Sandra Korstjens

Twintig jaar langer oorlog

05 mei 2016 01:02

Het einde van een oorlog zou ook het einde van geweld moeten betekenen. Helaas gaat dat vrijwel nooit zonder slag of stoot. Zo kwamen in Nederland vlak na de bevrijding nog tientallen Nederlanders bij schietpartijen om het leven: oorlogsdoden in een 'vrij land'.

Maar soms is het einde van een oorlog juist het begin van geweld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stuurde Brazilië als één van de geallieerden ruim 25.000 manschappen naar Europa om mee te vechten. Maar op Braziliaans grondgebied werd geen druppel bloed vergoten. Dat gebeurde pas ná het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in augustus 1945.

"En nu had de keizer zich opeens overgegeven? Dat kon toch helemaal niet?"

De twee atoombommen op Hiroshima en Nagasaki zorgden voor de overgave van Japan. De capitulatie was wereldwijd voorpaginanieuws. Maar veel Japanners die in Brazilië woonden, geloofden het simpelweg niet.

De Japanse gemeenschap in Brazilië is de grootste buiten Japan. Vooral zeventig jaar geleden was het een gesloten gemeenschap. Die ging nog meer op slot toen het voor de Japanse Brazilianen, net als de Duitse immigranten in het land, tijdens de oorlog verboden werd om hun eigen taal te spreken. Maar een groot deel van hen sprak helemaal geen Portugees. Jarenlang luisterden ze in het geheim naar propagandaberichten op de Japanse radio. En nu had de keizer zich opeens overgegeven? Dat kon toch helemaal niet?

"Er werden zelfs nepkranten verspreid waarin de overwinning van Japan werd bejubeld."

Het nieuws zorgde zelfs voor een tweedeling in de gemeenschap. Zo had je aan de ene kant de 'Makegumi', de Japanners die het nieuws over de capitulatie wel geloofden. En aan de andere kant had je de 'Kachigumi', de Japanners die geloofden dat het nieuws Amerikaanse propaganda was. Zij dachten dat de oorlog nog gewoon bezig was. Of misschien had Japan zelfs wel gewonnen! Niet geheel onlogisch, want er werden zelfs nepkranten verspreid waarin de overwinning van Japan werd bejubeld.

Maar daar bleef het helaas niet bij. Een klein groepje Japanners was woedend dat sommige landgenoten dachten dat Japan de oorlog had verloren. Landverraders, dat waren het. En dus moesten ze sterven. Om hun eer te herstellen, werd de slachtoffers opgedragen om seppuku te plegen, rituele zelfmoord. Dat weigerden ze stuk voor stuk, waarna ze uiteindelijk werden vermoord.

"Het is een deel van de geschiedenis dat zelfs weinig Brazilianen kennen."

Uiteindelijk kwamen er 23 Japanse Brazilianen om het leven. 147 mensen raakten gewond. Het is een deel van de geschiedenis dat zelfs weinig Brazilianen kennen. Sommige 'Kachigumi' bleven ervan overtuigd dat Japan helemaal niet had verloren. Tot uiteindelijk ook tot hen de realiteit doordrong. Maar toen was het vaak al twintig jaar later. Twintig extra jaren waarin de oorlog in hun hoofd had voortgeduurd.

@sandrakorstjens