Alles over de nieuwe privacywet (AVG)

Help, een privacyboete: 'Sancties komen niet uit de lucht vallen'

18 juni 2018 06:00 Aangepast: 18 juni 2018 10:25
Beeld © Getty Images, Simon McGill

Ondanks de ruim verstreken deadline voldoen veel bedrijven nog niet aan de nieuwe privacywet (AVG). "Er zijn nog geen boetes of andere sancties uitgedeeld", zegt de Autoriteit Persoonsgegevens. Maar dat gaat waarschijnlijk wel gebeuren. Wat te doen als die brief op de mat valt?

"Een boete komt nooit uit de lucht vallen, het volgt altijd uit een klacht of onderzoek", zegt Sandra Loois van de Autoriteit Persoonsgegevens. "We hebben bovendien meer sancties tot onze beschikking, zoals een last onder dwangsom (een boete als een bepaald verzoek niet wordt uitgevoerd), een waarschuwing of adviesgesprek."

De organisatie liet al eerder weten dat boetes een middel zijn en niet het doel. "We willen een redelijke toezichthouder zijn", zei de instantie over het feit dat tien van de twaalf ministeries de nieuwe wet schenden.

Geen opzet meer nodig

Desondanks verwacht de autoriteit dat er boetes zullen volgen. "Het is nu nog te vroeg om daar iets over te zeggen, maar er lopen op dit moment meerdere onderzoeken." De AP hoeft onder de nieuwe wet bovendien niet meer aan te tonen dat er opzet in het spel is, wat uitdelen van boetes in theorie makkelijker maakt.

De focus ligt in eerste instantie op bedrijven in de zorg, de overheid en op datahandelaren. Ook bekijkt de instantie de ruim driehonderd klachten van particulieren die tot nu toe binnenkwamen. Een groot aantal instanties is inmiddels gescand op de aanwezigheid van een functionaris voor de gegevensbescherming.

Boetes in etappes

Maar iedereen tegelijk controleren is geen doen. Eerder liet de Autoriteit Persoonsgegevens al weten daarvoor niet genoeg mankracht te hebben. Boetes en sancties volgen daarom in etappes, want 'iedereen moet aan de wet voldoen', zegt Loois.

De autoriteit heeft laten weten dat vooral kleine bedrijven niet direct hard worden aangepakt, maar dat je wel moet laten zien dat je ermee bezig bent. "Ongeveer de helft van de bedrijven voldoet niet of niet geheel aan de AVG', zegt Floris Zwartkruis, jurist bij Orange Legal, in gesprek met RTL Z.

Check hier wat de AVG van ondernemers vraagt en of dat ook geldt voor jou

Wie loopt risico?

Het zijn vooral de grotere bedrijven die risico's lopen, weet de jurist. "De AP heeft de handen vol aan het privacyproof krijgen van de overheid. Ze kunnen natuurlijk niet verkopen dat er hoge boetes worden opgelegd aan bedrijven als er andere overheidsinstanities zijn die niet voldoen."   

Ook Zwartkruis zegt dat boetes een laatste redmiddel zijn: als een andere straf dan een boete redelijkerwijs mogelijk is, dan gaat dat voor. "In de handleiding van de Autoriteit valt te lezen dat straffen doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend moeten zijn."

Een brief op de mat

Een dreigende boete (of andere straf) op de mat moet afschrikken. Het opleggen van een sanctie gebeurt schriftelijk, weet Zwartkruis. "Een dergelijke brief is een besluit en daarop kan de belanghebbende bezwaar maken."

De boetes voor de zwaarste overtredingen kunnen oplopen tot 20 miljoen euro of 4 procent van de omzet. "De opbrengsten van eventuele boetes vloeien direct door naar de rijkskas", zegt Zwartkruis.

Bezwaar maken

Wie bezwaar wil maken tegen een sanctie komt volgens Zwartkruis niet weg met een potje Googlen. "Het is niet verplicht om een advocaat of jurist in de arm te nemen voor een bezwaarschri, maar ik zou dat wel altijd doen. Je krijgt namelijk te maken met ingewikkelde bestuursrechtelijke materie."

Er zitten zowel formele als materiële eisen aan een bezwaar. Wat betreft de formele eisen moet het bezwaarschrift bijvoorbeeld binnen zes weken na ontvangst van het besluit ingediend zijn. Ook moet je aantonen "belanghebbende" te zijn en moeten de juiste gegevens en stukken worden aangeleverd. "Zeker als het  om een flinke boete gaat, loont het om de juridische mogelijkheden na te gaan."

Onterecht

Naast de vorm, is er de inhoud van een bezwaar. "Getoetst moet worden of het besluit op juiste inhoudelijke gronden is genomen. De inhoud van de AVG staat daarin centraal", zegt Zwartkruis."Je kunt vaak meerdere gronden aanvoeren om de boete of andere sanctie van tafel te krijgen." 

​De algemene beginselen van behoorlijk bestuur kunnen bijvoorbeeld niet zijn nageleefd. "Het besluit van de boete kan bijvoorbeeld onterecht zijn, omdat het niet goed is voorbereid, onzorgvuldig is, belangen onvoldoende zijn betrokken en afgewogen, geen goede hoor- en wederhoor heeft plaats gehad of slecht gemotiveerd is. Boetes moeten bovendien redelijk en proportioneel zijn. Als met een andere maatregel ook het beoogde doel kan worden bereikt, dan gaat die voor."

Gang naar de rechter

Het is de Autoriteit Persoonsgegevens zelf die het bezwaar in eerste instantie in behandeling neemt en bekijkt of het terecht is. Wordt een bezwaar afgewezen, dan kan een gang naar de rechter volgen."Soms kan er bij de rechter een voorlopige voorziening worden aangevraagd, zoals een schorsing van het besluit van de boete als er bijvoorbeeld een faillissement dreigt. Ook kun je nog in hoger beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State." 

De eerste boete moet echter nog volgen. ​Het wachten is dus op de acties die door de autoriteit zullen worden genomen. Duidelijk is dat de staatskassa voorlopig nog  niet rinkelt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`