Yesim Candan

Internet-criminaliteit: het laagste van het laagste

19 augustus 2022 05:52

Afgelopen week circuleerde er opeens een fakeaccount 'van mij' op Instagram. Qua content en aantal volgers was het identiek aan mijn echte account. Heel professioneel in mekaar gezet dus. Schijnbaar was iemand behoorlijk door mij geobsedeerd.

Toen ik lucht kreeg van dit nepprofiel, begon ik een spelletje te spelen met de maker ervan. Telkens veranderde ik mijn profielfoto. En ja hoor: binnen een mum van tijd had mijn 'ghost' deze nieuwe profielfoto overgenomen. Saillant detail: zelfs foto’s die ik níet op Instagram had gedeeld, maar die alleen op mijn telefoon stonden, zag ik later haarscherp als profielfoto op dit nepaccount staan.

"Dan is er geen 'wij-lossen-het-voor-u-op'-policy. Het is eerder een 'je-zoekt-het-maar-uit'-beleid."

Instagram en Facebook, beide van Meta, lijken ondanks hun richtlijnen waarin staat dat je alleen een profiel van jezelf mag maken en geen inbreuk mag maken op intellectueel eigendom, online speeltuinen te zijn waarin alles mag en kan. Vrijheid blijheid dus. Maar o wee als er problemen zijn. Dan is er geen 'wij-lossen-het-voor-u-op'-policy. Het is eerder een 'je-zoekt-het-maar-uit'-beleid. Zoveel mensen, honderden (!), hebben dit fakeaccount gerapporteerd bij Instagram, en er gebeurde he-le-maal niets. Behalve dat deze mensen de melding kregen dat dit nepaccount niet in strijd was met de regels van Instagram.

Dus je kunt iemands profiel één op één kopiëren, vervolgens iedereen gaan volgen die diegene volgt of door wie diegene wordt gevolgd op Instagram, en daarna namens diegene via privéberichten spam gaan sturen, zodat mensen op een linkje in zo’n bericht gaan klikken. Met alle gevolgen van dien…

"Op zich hadden de oplichters dat wel goed gezien overigens, ze waren klaarblijkelijk goed op de hoogte van mijn ambities."

In mijn geval kregen mensen een bericht van mijn ghost om mij te steunen voor mijn deelname aan een influencersprogramma. In het bericht stond dat ik mijn carrière naar een hoger niveau wil tillen. Op zich hadden de oplichters dat wel goed gezien overigens, ze waren klaarblijkelijk goed op de hoogte van mijn ambities.

De enige remedie tegen dit soort nepprofielen is het zogeheten blauwe vinkje. Dit geeft aan dat een profiel het originele profiel van een bekend persoon is. Eat that, copycats! Alleen: dit blauwe vinkje krijg je niet zomaar, hiervoor moet je aan allerlei voorwaarden van de socialmediabedrijven voldoen.

Maar nu komt het: zo’n blauw vinkje is wel onlíne te koop! Daar mag je dan wel 2000 euro voor neerleggen. Pure oplichting dus. Doordat Instagram en consorten zo moeilijk doen over het toekennen van een blauw vinkje, faciliteren ze deze oplichters eigenlijk.

"Ik heb nog liever dat ik, zoals tijdens mijn jeugd in Rotterdam, om de haverklap een junk met een tas van me af moet slaan."

Bedrijven als Meta en Twitter lijken te kunnen doen wat ze willen. Zo moet Facebook nog steeds een IP-adres vrijgeven van iemand die mij via dit medium serieus met de dood heeft bedreigd. Die aanvraag is maanden geleden door de politie gedaan bij Facebook, en nog altijd is hieraan geen gehoor gegeven.

Ik heb nog liever dat ik, zoals tijdens mijn jeugd in Rotterdam, om de haverklap een junk met een tas van me af moet slaan, dan dat ik moet dealen met dit soort parasieten die vanuit hun donkere kamertje op het internet mij een dolk in mijn rug proberen te steken.

"Wellicht kan de man die mij met de dood bedreigt eindelijk aangesproken worden."

Socialmediabedrijven zouden hun maatschappelijke taak serieus moeten nemen, de 'bezoekers in hun speeltuin' beter moeten beschermen en hun richtlijnen strenger moeten handhaven. Fatsoenlijk moeten samenwerken met de politie, zodat zaken als identiteitsfraude, intimidaties en bedreigingen aan banden worden gelegd.

En niet de mensen die uit de virtuele achtbaan worden geslingerd gewoon op het veld laten liggen, zoals ze nu doen. Wellicht kan de man die mij met de dood bedreigt eindelijk aangesproken worden.