Jos Heymans

De schone schijn van Arib

23 april 2016 09:24

We hebben sinds een paar maanden een nieuwe Kamervoorzitter, Khadija Arib van de PvdA. En ze doet het goed; ze leidt met vaste hand de vergaderingen, treedt op als het nodig is en houdt waar mogelijk afstand om het debat niet dood te fluiten. Na een paar jaar Anouchka van Miltenburg, die van het ene naar het andere incident huppelde, een ware verademing.

"Arib was wonderwel geestig in de toespraak die ze ter ondersteuning van haar kandidatuur afstak"

Het is net drie maanden geleden dat Arib als winnaar uit de bus kwam. Martin Bosma (PVV), Ton Elias (VVD) en Madeleine van Toorenburg (CDA) hadden het nakijken. Arib was wonderwel geestig in de toespraak die ze ter ondersteuning van haar kandidatuur afstak. En ook inhoudelijk klopte haar verhaal. Uiteindelijk won ze ruim; met 83 van de 134 geldige stemmen.

In de verkiezingscampagne was het er stevig aan toe gegaan. Geert Wilders wilde geen Marokkaanse als voorzitter van de Tweede Kamer; de VVD kon met elke PvdA-kandidaat leven behalve met Arib en vroeg Samsom om Roos Vermeij te kandideren. Het gebeurde niet. En er ging een hardnekkig verhaal over Arib rond: ze zou niet met personeel kunnen omgaan. In de PvdA-fractie zou ze een aantal medewerkers op een zijspoor hebben gezet.

"Er ging een hardnekkig verhaal over Arib de ronde: ze zou niet met personeel kunnen omgaan"

Toen zij twee jaar geleden fractiesecretaris van de PvdA kon worden - tot ongenoegen van Diederik Samsom, maar hij verloor die strijd - verzette de ondernemingsraad zich fel tegen Arib. Ze zou personeelszaken onder haar hoede krijgen en dat was volgens de OR ongeloofwaardig. Want Arib, zo oordeelde de OR, was onhebbelijk, autoritair en gedroeg zich onaangenaam. Dag Arib, zou je zeggen. Maar nee, de fractie negeerde de OR die 75 medewerkers vertegenwoordigt.

Over haar personeelsbeleid heb ik na haar verkiezing nooit meer iets gehoord. Het zou dus wel overdreven zijn geweest: een politiek spelletje van een deel van de fractie en van de Kamer om Arib in een kwaad daglicht te stellen.

"Onbekenden hebben de werkkamers ingenomen; nieuwe namen op de deuren"

Tot ik van de week door de voorzittersgang liep, de gang waar de Kamervoorzitter en haar stafdienst zetelen. De meeste mensen die daar werken ken ik wel. Maar de bekende gezichten waren er niet meer, alsof ze in rook waren opgegaan. Onbekenden hebben de werkkamers ingenomen; nieuwe namen op de deuren. Iemand die ik van de PvdA-fractie ken, blijkt nu te werken voor de voorzitter.

Personeelswisselingen, ze gebeuren overal. Maar als in drie maanden tijd vier mensen, nauw verbonden aan de relatief kleine stafdienst, zijn vertrokken, dan is er kennelijk iets aan de hand. Eén ging er vrijwillig, drie anderen zijn door Arib aan de kant gezet; medewerkers met een VVD-voorliefde. Of op z’n minst een Van Miltenburg-voorkeur. De woordvoerster van Arib is nog wel in functie; zij is een PvdA'er.

Dat riekt naar partijpolitiek personeelsbeleid. En dat is iets waar een Kamervoorzitter zich verre van moet houden. Arib benadrukte dat zelf ook bij haar verkiezing. "Ik ben voorzitter van de hele Kamer", zei ze toen haar gevraagd werd naar die 51 Kamerleden die niet op haar hadden gestemd en naar die 12 PVV’ers die zich van stemming hadden onthouden. Als je voorzitter van de hele Kamer bent, dan geldt dat ook voor het personeel. Dan maak je geen onderscheid tussen partijpolitieke voorkeuren van je medewerkers.

Bronnen bevestigen het omstreden optreden van de voorzitter; anoniem, want zij vrezen de lange arm van Arib. Het is bijzonder dat sommige Kamerleden de andere kant op kijken als het personeelsbeleid van Arib ter sprake komt. Leden van het presidium, het bestuur van de Kamer, zeggen van niets te weten. Opmerkelijk: de stafdienst werkt niet alleen voor de voorzitter maar voor het hele presidium. Het moet ze toch opgevallen zijn dat er plotseling andere mensen zitten.

"Gezien de peilingen is de kans niet erg groot dat Arib terugkeert als Kamervoorzitter"

Misschien denken ze dat het hun tijd wel zal duren. Over minder dan elf maanden zijn er verkiezingen en ook de Tweede Kamer kiest dan een nieuwe voorzitter. Gezien de peilingen is de kans niet erg groot dat Arib terugkeert als Kamervoorzitter. En het presidium heeft op dit moment geen enkele behoefte aan nieuw gezeur; na het gedwongen vertrek van Van Miltenburg leek de rust teruggekeerd. Laten we die alsjeblieft niet verstoren.

Arib is, als je niet tot haar personeel behoort, vriendelijk, aardig en charmant. Maar het is schone schijn. De ondernemingsraad van de PvdA krijgt met terugwerkende kracht alsnog haar gelijk. 

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.