Ga naar de inhoud
Yeşim Candan

Spreek mijn naam goed uit

Yesim − je moet van goeden huize komen om mijn naam in Nederland goed uit te spreken. Er zit namelijk een accent onder de s, de cedille. Eigenlijk schrijf je mijn naam dus zo: Yeșim. En de ș spreek je uit als 'sj', als de c in champagne. Heel mijn leven heb ik ontelbare variaties gehoord van wat niet eens in de buurt komt van het correct uitspreken van mijn naam. Op een gegeven moment ben je het corrigeren zat en accepteer je de honderd variaties op je naam maar.

Je naam zegt wie je bent. Ieders naam heeft wel een betekenis. Zo worden veel kinderen vernoemd naar (overleden) familieleden, of naar oma of opa. In Turkije hebben namen altijd een letterlijke betekenis. Je kunt 'regen' (Yagmur) heten, of 'oorlog' (Savas). Mijn ene tante heet 'genoeg' (Yeter). Je kunt zelfs 'water' heten (Su). Mijn naam, Yeșim, betekent 'jade', je weet wel, de groene steen. Mijn tante Yildiz ('ster') hakte uiteindelijk de knoop door en gaf mij deze naam, mijn ouders twijfelden zelf tussen Yasemin of Yeșim.

Uit mijn baarmoeder kan echt geen Fleur komen.

Toen ik op de basisschool zat, zaten er nauwelijks Nederlandse kinderen in mijn klas. Ik herinner me een moeder van een van de weinige Nederlandse kinderen op mijn school, die zwanger was en mijn naam zo mooi vond, dat ze haar dochter Yesim heeft genoemd. Ik was als kind helemaal verbijsterd dat iemand haar kind zo wilde noemen, omdat mijn naam kennelijk zo moeilijk is.

Toen ik trouwde, besprak ik met mijn (inmiddels ex-) man hoe we onze toekomstige kinderen zouden gaan noemen. Een Turkse voornaam en een Nederlandse achternaam, of een Nederlandse voornaam en mijn Turkse achternaam? Het compromis werd: een Turkse voornaam en een Nederlandse achternaam.

Na eindeloze hersenkraaksessies besloot ik dat mijn dochter Yasemin zou heten, de andere naam die mijn ouders destijds voor mij in gedachten hadden. Yasemin betekent 'jasmijn' en zoals jullie misschien weten ruikt deze bloem het lekkerst van alle bloemen in de wereld. Maar o, wat kreeg ik een commentaar op de naam van mijn dochter. Een aantal Nederlandse vriendinnen vonden hem te Turks; Turkse Nederlanders snapten niets van die Turkse voornaam, want 'ze groeide toch op in Nederland?' Waarom deed ik haar dit aan? Maar uit mijn baarmoeder kan echt geen Fleur komen.

Iemands naam goed uitspreken betekent dat je de ander ziet, dat je een beetje moeite doet voor een ander.

En ik had bedacht dat Nederlanders de Yasemin wél goed zouden kunnen uitspreken. Je spreekt die naam namelijk fonetisch uit en hij bestaat uit drie lettergrepen, dus: ya-se-min. Maar hoe spreken mensen haar naam nu uit? Ya-se-mIE-nE. Jongens, kunnen jullie niet lezen? Waar komen de ie in het midden en die e aan het eind vandaan?

Nu komt het: op haar school spreken de leerkrachten haar naam consequent níét goed uit. Wat is dit voor arrogantie? We kunnen niet allemaal Fleur of Peter heten. De school ligt bovendien in het internationale Amsterdam, niet in Urk of Staphorst, dus ze zouden toch wel gewend moeten zijn aan buitenlandse namen. Leerkrachten kunnen toch wel een béétje moeite doen om de naam van een leerling goed uit te spreken?

Dat geldt overigens voor iedereen. Iemands naam goed uitspreken betekent dat je de ander ziet, dat je een beetje moeite doet voor een ander. Als je niet weet hoe je de naam moet uitspreken: vraag ernaar. En vraag dan ook eens naar de betekenis van die naam. Want achter elke naam schuilt een verhaal.

Yeşim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.