Ga naar de inhoud
Jos Heymans

VVD'ers buitelen over elkaar met excuses aan Groningen

Het was een ware liberale schuldbelijdenis deze week in en om de parlementaire enquête over de gaswinning in Groningen. De VVD'ers staken opzichtig de hand in eigen boezem. Eerst was oud-minister Eric Wiebes van Economische Zaken tot tranen geroerd toen hij over het leed van de Groningers sprak, daarna erkende Mark Rutte ruiterlijk dat hij de ellende niet op waarde had geschat en tot slot gaf oud-spindoctor én Groninger Henri Kruithof toe dat hij Rutte er destijds niet van heeft doordrongen dat de problemen in het noorden des lands levensgroot waren.

Maar daar kopen de Groningers helemaal niks voor.

En ook niet voor de emoties van Wiebes die met ingehouden snik zijn diepste gevoelens van destijds ten overstaan van de enquêtecommissie prijsgaf: "Dan ga je naar huis en dan denk je: dit kunnen we toch echt niet langer meer maken. Ga nou toch fietsen, weet je. Potverdikkeme." Wiebes, de technocraat, wordt zelden betrapt op het uiten van emoties. Hij toonde ze niet in de provincie.

"De premier leed deze keer aan een andere vorm van geheugenverlies. Hij kon de gebeurtenissen rond de aardgaswinning niet reconstrueren."

Bij een bezoek aan een getroffen gebied sprak hij tot woede van de bewoners van een 'bevinkje'. Volgens Wiebes was het een verspreking, maar de Groningers waren er klaar mee. Daar gelooft niemand de brok in zijn keel. Erger, ook in eigen VVD-kring is men niet overtuigd van de oprechtheid van Wiebes waar het gaat om medeleven met de getroffen bewoners.

Ook zijn er vraagtekens te plaatsen bij het verhoor van Rutte. Waar iedereen verwachtte dat de minister-president zijn beproefde 'daar-heb-ik-geen-actieve-herinnering-aan'-verklaring zou aanwenden, leed de premier deze keer aan een andere vorm van geheugenverlies. Hij kon de gebeurtenissen rond de aardgaswinning niet 'reconstrueren', zelfs niet aan de hand van de notulen van de ministerraad. Het klonk niet erg geloofwaardig.

Evenzeer was het verwonderlijk dat Rutte pas vijf jaar na dato begreep dat er veel meer gas werd gewonnen dan hij wist. Na de hevigste beving in Huizinge werd de gaswinning drastisch verhoogd in plaats van verlaagd. Rutte las dat pas jaren later in een interview met het Staatstoezicht op de Mijnen.

"Dus ga niet bij Rutte klagen als je als bewindspersoon onvoldoende steun uit de coalitie krijgt."

Wel geloofwaardig, of in ieder geval herkenbaar, was het verweer dat Rutte bijna alles overliet aan de vakministers en zich alleen met de kwestie bemoeide als dat niet anders kon. Het past in het beeld dat Rutte heeft van de rol van de minister-president: die is vooral coördinerend en af en toe een beetje sturend. Dus ga niet bij Rutte klagen als je als bewindspersoon onvoldoende steun uit de coalitie krijgt. Dan krijg je te horen dat je dat zelf moet oplossen, want 'je wilde toch zo graag in het kabinet'.

De verhoren zijn deze week geëindigd met vooral veel verontschuldigingen en schuldbekentenissen. Het had allemaal anders gemoeten, veel meer empathie, veel meer medeleven met de Groningers en vooral een snellere afhandeling van de schades en een voortvarende aanpak van het versterken van woningen.

"Boetedoening alleen, zoals nagenoeg alle verhoorden hebben gedaan, lost de problemen in het gaswinningsgebied niet op."

Meer dan 27.000 huizen moeten nog aardbevingsbestendig worden gemaakt. De eerste beving als gevolg van de gaswinning dateert van 1986, maar pas in 2012 werd het probleem eindelijk serieus genomen. Geen wonder dat ze in Groningen 0,0 procent vertrouwen hebben in Den Haag.

De parlementaire enquête die nu is afgerond, zou de Groningers soelaas moeten bieden. Maar boetedoening alleen, zoals nagenoeg alle verhoorden hebben gedaan, lost de problemen in het gaswinningsgebied niet op. De verwachtingen zijn niet hoog gespannen. "Over een paar maanden komt er een stevig rapport, daarna een fel debat in de Tweede Kamer, en dan verdwijnt het rapport in een la. Er treedt niemand af, want dat heeft Wiebes al gedaan", voorspelde VVD'er Kruithof op Radio 1. Hij zou zomaar eens gelijk kunnen krijgen, ook al was Wiebes niet afgetreden vanwege de gaswinning maar het toeslagenschandaal.