp bedragen. Een probleem: begrotingszondaars krijgen niet meer dan een waarschuwing en dus lappen ze de regels aan hun laars.

Kritiek op Commissie

Met name op de rol van de Europese Commissie is er kritiek. "De Commissie moet ervoor zorgen dat de middellangetermijndoelstellingen binnen een redelijke termijn worden behaald, waarbij er voor lidstaten met hoge schulden strengere regels moeten gelden", luidt een van de aanbevelingen van de Rekenkamer.

Het pleit verder voor specifieke aanbevelingen per land met 'expliciete vereisten' en een uiteenzetting van de risico’s wanneer deze niet worden doorgevoerd.

Rutte: maak steun afhankelijk

Begin dit jaar pleitte premier Rutte voor strengere regels voor landen die het niet nauw nemen met de begrotingsregels. Wat hem betreft wordt Europese steun afhankelijk van hoe goed een land zich aan de begrotingsregels houdt.

Miniatuurvoorbeeld

Gevaar voor nieuwe crisis

Een hoge staatsschuld, bijvoorbeeld in landen zoals Griekenland, Italië, Portugal Spanje en tot voor kort Frankrijk, is vaak slecht voor de economische groei en zou uiteindelijk kunnen leiden tot een financiële crisis. Daarom zijn er binnen de EU in 1997 afspraken gemaakt in het Stabiliteits- en Groeipact, regels die na de crisis in 2011 verder zijn aangescherpt.

Het is de taak van de Europese Commissie om lidstaten die structureel teveel uitgeven te corrigeren. Daarbij heeft de Commissie sinds 2011 de mogelijkheid om boetes uit te delen. Die kunnen oplopen tot 0,2 procent van het bbp van een land - waardoor het zeker bij grotere landen op enkele miljarden euro's kan uitdraaien.

Geen boete gegeven

In 2016 leken Portugal en Spanje even zo'n begrotingsboete te krijgen, totdat deze nog diezelfde maand werden opgeschort. Volgens sommigen heeft de Europese Commissie daarmee een regelrechte crisis afgewend. Critici zien dergelijke boetes als een manier om landen verder in de problemen te brengen en bovendien als een prikkel voor anti-EU sentimenten die weer kunnen leiden tot de volgende eurocrisis. 

Ook zou er met meerdere maten gemeten worden. Als voorbeeld wordt daarbij steevast Frankrijk aangehaald, dat als 'groter' EU-land in grofweg driekwart van alle begrotingsjaren een begrotingstekort had, maar toch nooit een boete kreeg.

In het rapport bevestigt de Europese Rekenkamer nog eens dat landen die zich niet aan de regels houden, hier toch mee wegkomen. Hierop had het in april 2016 ook al kritiek. Sindsdien is er weinig veranderd, aldus de onderzoekers, die concluderen dat daarmee de doelstellingen van het Stabiliteits- en Groeipact niet gehaald worden.