Yesim Candan

Ik knip mijn haar af, wie doet er mee?

23 september 2022 05:56

Politie op straat die bepaalt of je je wel zedig genoeg kleedt als vrouw: kun jij het je voorstellen? Dit overkwam de 22-jarige Mahsa Amini uit Iran, die door de zedenpolitie in hechtenis werd genomen omdat ze haar hijab niet correct zou hebben gedragen. Ik weet niet wat ze met haar hebben gedaan, maar ze is zo ernstig mishandeld dat ze nu dood is.

Uit protest deden vrouwen in Iran de afgelopen dagen massaal hun hoofddoek af. Er zijn massale demonstraties op straat, waarbij betogers zelfs portretten van de religieuze leiders Khomeini en Khamenei van de muren af trekken. Genoeg is genoeg, vinden ze, en dat betekent in dit geval: genoeg onderdrukking.

De geschiedenis leert dat er vaak eerst iets verschrikkelijks moet gebeuren om een grote verandering in gang te zetten. Zo bracht de laffe moord op de zwarte Amerikaan George Floyd door een witte politieagent wereldwijd demonstranten op de been. Daaruit kwam de Black Lives Matter-beweging voort, die racisme bestrijdt en zich inzet voor de rechten van zwarte mensen. Ook de dood van Mahsa Amini is niet voor niets: de vrouwenrevolutie in Iran is een feit.

"In Iran vechten vrouwen nu met gevaar voor eigen leven voor hun vrijheid, en voor de toekomst van hun dochters."

Maar in Nederland lijkt het op dit moment wel de omgekeerde wereld. Hier meldde de nationale racismecoördinator dat politieagenten en buitengewone opsporingsambtenaren (boa's) een hoofddoek moeten kunnen dragen tijdens de uitoefening van hun beroep. De timing van deze heropleving van de eeuwige hoofddoekjesdiscussie lijkt me niet zo gunstig, al begrijp ik beide kampen. Ik vind dat hoofddoek dragende vrouwen in ons land niet uitgesloten zouden moeten worden van de uitoefening van bepaalde beroepen. Ik begrijp ook dat het overheidssysteem om neutraliteit vraagt. Maar de discussie hierover valt even niet zo goed nu.

Aan de andere kant mogen we blij zijn dat je hierover in Nederland tenminste kunt discussiëren. In Iran vechten vrouwen nu met gevaar voor eigen leven voor hun vrijheid, en voor de toekomst van hun dochters. Ze willen af van hun hoofddoek, van de druk van het regime. Ze verbranden hun hoofddoek massaal en knippen hun haren af, met alle gevolgen van dien.

"Dankzij Jina is er hoop op een beter leven voor alle andere onderdrukte vrouwen."

Vrijheid is een groot goed dat niet vanzelfsprekend is voor veel vrouwen in de wereld. En die wonen in landen als Afghanistan, Saoedi-Arabië en dus Iran, waar ze in stilte lijden. Dat juist in deze landen vrouwen in opstand komen, is hard nodig, voor alle generaties. Want religieuze onderdrukking is een beperking bij de emancipatie van de vrouw. En wij, vrouwen in het vrije Westen, moeten onze vrijheid koesteren.

Wat gaan wij in Nederland doen als steunbetuiging aan de dappere vrouwen in Iran? Vrouwen die op dit moment hun leven geven om geen hoofddoek meer te hoeven dragen? Mahsa Amini's Koerdische naam, Jina, betekent 'leven', vertelde de Nederlands-Koerdische filmmaakster Beri Shalmashi. Dankzij Jina is er hoop op een beter leven voor alle andere onderdrukte vrouwen. Daarom ga ik mijn haren knippen als steunbetuiging. Wie doet mee?

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.