Jos Heymans

Bijna-vlekkeloze Prinsjesdag in schouwburg

20 september 2022 16:37

Boe(r)-geroep tijdens de rijtoer op Prinsjesdag; het komt niet vaak voor. Maar nu stonden best veel tegenstanders van het kabinetsbeleid hun ongenoegen langs de route te uiten, alsof Willem-Alexander het allemaal zelf heeft bedacht. Dat soort geluiden hoorde je niet in de Koninklijke Schouwburg, waar voor het eerst in de geschiedenis de troonrede werd voorgelezen.

De schouwburg is van oorsprong een Oranjebolwerk en daar gedraag je je dus. Hij werd in 1766 gebouwd in opdracht van prinses Carolina van Oranje-Nassau, de zus van stadhouder Willem V. Ze heeft er nooit gewoond: nog tijdens de bouw verhuisde ze naar Duitsland, waar ze tot aan haar dood bleef. In 1774 was de helft klaar. Het paleis werd nooit afgebouwd; de architect was overleden en de bouwtekeningen waren weg.

"Het zal vanwege de verbouwing van het Binnenhof nog jaren duren voordat Prinsjesdag terugkeert naar de van oudsher vertrouwde omgeving."

Wat resteerde, was een half paleis dat in de loop der tijd was omgebouwd tot schouwburg. En deze keer werd de zaal voor één dag opnieuw een koninklijke ruimte, een replica van de Ridderzaal waar tot corona Prinsjesdag werd gevierd. Met op het toneel het koninklijk paar met hun gevolg, het kabinet, de leden van de Eerste en Tweede Kamer en de Raad van State. In de zaal de genodigden, die dankzij een verhoging van de vloer op gelijke hoogte zaten met de hoofdrolspelers.

Het decor in een schouwburg is een eyecatcher die voor een deel de waardering van het publiek bepaalt. Dat hadden Vera Bergkamp en Jan Anthonie Bruijn, als voorzitters van de Tweede en Eerste Kamer verantwoordelijk voor de locatie, goed begrepen. Het podium was omgetoverd tot een ware vergaderzaal die – weliswaar wat kleiner – deed denken aan de Ridderzaal. Het zal vanwege de verbouwing van het Binnenhof nog jaren duren voordat Prinsjesdag terugkeert naar de van oudsher vertrouwde omgeving.

De beide voorzitters moesten op zoek naar een andere plek omdat de Grote Kerk, waar het voorlezen van de troonrede de afgelopen twee jaar plaatsvond, niet meer voldeed aan de steeds strengere veiligheidseisen van politie, beveiliging en inlichtingendiensten. Er zijn te weinig uitgangen en in geval van een calamiteit duurt het te lang voordat de kerk is ontruimd. De schouwburg is een veiliger plaats; mensen kunnen zo nodig snel worden geëvacueerd naar de parkeergarage van het naastgelegen ministerie van Financiën.

"Als er dan toch iets niet helemaal liep volgens het draaiboek, dan was het de bevuiling van de rode loper."

In de zaal was niets te merken van die aangescherpte beveiliging, die ook nog eens was opgevoerd door de vermeende bedreigingen in de richting van premier Rutte en prinses Amalia. De zaal was, op een handjevol journalisten na, louter gevuld met opgetogen genodigden die zich ronduit vereerd voelden omdat zij het spektakel in de Koninklijke Schouwburg als bevoorrecht persoon mochten bijwonen.

Als er dan toch iets niet helemaal liep volgens het draaiboek, dan was het de bevuiling van de rode loper waarover de koning naar binnen moest schrijden. Veel bezoekers bleken grind onder hun schoenen te hebben van het schelpenpad in de omgeving. Dus moest de loper nog snel even worden gestofzuigd zodra iedereen zat.

We zijn nu eenmaal geen Britten die zo'n incidentje ruim van tevoren zouden hebben zien aankomen.