Ga naar de inhoud
Yeşim Candan

Deze vraag kan echt niet!

Wij vrouwen zijn meesters in het weglachen van ongewenste vragen. Zoals mrs. 'Bouquet' in de Britse serie Keeping Up Appearances zo mooi kan. Of we geven wel een antwoord, maar liggen vervolgens de hele nacht wakker met buikpijn terwijl het ene na het andere scenario in ons hoofd de revue passeert. Van hoe we dan wél hadden moeten reageren op die impertinente vraag.

Het overkwam me laatst weer eens toen ik naar de boekpresentatie ging van een voor mij heel bijzondere vrouw. Op de locatie aangekomen raak ik meteen in gesprek met een man over waarvan we beiden de gastvrouw kennen. Een andere man komt erbij staan en vraagt wat ik precies voor werk doe. "Ik ben columnist en essayist", antwoord ik. Uiteraard doe ik daarnaast nog andere dingen, maar ik vind niet dat ik mijn hele cv hoef op te sommen tijdens zo'n gesprek.

Bemoei je gewoon met je eigen zaken.

De man kijkt mij met grote ogen aan en vraagt: "Kun jij hiervan leven dan?" Ik laat hem in niet mis te verstane woorden weten dat ik dit een tamelijk onbehoorlijke vraag vind, typisch Nederlands ook. En ik vraag hem wat hij dan verdient. Hij verwijt mij vervolgens agressief te zijn, omdat ik hem onbeschoft noem. "Nee hoor", antwoord ik, "je moet mijn woorden niet verdraaien. Ik laat je gewoon weten dat ik jouw vraag onbehoorlijk vind, niet onbeschoft." Zou hij deze vraag ook aan me gesteld hebben als ik een man was?

Mensen die en plein public vragen hoeveel huur ik betaal en of ik wel van mijn essays en columns kan leven – ik vind daar wat van. Namelijk: dat je niet goed bent opgevoed.

Zo lag ik net in scheiding toen ik met de kinderen een frietje ging halen. Een Amsterdam-Zuid-moeder kwam en vroeg me out of the blue hoe we het gingen doen met het huis dat we samen hadden gekocht. Ze wist zelfs het adres, terwijl we niet eens in dat huis woonden. Om te controleren of we wel echt uit elkaar waren, vroeg ze ook nog of ik misschien een frietje voor hem meenam. Ik maakte er ter plekke korte metten mee. "Ik wist niet dat je boos zou worden", appte ze me later. "Je bent een bemoeial", appte ik terug, "bemoei je gewoon met je eigen zaken."

Scholen moeten niet alleen aandacht besteden aan IQ, maar ook aan EQ.

Mensen die alsmaar van dit soort onbehoorlijke vragen stellen, hebben volgens mij een lage emotionele intelligentie, een laag EQ. Ze zijn zich totaal niet bewust van wat je wel en niet aan iemand kunt vragen. Vervolgens zijn ze o zo verbaasd als je hen van repliek dient. Maar het spijt me zeer: volwassenen die mij dit soort onbehoorlijke vragen stellen over mijn scheiding, huur, werkzaamheden, verdiensten en leven, mogen echt wel een stukje heropgevoed worden. Dit soort belangrijke informatie deel ik alleen met mensen die heel dicht bij me staan.

Daarom stel ik voor dat we naast de uitgebreide aandacht voor IQ op scholen ook meer aandacht gaan besteden aan EQ. En kinderen in de opvoeding meegeven wat je wel en niet kunt vragen aan anderen. Ik denk dat dit onze samenleving liever zal maken. En dat er een stuk minder vrouwen 's nachts in bed zullen liggen te broeden op hoe ze dan wél op die onbehoorlijke vraag hadden moeten reageren.

Yeşim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.