Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Columns
18 juni 2017 08:00

Wie schrijft, die blijft

Jaap van Deurzen is verslaggever voor RTL Nieuws. 

Veel mensen zullen er wel eentje hebben staan, ergens op zolder. Van die uitpuilende schoenendozen vol brieven van overleden oma's, ooms en oudtantes. Liefdesbrieven. Afscheidsbrieven. Destijds te dierbaar en te persoonlijk om zomaar weg te kieperen. Toch komen we vaak aan lezen niet toe. Handschrift ontcijferen heeft sowieso iets archaïsch.

Wie heeft er na zijn middelbareschooltijd ooit nog een pen vastgehouden? Ja, tijdens het maken van 'AH-grammen': zo'n onnavolgbaar, met hanenpoten volgekalkt boodschappenlijstje. "Wat staat er nou?" hoor ik mezelf nurks mompelen in de supermarkt.

Ik heb het dan over mijn eigen handschrift, dat in de loop van de tijd is veranderd in geheimschrift. Mijn onwillige, verkrampte vingers kunnen bijna in het gips als ik zo'n kladje klaar heb. Ik communiceer via apparaten met toetsenborden, touchscreens en afstandsbedieningen. De toetsen versus de pen. May I have your votes please?


De schoenendoos op de zolder van Jaap van Deurzen.

En dan kom je die oude brieven tegen. Als je eraan begint, is er geen houden meer aan. Je belandt stante pede in een andere wereld.

Het lezen van die vergrijsde epistels heeft wel iets voyeuristisch. Alsof je met rode oortjes door een kier in de deur een intiem gesprek staat af te luisteren. Ik huppel al lezend van 'oeps' naar 'o la la' en 'Och och, tantetje toch...'

De brieven zijn stuk voor stuk geschreven in een regelmatig, sierlijk handschrift, kalligrafisch bijna. Het stamt uit de tijd toen schoonschrift nog een vak was op school.

Natuurlijk ben ik zo zoetjesaan bezig met mijn professionele zwanenzang. Ik heb de kroontjespenperiode nog meegemaakt. Ik zie mezelf zitten als bleke melkmuil in dat houten schoolbankje: inktpotje rechtsboven, inktlap bij de hand. Daar kon je de pen mee schoonmaken. Dat vlijmscherpe puntje moest je voor het schrijven eerst een paar minuten in je mond houden. Dan bleef de inkt er beter aan plakken. Malle Erik had maling aan inktlappen en deed de pen ook na gebruik in zijn mond. Hij had een tong als een chowchow.


Eén van de brieven uit de doos.

Ik denk aan Henkie H. Die was linkshandig. Heel onhandig als je met inkt schrijft. Henkie schreef alsof hij een imaginaire rol zeil tussen zijn linkerarm en zijn lichaam had zitten. Linkshandigen omcirkelen als het ware het papier van bovenaf en maken dan een rare armkronkel tijdens het schrijven. Vaak veegde Henkie zijn eigen, nog niet opgedroogde inktletters uit. Daar werd het niet fraaier van.

Links schrijven was verboden. Ik hoor meester K. als een wezel komen aansluipen. Klaar voor zijn favoriete aanval van achteren. Flats! flitste de liniaal over Henkies vingers. "En nu schrijven we weer gezellig met rechts!" brulde de bulldog. Op het laatst kon de stakker zijn hersenkwabben zo manipuleren dat hij het nog klaarspeelde ook.

Maar schoonschrift werd het nooit. Linkshandigen worden nu geaccepteerd. Niet alleen de mores op school veranderen, ook de taal gaat mee. Een tijdje geleden kreeg ik dit mailtje: "hé jaap, hgi? was lkkr gist. Geen id wat ik gegeten heb, was vissig. Gezelli! Srry dronken gedoe. Hkvvj."

Na enig cryptisch gepuzzel kwam ik tot de volgende vertaling: "Hé Jaap, hoe gaat ie? Was lekker gisteren. Ik heb geen idee wat ik gegeten heb, was iets vissigs. Gezellig! Sorry voor het dronken gedoe, hou krankzinnig veel van je."

Ik stel me een schoenendoos van de toekomst voor met stapels van dit soort berichten. Het zal toch niet? De volgende generaties zullen het waarschijnlijk zonder nostalgische, handgeschreven brieven moeten doen. Is dat jammer?

Ik heb een strik om mijn schoenendoos gelegd. Want het is echt waar, hoor. Wie schrijft, die blijft.

Jaap van Deurzen