Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Economie

'Enge focus van multinationals vergroot economische ongelijkheid'

22 januari 2018 06:01 Aangepast: 22 januari 2018 09:31
Oxfam-activisten tijdens een satirische actie tegen belastingontwijking in Brussel afgelopen december. Beeld © AFP

De extreme groei van rijkdom in handen van steeds minder mensen komt volgens Oxfam Novib voor een groot deel door de enge focus van bedrijven op kostenvermindering en de steeds hogere uitkeringen aan aandeelhouders.

Dat schrijft de ontwikkelingsorganisatie in het rapport 'Reward Work, Not Wealth', een dag voor het jaarlijkse World Economic Forum in Davos. Daar komt morgen de mondiale elite van regeringsleiders en captains of industry samen.

Oxfam Novib spreekt van de grootste toename van miljardairs ooit. Uit eigen onderzoek blijkt er tussen maart 2016 en maart 2017 wereldwijd 233 miljardairs bijkwamen, elke twee dagen één. In die periode ging 82 procent van de toegenomen mondiale rijkdom naar de 1 procent rijkste mensen van de wereld, concludeert Oxfam. In Nederland zou het gaan om 45 procent van de toename in rijkdom die naar de rijkste 1 procent ging.

'Miljoenen mensen uitgebuit' 

"De extreme groei van rijkdom in handen van steeds minder mensen is pervers en ondermijnt de samenleving wereldwijd", zegt Farah Karimi, algemeen directeur Oxfam Novib. "Miljoenen mensen worden uitgebuit, terwijl grote bedrijven en miljardair-investeerders steeds grotere winsten opstrijken. Dit leidt tot meer conflicten, onmenselijke armoede en extremisme."

Voor de gevolgen van de groeiende economische ongelijkheid is eerder gewaarschuwd. Afgelopen december verscheen het eerste World Inequality Report, een wereldwijd onderzoek van de prominente economen Thomas Piketty, Emmanuel Saez en Gabriel Zucman. Zij concluderen dat de mondiale economie sinds 1980 fors is gegroeid, maar dat de rijkste 0,1 procent van de wereldbevolking een even zo groot deel heeft vergaard als de armste 50 procent.

Miniatuurvoorbeeld

 
Thomas Piketty, de Franse econoom en auteur van Kapitaal in de 21ste eeuw, tijdens een gesprek in de Tweede Kamer in 2014. (foto: ANP)

"Dit is wat betreft ongelijkheid de beste bron van data die je kunt vinden", zegt Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus School of Economics. "Daarnaast blijkt ook dat de wereldwijde armoede substantieel daalt. Door de opkomst van onder andere China en India is het aantal mensen dat in armoede leeft, sterk afgenomen."

Verschillen per land

Er is bovendien sprake van grote inkomensverschillen tussen landen. Waar landen zoals Nederland en Zweden het relatief goed doen, is met name de Verenigde Staten een negatieve uitschieter, legt Coen Teulings, econoom en hoogleraar in Cambridge en Amsterdam, uit. "In Amerika is de rijkdom in handen van een heel klein groepje. De top verdient daar zo enorm veel, dat er niet veel overblijft voor de rest van de bevolking. In de jaren 80 was dit nog andersom."

Teulings, voormalig CPB-directeur, noemt ook China. "Iedereen concentreert zich op de toegenomen ongelijkheid met name in de VS. Daar ziet de bovenste 10 procent zijn inkomen inderdaad explosief stijgen. Maar voor de ongelijkheid op wereldschaal is veel belangrijker wat er in China en India gebeurt. China, een kwart van de wereldbevolking, was in 1980 straatarm en is 40 jaar tijd opgeklommen naar een middeninkomen. Voor India geldt hetzelfde, al is de groei daar iets minder spectaculair. Dat legt op wereldschaal veel meer gewicht in de schaal."

Rol van bedrijven

Oxfam Novib hekelt in het rapport de rol van multinationals. Zij zouden een 'enge focus' hebben op het laag houden van kosten, terwijl excessieve winstuitkeringen aan aandeelhouders en beloningen van directies ten koste gaan van werknemers. "Multinationals moeten verantwoordelijkheid nemen voor hun hele productieketen en zorg dragen voor fatsoenlijke lonen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden", aldus Karimi.

Volgens Teulings profiteren in Amerika maar weinig mensen van succesvolle bedrijven. "Je ziet dat beurslievelingen zoals Apple, Google en Facebook het enorm goed doen. Zij zijn goed voor meer dan de helft van de totale beurswaarde. Maar het aantal mensen dat daar rechtstreeks van profiteert is zo goed als nul."

Anders belasten

Jacobs wijst op het toegenomen mondiale vermogen die in belastingparadijzen zijn gestald. "Als multinationals hun belastingafdracht minimaliseren, dan leidt dat ook tot een toename van de inkomens- en vermogensongelijkheid via hogere dividenduitkeringen en beurskoersen. Belastingontwijking levert nationale overheden problemen op. Zij moeten hun geld ergens anders vandaan halen, of minder publieke diensten aanbieden."

Hij ziet nadelen in het huidige systeem van vennootschapsbelasting. Jacobs: "Een belasting die eigenlijk tot doel heeft om aandeelhouders te belasten, maar dit heeft nogal wat nadelen. Het zet bedrijven aan om veel schulden te maken, winsten te verschuiven naar landen met lage winstbelastingen en het doen van minder investeringen. Van veel van die problemen zou je afzijn als je aandeelhouders direct zou belasten. Maar daar is wel een internationaal register van aandeelhouders en informatieuitwisseling tussen landen voor nodig."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore