Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Columns
28 januari 2017 06:00

De Tweede Kamer is geen schouwburg

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

In de vergaderzaal weten maar drie mensen wat er staat te gebeuren. Ard van der Steur, Mark Rutte en Halbe Zijlstra weten dat de minister van Veiligheid en Justitie ergens halverwege het debat gaat aftreden. Het maakt niet uit wat Wilders, Pechtold, Roemer, Klaver en Buma aan argumenten in de strijd werpen; het besluit is al genomen.

"We worden belazerd waar we bij staan"

We zitten zonder het te weten naar een toneelstukje te kijken, waarvan alleen een paar hoofdrolspelers de afloop kennen. We worden belazerd waar we bij staan. De ontslagbrieven van Van der Steur en zijn staatssecretaris Klaas Dijkhoff liggen getekend en wel klaar om naar het paleis te worden gestuurd. De reactie van de koning ook: aan Van der Steur wordt 'op de meest eervolle wijze ontslag verleend, onder dankbetuiging voor de vele gewichtige diensten door de minister aan hem en het Koninkrijk bewezen'. Het ontslagverzoek van Dijkhoff wordt niet aanvaard, wat gebruikelijk is als een staatssecretaris uitsluitend vanwege het vertrek van zijn minister formeel moet aftreden.

Ook de brieven voor de benoeming van Stef Blok tot minister van Veiligheid en Justitie en van Ronald Plasterk, die Wonen en Rijksdienst van Blok overneemt; ze liggen allemaal klaar om door de koning te worden getekend. Terwijl de Kamer nog heftig debatteert over de vraag of Van der Steur wel of niet moet aftreden…

"Het is tegelijk pijnlijk en ongemakkelijk. Van der Steur in hulpeloze houding aan de borst van Rutte"

Op Radio 2 vraagt presentator Ruud de Wild mij, halverwege het debat, of Van der Steur het zal overleven; hij staat er zo ontspannen bij. Ik antwoord dat dat een typische VVD-eigenschap is; ook in tijden van nood laten liberalen zich niet kennen, ze blijven heer tot het laatste moment. Ik weet dan niet dat Van der Steur zich al heeft verzoend met zijn onvermijdelijke vertrek, daartoe door Rutte gedwongen. Want de minister-president mag geen last ondervinden van een bungelende minister. Zeker niet in verkiezingstijd.

Toch breekt Van der Steur op het cruciale moment. Hij werpt zich met een snik in de armen van Rutte, die zich schrap moet zetten om niet te bezwijken onder het lichaamsgewicht van de opgestapte minister. Een iconisch beeld; ik krijg het niet van mijn netvlies. Het is tegelijk pijnlijk en ongemakkelijk. Van der Steur in hulpeloze houding aan de borst van Rutte. Dát is niet gespeeld, de rest wel.

"Toneelstukjes zijn leuk in de schouwburg; daar horen ze thuis. Niet in ’s lands vergaderzaal"

Fraai is het allemaal niet, dat geënsceneerde aftreden. Coalitiepartner PvdA was niet vooraf geïnformeerd, worstelde nog met de vraag of Van der Steur puur uit loyaliteit moest worden gesteund. Ook de oppositie werd op het verkeerde been gezet, net als de belangstellenden op de publieke tribune en thuis voor de buis. Toneelstukjes zijn leuk in de schouwburg; daar horen ze thuis. Niet in ’s lands vergaderzaal. Als je spelletjes speelt, moet je niet klagen over de kloof tussen burger en politiek.

Van der Steur is nog geen twee jaar minister geweest; dat is hemzelf aan te rekenen. Hij heeft vanaf dag één informatie achtergehouden of daarover gelogen. Daat is niet alleen een politieke doodzonde, het ondergraaft het democratisch systeem dat we in Nederland gebruiken.

Maar ook Mark Rutte is de val van Van der Steur kwalijk te nemen. De premier is niet goed in het kiezen van de juiste mensen, wat wonderlijk is voor een voormalig HR-manager van Unilever. Ivo Opstelten was zes jaar geleden al een twijfelachtige keus, maar moest beloond worden voor diens onvoorwaardelijke steun aan de partijleider. Fred Teeven was een betere minister geweest. Net als Klaas Dijkhoff, die furore maakt als staatssecretaris op V&J maar nooit is gevraagd minister te worden.

Een verkeerde inschatting van Rutte; Dijkhoff is nu een van de populairste bewindslieden van de VVD.