Economie

'Shell ziet de energietransitie vooral als communicatieprobleem'

18 april 2018 14:54 Aangepast: 03 mei 2018 03:21
Mark van Baal (voorman Follow This) en Ben van Beurden (ceo Shell)

Shell schuift met haar nieuwste CO2-ambities de rekening voor zich uit, vindt Mark van Baal, oprichter van groene beleggersbeweging Follow This. Eerder was hij nog optimistisch over de koers van de olie- en gasgigant, en vooral over de mensen die er werken. Maar de top van het bedrijf zit vooruitgang in de weg, vindt hij.

De baas van Shell, Ben van Beurden, liet even wat kwetsbaarheid zien deze week tijdens een gesprek voor de podcast Studio Energie.

Energie-onderzoeker Remco de Boer stelde van Beurden een gewetensvraag: "Twijfelt u wel eens of u aan de slechte of de goede kant van de geschiedenis komt te staan uiteindelijk?"

"Ja, dat is wel een punt", antwoordde van Beurden. Toen hij begon bij Shell werd er door de maatschappij heel anders naar het bedrijf gekeken dan nu. Dat had de topman niet voorzien.

Het leidt regelmatig tot twijfels over wat de juiste weg is. "Er is wel een zekere mate van eenzaamheid", zegt Van Beurden over zijn taak om besluiten te nemen over de energietransitie van zijn bedrijf.

'Shell tegen de samenleving'

Van Baal vindt de uitspraak veelzeggend. "Ik denk dat Van Beurden hier enorm mee worstelt. Hij wil wel een 'force for good' zijn, maar het lukt niet. Hij denkt dat het (de huidige koers, red.) niet anders kan."

In de podcast heeft Van Beurden het vaak over het negatieve beeld dat er volgens hem onterecht is ontstaan van Shell. "Het is steeds meer 'Shell tegen de samenleving.' [...] Ik herken mij niet in hoe wij vaak ongenuanceerd gekarakteriseerd worden", aldus de topman.

Communicatieprobleem

Shell zelf moet vooral beter uitleggen waarom ze doen wat ze doen, stelde van Beurden. En daar stoort Van Baal zich aan. "Ik krijg steeds meer het gevoel dat Shell de energietransitie vooral ziet als een communicatieprobleem in plaats van een ingenieursprobleem. De gedachtegang is: als we maar slim genoeg communiceren, dan komt het goed."

Follow This is een organisatie die de Shell-aandeelhouders vertegenwoordigt die willen dat Shell zijn koers aanpast om zo te voldoen aan de afspraken van het klimaatakkoord van Parijs. In mei 2017 kreeg de resolutie daarover steun van 6,3 procent van de aandeelhouders van Shell, 5 procent onthield zich van stemming, de rest stemde tegen.

Meer steun

Bij de aankomende aandeelhoudersvergadering op 22 mei verwacht Van Baal dat meer dan 10 procent van de aandeelhouders voor de resolutie stemt. Als dat zo is, dan gaat het om een relatief hoog percentage in de beleggerswereld. Onder meer Aegon heeft al toegezegd voor te gaan stemmen; vorig jaar onthield de verzekeraar zich nog van stemming. 

De steun voor de groene beweging groeit dus, al houdt de voorman van Follow This wel een slag om de arm. “Shell doet erg hard zijn best om voorstemmers ervan te overtuigen dat ze heel erg goed bezig zijn en de resolutie niet meer nodig is.”

Twee visies

Waar Shell de resolutie van Follow This vorig jaar nog 'onredelijk' noemde, vindt het bedrijf de eigen plannen nu 'progressiever' dan het voorstel van de groene beleggers. Voor de resolutie stemmen is daarmee niet meer nodig, volgens Shell.

In het afgelopen half jaar heeft de olie- en gasgigant twee visies gepresenteerd waaruit dat zou moeten blijken. Eén toekomstbeeld voor de wereld: in 2070 verwacht de olie- en gasgigant op netto nul CO2-uitstoot te zitten; onder meer dankzij opvang en opslag van CO2.

De andere visie gaat over Shell zelf: in 2035 wil het bedrijf 20 procent minder uitstoten, zowel direct (eigen raffinaderijen) als indirect (via je auto). In 2050 streven ze naar 50 procent minder uitstoot.

Fossiel blijft

Dat is volgens organisaties als Follow This en Milieudefensie (die dreigt met een rechtszaak) verre van genoeg om te voldoen aan het klimaatakkoord. Helemaal niet progressiever dus.

In Shells scenario's komt de afbouw van CO2-uitstoot pas na 2030 op gang. En fossiele energie heeft nog heel lang een flinke rol, zelfs in 2070. "Dan rekent Shell op een vraag van 50 tot 60 miljoen vaten olie per dag. Nu is dat 90 miljoen vaten", zegt Van Baal. 

Maar CO2 uit de lucht is CO2 uit de lucht, toch? Dat ziet Van Baal anders. "Hoe dat zal gaan in 2070 en of dat betaalbaar is, weet niemand precies. Het Shell-bestuur schuift dat door naar onze kleinkinderen."

Teleurgesteld in de top

Van Baal was een jaar geleden behoorlijk optimistisch over de koers van Shell. Nu het bedrijf deze twee visies bekend heeft gemaakt ziet hij het somberder in.

"Ik ben vooral teleurgesteld in de top van Shell, die maakt de verkeerde keuzes. Maar er werken een hoop ambitieuze mensen bij Shell die wel snel willen veranderen. Er zijn ook Shellmedewerkers lid van Follow This bijvoorbeeld", zegt hij. 

Die ambitieuze onderstroom in het bedrijf sijpelt niet altijd door naar de bovenlaag, denkt Van Baal. "Ik heb hele slimme mensen van Delft naar Shell zien gaan. Maar wat ik onderschat heb is wat de weg naar de top met je doet. Op die weg kreeg je steeds weer mee: we kunnen niet zonder olie en gas, zelfs niet over 50 jaar. Wanneer je 35 jaar heel succesvol bent geweest in olie en gas, want dat ben je als je ceo wordt, is het moeilijk voor te stellen dat het ook anders kan."

Risico op faillissement

Ook commercieel gezien is dat een een domme keuze, vindt Van Baal. Ontwikkelingen rond bijvoorbeeld de elektrische auto gaan zo hard; nieuwe technologieën zouden Shell nog wel eens de kop kunnen kosten.

"Traditioneel gaan dit soort bedrijven uiteindelijk failliet dankzij disruptieve technologie, want zo kun je duurzame energie wel zien. Maar dat kunnen we ons niet veroorloven. Want voordat Shell failliet is, gaan ze nog heel lang doorpompen, met alle consequenties van dien voor het klimaat."

`