Economie

Kippenboeren massaal in de fout: 'Ze hebben er een bende van gemaakt'

25 juni 2018 19:59 Aangepast: 25 juni 2018 20:23
Beeld © ANP

Bedrijven in de eiersector laten grote steken vallen bij voedselveiligheid, blijkt uit groot onderzoek naar het fipronilschandaal van 2017. Wat gaat er mis en is er al iets veranderd om een nieuwe crisis te voorkomen?

De conclusies van de commissie-Sorgdrager zijn hard: zowel kippenboeren, toezichthouder NVWA, als de verantwoordelijke ministeries in de pluimveesector maken grove fouten bij voedselveiligheid.

De sector zegt eraan te werken wil 'zelf ook een goed eitje op tafel zetten', maar erkent tegelijkertijd dat er fouten worden gemaakt.

Kippenboer: 'Te veel regels' 

Een van de aanbevelingen is dat de boeren zelf meer kennis vergaren over voedselveiligheid. Kippenboer Antoine van de Kruijs uit Weert denkt echter dat het wel snor zit met de kennis bij de meeste boeren. "Je weet best wat je wel en niet mag toedienen. Je wilt immers een goed eitje op tafel zetten", zegt hij.

Desondanks is het vaak lastig om de gebruikte middelen ook goed te controleren, zegt hij. Ook zijn er volgens hem veel regels en is het moeilijk om alles bij te houden.

De conclusies van de commissie over het fipronilschandaal:

  • De hele sector, inclusief de NVWA en de betrokken ministeries, is verantwoordelijk, aldus de commissie. 
  • De primaire verantwoordelijkheid ligt bij de bedrijven in de keten.
  • De pluimveesector liet steken vallen, zo ontbrak het aan goede controles op verboden middelen.
  • Ook is er te weinig kennis bij pluimveehouders en brancheorganisaties over voedselveiligheid en rammelt IKB Ei. Dat is het eigen keurmerk van de sector.

Economische druk

Dick Veerman van voedingswebsite Foodlog vraagt zich af of al deze zelfregulering wel voldoende is. Volgens hem is de economische druk op boeren de ware veroorzaker van de crisis.

"Een boer verdient heel weinig aan zijn eieren. Door bestrijdingsmiddelen legt een kip misschien twee extra eieren per jaar. Maar dat is voor de boer wel het verschil tussen winst en verlies in slechte jaren."

Krappe marges

Van de Kruijs bevestigt dat beeld. Volgens de kippenboer wordt er vooral in de zomer nauwelijks iets verdiend aan de eieren. Ook omdat de consumptie lager is. "De situatie op de markt is heel grillig", zegt hij. "De economische belangen staat voorop, omdat de marges krap zijn."

En dat staat haaks op het rapport over de misstanden in de eiersector. De commissie stelde vandaag bij de presentatie dat economische belangen nooit voorrang mogen krijgen op het belang van voedselveiligheid.

Wondermiddel

"De eiersector worstelde al jaren met het probleem van bloedluis. Ineens was er een wondermiddel. Er hadden toen bij de sector zelf alarmbellen moeten gaan rinkelen", luidt de conclusie, die wil dat voedselveiligheid de hoogste prioriteit krijgt. Zo moeten eieren vaker fysiek worden onderzocht en moet de NVWA signalen over voedselfraude beter oppakken.

Voedselexpert Veerman noemt de conclusies van de commissie afgewogen en keihard. "Hoe kan het dat je dieren houdt, maar niet let op op de veiligheid van je product?", zegt hij. "Nederland telt zo'n negenhonderd pluimvee-ondernemers, we zijn exporteur nummer één. En toch hebben we er een bende van gemaakt."

'Conclusies rapport fipronilschandaal doen pijn'

"Het doet wel pijn dat we een aantal dingen niet goed hebben gedaan", zegt Eric Hubers van brancheorganisatie Avined namens de kippenboeren na het snoeiharde rapport over het fipronilschandaal. 

Miniatuurvoorbeeld

LTO: al veel gedaan

Branchevereniging LTO zegt in een reactie echter dat een groot deel van de aanbevelingen van de commissie al wordt geïmplementeerd. "Met het programma 'In actie voor de toekomst van het Nederlandse ei' doen we in feite wat Sorgdrager aanbeveelt", zegt voorzitter Eric Hubers. Zo krijgen boeren nu advies over de regels voor bestrijdingsmiddelen.

Inmiddels wordt er op de drie boerderijen van Van de Kruijs een ander middel tegen bloedluis gebruikt met de naam Exzolt. "Het is geen insecticide. De kippen kunnen het drinken, waardoor de kip zelf luisvrij wordt gemaakt in plaats van het hok." Het is volgens de boer wel een relatief duur middel: 20 cent per kip.

'Supermarkten nemen de leiding'

Maar volgens Veerman zal de sector van binnenuit niet snel veranderen. Het zijn vooral de grote retailers, zoals Jumbo en Albert Heijn, die daarvoor gaan zorgen. Veerman: "Zij gaan eisen stellen aan de kwaliteit en dat ook controleren", zegt hij. "Omdat de klant dat wil. De supers zullen gaan werken in gesloten ketens met vaste leveranciers, die ze vertrouwen."

Ook gaat technologie een grotere rol spelen, verwacht hij. Technieken zoals blockchain kunnen helpen om alle data over onze voeding bloot te leggen. Gezond eten zonder schandalen is een commercieel belang geworden, aldus Veerman. "Slimme boeren spelen hier op in en gaan met de billen bloot."

Kijk hier de live-uitzending over het fipronilrapport terug:

`