Pieter Klein

Welkom in Nederland?

28 oktober 2015 12:35

Sommige vrienden van me volgen het nieuws niet meer. Ze kijken amper tv-nieuws, lezen geen krant, scannen soms op social media berichten die ze wíllen lezen, maar dan vooral om geïnspireerd of vermaakt te worden. Want 'hét' nieuws maakt depressief, zeggen ze. Kennelijk leidt nieuws tot gevoelens van onmacht, onbehagen en vervreemding - sommige mensen kunnen er eenvoudig niets mee.

Ik ben opgehouden met proberen hen te overtuigen. Van mij geen zedenpreken over de noodzaak van mondige, geïnformeerde burgers in een democratische samenleving. Ik snap de neiging ook wel een beetje, je willen afsluiten van die stortvloed van (negatief) nieuws: ellende, conflict, rampen, van meningsvorming die vaak het karakter heeft van polarisatie, de voorspelbaarheid van bestuurlijke non-reacties op incidenten en affaires.

"Ik realiseerde me dat het nieuws me volstrekt deprimeerde, me onmachtig deed voelen."

Zelf ben ik een volkomen verslaafde nieuwsjunk. Ik voel me juist aangesloten bij de wereld waarin ik leef - door zo veel mogelijk nieuws te volgen, zo veel mogelijk feiten tot me te nemen, conflicterende opvattingen en analyses ook. Misschien omdat ik graag wil geloven dat mijn vak samenvalt met het belang van het vrije woord, de vrije meningsuiting, zelfontplooiing, en burgerlijke vrijheden en rechten.

Vorige week - na de 'inspraakavond' in Steenbergen - werd het me zelfs even te veel, het nieuws. Nu ja, nieuws - een stel onverlaten die het democratisch debat kaapten met 'Daar moet een piemel in' en middelvingers en zo. En wat dat daarna losmaakte op social media. Ik twitterde dit: 

Ik realiseerde me dat het nieuws me volstrekt deprimeerde, me onmachtig deed voelen. Vervreemd ook. Is dit het Nederland van 2015? Wat moet ik met dat onbehagen? Ik kreeg lieve en aardige reacties, maar ook vermaningen - kom op, je bent journalist, kijk om je heen, doe verslag, sta met je poten in de samenleving... Ook waar.

Ik herlas de columns die ik recentelijk schreef over het vraagstuk van vluchtelingen en migratie. Daarna besloot ik even afstand te nemen, en tijd te besteden aan de kleine dingen die groot zijn: leuke dingen doen met mijn zoontje, uit eten en praten met m'n dochter, m'n lief, vrienden. Boeken, muziek, film, natuur, koken. Kijken naar de maan.

"Ik liet de weekendkranten liggen tot ik er zin in had."

Ik liet de weekendkranten liggen tot ik er zin in had. Ik zag dat Paul Scheffer in NRC Handelsblad karikaturen schetste over het vluchtelingenvraagstuk om daarna z'n gelijk te halen. Idem Bas Heijne. Ik las het interview met Diederik Samsom in de Volkskrant, die verzocht om minder 'grote woorden': "Ik zou willen dat we minder opgezwollen aders en hete hoofden laten zien."

Nadien volgden allerlei vormen van deprimerend nieuws:

  • Een kogelbrief voor VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra.
  • Een mogelijke/vermoedelijke aanslag - brandstichting in twee auto's van een GroenLinks-raadslid in Wormerveer.
  • Een inspraakavond in Harlingen die niet doorgaat omdat de extreem-rechtse NVU weer zou komen opdraven.
  • De NVU-leider Constant Kusters kan in Pauw - vrijwel zonder onderbouwde tegenspraak - betogen dat 'eigen volk eerst' gaat.
  • Twee derde van Nederland denkt - volgens een Franse peiling - dat Nederland vol is.
  • Mark Rutte die niet op ieder incident wil reageren, omdat dat een premie op wangedrag zou zijn.
  • De analyses waaruit blijkt dat de EU wel van alles afspreekt over hotspots, bewaking van buitengrenzen en terugkeer - maar dat dat vooral een papieren, bureaucratische werkelijkheid is.
  • Wilders die de NOS politieke correctheid verwijt als men vraagt of #kominverzet óók leidt tot gewelddadig verzet.
  • Et cetera, ad infinitum.

Wat een ellendige en onverkwikkelijke polarisatie. Ik vraag me af: maakt nieuws mensen ongelukkig? En: wat is daarin de rol van de media, van ons? Versterken we het onbehagen, ómdat we erover berichten? En doen we verslag omdat er boze en bange burgers zijn, of worden burgers boos en bang omdat we verslag doen? Vertel het me.

"Is dit het Nederland dat we willen: geen welkom in Nederland?"

Als ik vluchteling zou zijn, zou ik  - als ik dit wist - mezelf afvragen: wil ik wel naar Nederland? Ben ik welkom in Nederland? En voor de Nederlanders onder ons: is dit de vraag die gesteld moet worden? Of is het iets waarvoor wij ons, vrije en trotse burgers, toch een beetje moeten schamen? Is dit het Nederland dat we willen: geen welkom in Nederland? 

Gisteravond werd een verklaring gepubliceerd van alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Je kunt er cynisch over doen, maar mijn voorstel zou zijn: lees het, deel het.

Think twice.

@pieterkleinrtl