Ga naar de inhoud
Yeşim Candan

Voetbal als spiegel van de samenleving

"Hamas, hamas, alle joden aan het gas", wordt gescandeerd in het voetbalstadion. Het is de beginscène van de film Allemaal gelijk? van Humberto Tan. In deze film, die woensdag online in première ging, interviewt Tan voetballers en wetenschappers over discriminatie in het voetbal. De film geeft daarmee niet alleen een confronterend inkijkje in hoe de voetbalwereld in elkaar steekt, maar tegelijkertijd ook van onze samenleving.

Want net als in het gewone leven wordt in de voetbalwereld onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen. Zo laat de film treffend zien dat vrouwen die op professioneel niveau spelen, daarnaast gewoon een volwaardige baan hebben. Terwijl de mannen – vaak meer dan royaal – van het professionele voetbalspel kunnen leven. Ook vertelt een jong meisje in de film dat er scheidsrechters zijn die niet willen fluiten als het een vrouwenvoetbalwedstrijd betreft. Anno 2022, in Nederland. En in datzelfde Nederland is er nog altijd een ongelijkheid in de lonen tussen mannen en vrouwen, voor hetzelfde werk.

De film laat ook zien dat racisme welig tiert in het voetbal. Een speler van 15 jaar vertelt dat hij denkt dat racisme en discriminatie nooit zullen verdwijnen. En dat hij soms wordt uitgescholden met het n-woord of 'aap' wordt genoemd. Hij zegt het zonder emotie, alsof hij het gewend is zo genoemd te worden. En dit zal helaas, hoe walgelijk ook, ook wel zo zijn. Ik zag dit zelf ook meerdere malen toen mijn zoontje in Amsterdam nog bij de voetbalclub Zeeburgia speelde, met voornamelijk zwarte spelers. Het is te walgelijk voor woorden.

Dan homofobie. De eerste homoseksuele voetballer moet nog uit de kast komen. Je zal maar homo zijn en als kind op voetbal zitten, dan bedenk je je inderdaad tig maal voordat je dat kenbaar maakt. Ook dit onderwerp komt treffend aan bod in de film van Tan. Helaas gaan we wat homo-emancipatie betreft in Nederland weer achteruit: er is de laatste jaren een opleving van antihomogeweld. Uit het rapport Actieonderzoek Anti-discriminatie LHBTIQ+ blijkt dat veel homohaat afkomstig is van jongeren met een niet-westerse, vaak islamitische achtergrond. 'Homo' is nog steeds een scheldwoord, in het voetbalstadion, maar ook daarbuiten: op veel scholen schelden kinderen met de woorden 'homo' en 'gay'.

"Zelfs als hiermee de pus uit de wond zou zijn, hebben we nog een lange weg te gaan."

Dat een leus als "Hamas, hamas, alle joden aan het gas" doodleuk nog altijd geroepen wordt in een voetbalstadion, ook al is het verboden, laat zien dat antisemitisme nou ook niet bepaald is uitgebannen. Sterker nog: ook op dat gebied zien we op dit moment weer een opleving. Zo werd in 2021 een campagne gelanceerd door de Joodse gemeenschap waarmee werd aangegeven dat Joden niet zomaar over straat kunnen lopen. Online is het misschien nog wel erger: daar is Jodenhaat schering en inslag.

Kortom: Allemaal gelijk? legt de vinger op een zeer pijnlijke wond in de voetbalwereld. Nee, misschien is het niets nieuws, maar als je het allemaal zo samengebald ziet in een film, schrik je er toch behoorlijk van. Zelfs als hiermee de pus uit de wond zou zijn, hebben we nog een lange weg te gaan. Niet alleen in het voetbal, maar ook in de samenleving als geheel. 

Yeşim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.