Erik Mouthaan

Een veilig heiligdom

19 juni 2016 06:00

Ik heb in genoeg gay clubs gedronken en gedanst om te weten waarom homo's wereldwijd zo van slag zijn door de aanslag in Orlando. Dat is niet enkel vanwege de zinloze moord op 49 mensen, het is ook omdat er een aanslag is gepleegd op een symbool: de club. De plek waar je jezelf kunt zijn; een veilige omgeving in een wereld die soms bitter weinig acceptatie biedt.

"In 1995 kwam ik voor het eerst in een homodisco, de Roze Wolk in Utrecht."

Een spreker op een herdenking in Orlando die ik bijwoonde, noemde gay barren 'sanctuaries', een woord dat in het Engels 'heiligdom' betekent, maar vooral 'toevluchtsoord'. En hoewel gays tegenwoordig zoenend op de dansvloer van sommige 'heterotenten' kunnen staan, en zelfs opa een traantje wegpinkt als zijn kleindochter trouwt met een vrouw, begrijpt elke homo instinctief waarom die term wordt gebruikt.

In 1995 kwam ik voor het eerst in een homodisco, de Roze Wolk in Utrecht. De zompige werfkelder aan de Utrechtse Oudegracht was een portaal naar een nieuwe wereld. Dans tot je neervalt, durf te flirten, wees jezelf, hou op met bang zijn voor rare blikken of scheldwoorden, omarm het geluk. Ik ontmoette er mijn eerste vriend. En in de bar aan de overkant mijn tweede.

"Door de eeuwen heen waren dit de enige locaties waar homo's en lesbiennes zichzelf konden zijn."

Nu zelfs in elk gehucht in de VS gays met elkaar kunnen trouwen, lijkt het misschien moeilijk voorstelbaar, maar door de eeuwen heen waren dit soort ontmoetingsplekken de enige locaties waar homo's en lesbiennes zichzelf konden zijn: oordeelvrije zones waar de haat van de buitenwereld of je eigen familie even weg leek te vallen. 

De aanslag op club Pulse lijkt terug te grijpen op een lange geschiedenis van geweld tegen de plekken waar homo's zich verzamelen. Niet alleen werden kroegeigenaren en bezoekers afgeperst door criminelen die dreigden de identiteit van de gays te onthullen, nee, de politie arresteerde bezoekers die een biertje aan het drinken waren omdat ze de wet overtraden door homo te zijn. Razzia's waar je niet over kon klagen omdat je dan in een rechtbank je naam moest zeggen, wat weer kon leiden tot ontslag.

"Orlando laat zien dat de VS veranderd is. Dit keer zijn er omarmingen van familieleden."

De dodelijkste uitbarsting van homohaat in de VS was tot vorige week de brandstichting in club The UpStairs Lounge in New Orleans. De dader stak in 1973 de portieken in brand, zodat niemand kon ontsnappen. 32 mensen stierven. Veel stoffelijke overschotten werden niet opgehaald: families schaamden zich dat hun zonen van mannen hielden. De lijken eindigden in een anoniem massagraf.

Orlando laat zien dat de VS veranderd is. Dit keer zijn er omarmingen van familieleden. En tienduizenden bondgenoten van de homoseksuele gemeenschap gingen wereldwijd de straat op om solidariteit te betuigen. Ik zag in Orlando een sniffend hetero-stel aan zoonlief uitleggen waarom er bloemen werden neergelegd.

Bij mijzelf en mijn gay vrienden merk ik verdriet, angst dat 'we' het nieuwe doelwit zijn, maar ook vastberadenheid om geen stap te wijken en onze felbevochten vrijheden te verdedigen tegen welke haatzaaiende ideologie dan ook. De eigenaar van Pulse zegt de club zo spoedig mogelijk te heropenen. En het veilige heiligdom daarmee te herstellen.

Erik Mouthaan