Bart van den Berg

Echte liefde of importbruid?

30 november 2015 06:00

Stel, jij en je Poolse buurman gaan samen op vakantie naar Bolivia. Daar worden jullie allebei hevig verliefd op een Boliviaanse schone (niet dezelfde overigens). Het blijkt meer dan een vakantieliefde en allebei besluiten jullie je Boliviaanse geliefde naar Nederland te halen. Jouw buurman krijgt dan een verblijfsvergunning voor zijn nieuwe vriendin. Maar jij niet.

Jij moet eerst wachten tot je weer een jaarcontract of een vaste aanstelling krijgt van je baas. Vervolgens moet je met je kersverse vriendin een goede docent Nederlands vinden in Bolivia – hier samen met jou Nederlands leren mag ze namelijk niet. Het examen wordt afgenomen op de Nederlandse ambassade in Bolivia. Zolang ze niet slaagt, mag ze niet komen.

"Intussen zit jij met jouw geliefde voor de zoveelste keer 't kofschip door te nemen. Via Skype."

Inmiddels is jouw Poolse buurman al lang en breed naar de Keukenhof geweest met zijn Boliviaanse, die overigens geen woord Nederlands spreekt. Ondertussen zit jij voor de zoveelste keer 't kofschip door te nemen met jouw geliefde. Via Skype. Ze is namelijk al voor de derde keer gezakt voor haar examen Nederlands. 

Dat voelt misschien oneerlijk, maar het zijn de regels. Het zit namelijk zo: omdat je Poolse buurman niet in zijn eigen land woont en werkt, heeft hij de status van EU-burger. Dat betekent dat hij niet onder de strenge inburgeringeisen valt, maar onder de regels voor het vrije verkeer van personen. Die zeggen dat iedere EU-burger zich in elke lidstaat van de EU vrij moet kunnen vestigen én zonder enige belemmering een gezin moet kunnen vormen. Ook als zijn of haar partner van buiten de EU is.

"Nederland is in de EU een van de belangrijkste bestemmingen voor deze importbruiden."

Mensen met een verre liefde weten dit al langer. Sommigen vestigen zich daarom een tijdje in België of Duitsland, en omzeilen zo de inburgeringseisen. Maar zij zijn niet de enigen die deze zogenaamde EU-route kennen. Ook mensenhandelaars maken hier gebruik van. Ze struinen Oost-Europa af op zoek naar EU-burgers, vooral vrouwen uit Oost-Europese lidstaten. Die halen ze naar Nederland (al dan niet onder valse voorwendselen) en 'verkopen' ze aan illegale immigranten die een verblijfsvergunning willen. Want zodra zo'n vrouw zich hier vestigt valt ze, net als jouw Poolse buurman, onder het vrije verkeer van personen. En haar 'partner' ook, al is hij hier al jaren illegaal.

Europol waarschuwt sinds vorig jaar actief voor deze vorm van migratiefraude. Volgens persbureau AP is Nederland een van de belangrijkste bestemmingen voor deze importbruiden. Het ministerie van Veiligheid en Justitie kan dat niet bevestigen. Wel zegt het jaarlijks 200 verblijfsvergunningen te weigeren wegens een schijnhuwelijk met een EU burger.

Dat lijkt heel wat. Maar wat het ministerie er niet bij vertelt, is dat er bijna tien keer zoveel  EU-burgers wél een verblijfsvergunning voor hun partner kregen. En dat zijn niet alleen hardwerkende Polen met een uit de hand gelopen Boliviaanse vakantieliefde. Daar zitten ook schijnhuwelijken tussen. De politie en de IND stuitten in mei nog op 48 gevallen die aanvankelijk door de procedure waren geglipt. Een deel ervan heeft gewoon een verblijfsvergunning kregen.

"Het zal niet makkelijk worden om deze verblijfsvergunningen alsnog in te trekken. Rechters leggen de lat hoog."

Daar komt bij: het zal niet makkelijk worden om deze verblijfsvergunningen alsnog in te trekken. Rechters leggen de lat hoog. Neem dit voorbeeld: een Albanese man (dus niet uit de EU) vroeg in 2013 een verblijfsvergunning aan op grond van zijn vermeende relatie met een acht jaar jongere Roemeense ex-prostituee. Hij deed eerder al aanvraag, maar die was afgewezen omdat hij niet bij zijn nieuwe 'vriendin' woonde. De IND vertrouwde het weer niet en wees de aanvraag opnieuw af. Te meer omdat het stel tijdens het doen van de aanvraag aan het loket nauwelijks een woord met elkaar bleek te kunnen wisselen en slechts gebrekkig Engels sprak.

Aanwijzingen genoeg voor een schijnhuwelijk, zou je denken, maar de rechter vindt die niet overtuigend genoeg om het stel hun recht op gezinsvorming te ontzeggen. Dat recht is dus stevig verankerd. Dat is mooi voor je Poolse buurman en andere goedwillende EU-burgers. Maar het wringt wel, vergeleken bij de strenge inburgeringsplicht voor jouw nieuwe vriendin.

Bart van den Berg

Bart van den Berg werkt op de researchredactie van RTL Nieuws. Hij schrijft hier over de dossiers die hij met zijn collega's doorspit – en over de losse eindjes die ze daarbij soms tegenkomen.