Ga naar de inhoud
Yeşim Candan

Vijf keer per dag bidden, toch van God los

Als kind bang worden gemaakt voor de duivel, of alleen met geloofsgenoten mogen omgaan: dat soort zaken komt aan bod in de nieuwe podcastserie Van God los. Schrijver en columnist Lale Gül en journalist Ronit Palache spreken verschillende mensen die met hun religie breken en/of die bekritiseren.

Van alles komt aan bod: leven met God, religies en codes, tot gemeenschappen binnen het jodendom, de islam en het christendom. Zo vertelt een vrouw dat ze geen tv mocht kijken omdat die als spreekbuis van de duivel werd gezien. En een joodse vrouw vertelt hoe zij is opgevoed met de gedachte dat niet-joodse mensen niet deugden.

Dacht ze dat ze, door de Koran te lezen, haar zondes kon afkopen?

Religie heeft mij altijd mateloos geïntrigeerd. Ik beschouw mezelf als gelovig, maar dan wel op mijn eigen manier. Religie is iets tussen God en mij, en daarbij leg ik niemand mijn overtuiging op. Tegelijkertijd heb ik ook altijd kritisch naar religie gekeken. Als ik denk aan 'van God los', dan denk ik aan de hypocrisie van vrome gelovigen. Ik verbaas me erover als vrouwen vijf keer per dag bidden en geen druppel alcohol drinken, maar intussen wel met verschillende mannen gemeenschap hebben. Is dat dan wel toegestaan in de islam? Of ben ik nu te oordelend, want waarom zou een vrouw dit niet mogen? Seks is een behoefte van de mens. Of bidden ze vijf keer per dag om zich van hun zondes te ontdoen?

Lang geleden logeerden een moeder en een dochter uit Turkije bij ons. De moeder bleek kleptomaan: de kamer waarin ze sliep, slibde langzaamaan dicht met gestolen spullen, waarbij de oren van de knuffels waren afgeknipt. Ook verdween er geld bij ons thuis, maar toen wisten we nog niet hoe en wat. Totdat er politie voor de deur stond, omdat ze het te bont had gemaakt. Precies op dat moment pakte de vrouw snel de Koran en begon erin te lezen. Dit beeld is voor altijd in mijn netvlies gegrift. Dacht ze dat ze, door de Koran te lezen, haar zondes kon afkopen?

Hoe strenger de religie, hoe hypocrieter het geloof.

'Van God los' is voor mij ook van toepassing op de mensen uit Koeweit en Saoedi-Arabië, die in Bodrum, de Turkse Rivièra, de bloemetjes buiten zetten met drank en seks. Ik sprak een vrouw hier eens op aan. Samen met haar Saoedische vriendinnen ging ze daar in het zwembad helemaal los, net als zangeres Sabrina in de videoclip van Boys (Summertime Love). Ik vroeg haar of zij dit niet hypocriet vond, omdat ze zich in hun eigen land weer strikt volgens de normen van hun geloof zouden gedragen. Ze keek mij verbaasd aan.

Die voorbeelden komen uit islamitische kringen omdat dit nu eenmaal de omgeving is waar ik zelf veel mee te maken heb. Maar élke religie is doorspekt van hypocrisie. Hoe strenger de religie, hoe hypocrieter het geloof. Dit komt doordat dan de eigen verantwoordelijkheid niet bij de persoon zelf ligt, maar bij God. Want: 'God heeft dit zo gewild.' Hoe conservatiever een religie, hoe verstikkender ook. Veel jonge meisjes worden met extreem weinig vrijheid opgevoed, waardoor ze in een heftige identiteitscrisis kunnen belanden. Het luisteren naar de podcastserie Van God los houdt mij even een spiegel voor: voortaan wat minder oordelen over vrome gelovigen. Mensen moeten op allerlei manieren hypocriet kunnen zijn.

Yeşim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.