Economie

Vertrek ministers klap voor Theresa May, en de brexitklok tikt door

09 juli 2018 16:56 Aangepast: 09 juli 2018 21:03
De opgestapte ministers David Davis (L) en Boris Johnson (M). Beeld © AFP

Theresa May leek de steun van het kabinet te hebben voor haar brexitplan, maar met het opstappen van de ministers David Davis en Boris Johnson zit de Britse premier ineens flink in het nauw. Want de tijd om een deal te sluiten wordt steeds schaarser.

Afgelopen vrijdag nog boekte May een overwinning, toen haar ministersploeg instemde met haar plan voor de brexit, met als belangrijkste punt een vrijhandelszone tussen de EU en Groot-Brittannië. 

Maar vanmiddag stapte minister Boris Johnson op, groot criticaster van May. Zijn vertrek volgt op dat van hoofdonderhandelaar David Davis, gisterenavond laat, die ogenschijnlijk uit het niets bekendmaakte dat hij opstapt als brexitminister.

Wat betekent hun vertrek voor het verloop van de onderhandelingen? En waar wordt nog over onderhandeld?

Allereerst: waarom vertrekken de ministers eigenlijk?

Simpel: zij zijn het niet eens met May's plan voor de brexit. Zowel Davis als Johnson zijn voorstander van een harde brexit, May's plan mikt meer op een zachte brexit, onder meer door het houden van regels voor de in- en uitvoer van goederen die nu al gelden.

Op die manier, is de kritiek, blijft Groot-Brittanië gedeeltelijk verbonden aan de Europese Unie, ook wel een zachte brexit genoemd. Bij een harde brexit, waar Davis voorstander van is, zouden over alle bestaande regels nieuwe afspraken gemaakt moeten worden.

In zijn ontslagbrief aan haar spreekt David Davis weliswaar nog wel zijn steun voor haar uit, maar niet voor haar manier van onderhandelen. May's voorstel zorgt volgens Davis voor een zwakke onderhandelingspositie, en mogelijk zelfs een zonder ontsnappingsmogelijkheid.

Wat staat er nu op de planning?

Allereerst moet May de onrust in haar eigen partij zien te bezweren, vertelt correspondent Anne Saenen vanuit Londen. Het opstappen van de twee ministers illustreert de grote verdeeldheid in die partij, waar een groot deel voorstander is van een harde brexit, aldus Saenen.

Dit kamp verwijt May 'dat zij zich laat piepelen door de Europese Unie', legt Saenen uit; min of meer hetzelfde verwijt als dat van Davis. 

Moet May vrezen voor haar baan?

Nee. Haar positie is weliswaar bijna onhoudbaar geworden, vertelt Saenen, maar 'er is geen alternatief'. "Het vertrek van Davis is wel de zoveelste klap voor May, het is niet de minste of geringste minister die opstapt. Maar May is inmiddels wel een ervaren koorddanser, ze wringt zich elke keer wel weer uit moeilijke situaties."

Miniatuurvoorbeeld

Premier May was vorige week nog op bezoek bij ambtsgenoot Rutte. (Foto: ANP)

Dan moet ze het Britse Lagerhuis ook nog van haar plannen overtuigen. Dat zal niet makkelijk worden, in het Britse parlement is een meerderheid tegen haar plan, vertelt Saenen.

Daarna volgt de grootste krachttoer, want dan moet onderhandeld worden met de Europese Commissie.

Waar gaan die onderhandelingen nog over?

De belangrijkste struikelblokken zijn de grens tussen Ierland en Noord-Ierland, de positie van Gibraltar en de relatie ná middernacht 29 maart 2018. In het voorjaar van dit jaar werd al wel een deal gesloten over de overgangsperiode na het officiële vertrek van de Britten uit de Unie. 

Grootste vijand: tijd

Hoe ver de partijen ook uit elkaar liggen, de grootste gemeenschappelijke vijand is tijd. In de herfst van dit jaar moet er een voorstel voor een akkoord naar de Europese Raad en Parlement gaan. Dat zal waarschijnlijk in oktober zijn, dan is de volgende Europese top.

Deze twee moeten instemmen met het akkoord. In het Europees Parlement is een 'gewone' meerderheid van stemmen (de helft plus 1 van de uitgebrachte stemmen) voldoende. Opmerkelijk: de Britse Europarlementariërs mogen ook meestemmen.

In de Europese Raad is een zogenaamde verzwaarde meerderheid van stemmen nodig. Dat houdt in dat 72 procent van de 27 lidstaten nodig is voor een meerderheid, oftewel 20 lidstaten die samen 65 procent van de Europese bevolking vertegenwoordigen.

Hoe reageert men in Brussel?

Woordvoerder Schinas van de Europese Commissie erkent dat het 'tijdschema krap is', maar dat de Commissie klaar staat om te onderhandelen. Of het vertrek van Davis een probleem is? "Niet voor ons, wij zijn hier om te werken", beantwoordt hij ogenschijnlijk kalm een vraag van een journalist tijdens de dagelijkse persconferentie in Brussel. Dat was overigens voor het vertrek van Johnson.

Het bedrijfsleven, is dat er gerust op?

Nee. De angst voor een harde brexit wordt steeds groter. In de afgelopen weken zinspeelden onder meer Airbus, BMW en Jaguar over een vertrek uit Groot-Brittannië, vanochtend liet Philips weten serieus na te denken over het verplaatsen van productie als het tot een harde brexit komt. Dat zou Nederlandse bedrijven honderden miljoenen kosten, bleek eerder.

Moeten de bedrijven zich zorgen maken?

Nou, eigenlijk doen de bedrijven precies wat zowel de Europese leiders als premier May aanraden: bereid je voor op alle mogelijke uitkomsten van de onderhandelingen, zelfs dat er geen deal komt.

Geen deal betekent chaos, omdat vanaf dat moment de EU-regels niet meer van toepassing zijn op Groot-Brittannië.

Gaat er dan helemaal niets goed?

Jawel hoor. Ongeveer twaalf uur nadat Davis zijn vertrek aankondigde, had May al een opvolger voor hem. Brexiteer Dominic Raab leidt vanaf nu de Britse onderhandelingsdelegatie. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`