Economie

Torpedeert de EU nu z'n eigen handelsverdrag CETA?

06 juli 2016 06:33 Aangepast: 31 juli 2017 00:30
Beeld © ANP

Soms heb je spijt dat je iets níet hebt gekocht. Vorig jaar zag ik in Londen een kaartspel met fantastische vragen zoals: Wat doe je om kalm te blijven in stressvolle situaties? Wat geeft je een beter gevoel: sparen of uitgeven? Maar de mooiste vond ik: Heb je weleens je eigen succes gesaboteerd?

Ken je dat gevoel? De onverklaarbare drang om dat wat je eigenhandig hebt opgebouwd zélf weer in elkaar te trappen. Omdat je helemaal opnieuw wilt beginnen. Of omdat je bang bent dat een ander het doet.

Gisteren besloot de Europese Commissie het nieuwe handelsverdrag met Canada (CETA) toch voor te leggen aan de nationale parlementen in 28 lidstaten. Commissaris Cecilia Malmström (Handel) geeft de inspraak met grote tegenzin: er is al vijf jaar onderhandeld over dit verdrag en nu loopt de Europese Unie het risico dat één lidstaat het hele akkoord torpedeert. Blaast de Europese Commissie met deze beslissing haar eigen grote handelsverdragen met Canada en de VS op?

Thumbnail

De stap van Malmström had ik eerlijk gezegd niet verwacht. Twee weken geleden (nog voor de Brexit) sprak ik haar op een persbijeenkomst in Brussel. Ook als het verdrag niet aan het nationale parlement wordt voorgelegd, is de procedure democratisch – volgens Malmström.

Explosieve materie

De Europese Commissie heeft sinds 2007 de exclusieve bevoegdheid gekregen om voor de héle Europese Unie handelsverdragen af te sluiten: "Dit hebben we zo democratisch met elkaar afgesproken in het Verdrag van Lissabon. Wij hebben een mandaat gekregen dat is bepaald door alle lidstaten. Het resultaat leggen we voor aan de Raad van Regeringsleiders en die moeten het verdrag goedkeuren. En ook het Europese Parlement moet dan nog instemmen." Een zeer formele benadering van explosieve materie.

Ik vroeg haar of ze CETA niet toch gewoon moest voorleggen aan de nationale parlementen. De weerstand tegen handelsverdragen groeit, in West-Europa en de Verenigde Staten. Mensen zijn bang dat hun banen weggeconcurreerd worden. We willen ons voedsel blijven produceren en consumeren op een manier die wij in Europa wenselijk vinden. Hormoonvlees past niet in dat plaatje.

Frustratie 

Er zijn zorgen dat grote, Amerikaanse bedrijven te veel macht krijgen als ze staten mogen dagen voor een apart arbitragetribunaal. En er is het sterke gevoel dat de Europese Commissie alles in z'n eentje beslist. Als die mensen een verdrag door de strot douwt, blijft die frustratie.

Malmström reageerde gepikeerd: "We maken elke dag wel beslissingen waar het parlementen niet direct bij betrokken zijn. Weet je, de Europese Commissie is eigenlijk een heel saai instituut. We kunnen niet zomaar zeggen: dit voorstel ligt gevoelig in Duitsland en Nederland dus hier maken we een 'gemengde overeenkomst' van (een overeenkomst die aan nationale parlementen moet worden voorgelegd – red.). En deze overeenkomst handelen we alleen met de regeringsleiders en het Europees Parlement af. Zo kunnen we niet werken binnen Europa. We moeten de afspraken binnen het verdrag volgen."

En nu maakt Malmström alsnog een volledige draai. Saboteert zij nu haar eigen succes?

Referendum over CETA of TTIP?

De Telegraaf sorteert al voor op een referendum over het verdrag. Organisaties als Foodwatch, Milieudefensie en Transnational Institute hebben al meer dan de helft van de benodigde 300.000 handtekeningen binnen voor de aanvraag van een volksraadpleging. Wie weet wordt dat net als de referenda over Oekraïne en Brexit een keiharde 'nee'. De Financial Times denkt dat CETA en ook TTIP door deze beslissing misschien wel helemaal in de vergetelheid raken.

De Zweedse Eurocommissaris wil het verdrag voorlopig in werking stellen, maar het ratificatieproces kan jaren gaan duren en blijft als een zwaard van Damocles boven de overeenkomst hangen.

Malmström heeft de enige juiste keuze gemaakt. Op ramkoers liggen met lidstaten is het laatste wat de EU nu nodig heeft. Bovendien doen alle parlementariërs, of ze nou Italiaans, Duits of Nederlands zijn, aan politiek witwassen. Economische successen zijn te danken aan hun eigen beleid. Alle impopulaire maatregelen komen door Brusselse regel- en expansiedrift.

Transparantie

Malmström vindt dat ze zo haar werk niet kan doen: "Als lidstaten een verdrag niet meer willen, dan moeten ze dat gewoon tegen de Europese Commissie zeggen en dan stoppen we met de onderhandelingen. Maar je kan niet intern tegen ons zeggen dat je tevreden bent over de voortgang en vervolgens naar de pers lopen en overal kritiek op hebben. Wij zijn niet de propagandamachine die TTIP of CETA moet verkopen. Dat moeten de lidstaten zelf doen."

De protesten van burgers en de campagnes van organisaties als Greenpeace en Stop TTIP hebben hun effect gehad: de Europese Commissie heeft de afgelopen jaren laten zien te luisteren naar de groeiende kritiek op handelsverdragen. De Verenigde Staten zetten bijna niets van de onderhandelingen online. De Europese Commissie doet dat zo veel mogelijk.

Fundamentele beslissing

De transparantie gaat velen niet ver genoeg. Maar zou jij bijvoorbeeld op Funda zetten dat je relatie stuk is en je daarom je huis moet verkopen? In onderhandelingen leg je nooit alle kaarten meteen op tafel. Als het eindresultaat maar wordt voorgelegd aan nationale parlementen en aangepast wordt waar nodig. Zo heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan voor een nieuw, beter arbitragesysteem. Dit voorstel wordt alsnog in het Canadese verdrag overgenomen.

De beslissing van de Europese Commissie is een fundamentele: op de gedachte dat de Europese Unie steeds verder moet centraliseren - de 'ever closer union' - wordt een rem gezet. De bevolking wil betrokken worden bij belangrijke besluiten die onze samenleving en economie raken. Het is nu aan onze eigen politici te laten zien wat we te winnen hebben bij verdragen als CETA en TTIP en of de verdragen voldoen aan de zeven strenge eisen zoals die onlangs door de SER zijn geformuleerd. (Bijzonder dat werkgevers en werknemers daar samen uit zijn gekomen – zie hoofdstuk 2.4

Dat wordt een mooi debat. Kom maar op.

Meer op rtlz.nl:

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`