Jos Heymans

Rutte moet nu eindelijk eens de leiding nemen

09 juli 2022 06:16

De Kamer is met reces. Het kabinet werkt nog even door aan de begroting voor Prinsjesdag en gaat later deze maand ook met vakantie. Het wordt stil in politiek Den Haag. Maar kan dat wel in een tijd waarin de ene crisis de andere opvolgt maar niet wordt opgelost? Waar de boeren nog lang niet zijn uitgedemonstreerd?

Kamerleden twijfelen daar openlijk over in het AD. Acht weken reces, voor Geert Wilders kan het wel een onsje minder. Pieter Omtzigt had nog wel een weekje langer door willen gaan en Caroline van der Plas vindt dat er nog te veel aan de hand is om de Kamerdeuren voor twee maanden te sluiten. Maar de kritiek op de lange recesperiode wordt vooral met de mond beleden; in de Kamer is geen voorstel gepasseerd om die periode in te korten. Intussen worden de koffers van zolder gehaald.

'Het is aan de vakministers om de problemen op hun terrein op te lossen, vindt hij.'

In het kabinet is het niet anders. Terwijl de inwoners van dit land zich grote zorgen maken of ze de gasrekening nog wel kunnen betalen, worden de bureaus op de ministeries leeggeruimd. Een mooi moment voor Mark Rutte, die aan een weekje zomervakantie doorgaans genoeg heeft, om nu eindelijk eens te laten zien dat dit land wel degelijk een premier heeft die ons de weg wijst.

Rutte is onzichtbaar, een verwijt dat hij meestal wegwuift. Het is aan de vakministers om de problemen op hun terrein op te lossen, vindt hij. Het is aan Rob Jetten om de klimaatdoelen te halen, het is aan Christianne van der Wal en Henk Staghouwer om de stikstofuitstoot te reduceren en het is aan Hugo de Jonge om zoveel mogelijk huizen te bouwen waardoor elke Nederlander betaalbaar kan wonen.

Ooit was er een bewindspersoon die geen trek had in een kabinetspost, maar door Rutte na lang praten was overgehaald. Toen die op enig moment bij de minister-president aanklopte omdat hij in een bepaald dossier geen steun kreeg van de coalitiepartijen en om hulp vroeg, zei Rutte dat hij dat probleem zelf maar moest oplossen: "Jij wilde toch zo graag?"

'We zien of horen Rutte nauwelijks. Hij moddert maar wat door'

Rutte is niet de baas, zegt hij. Maar hij is wel de primus inter pares, de eerste onder zijn gelijken, die er staat om zijn bewindslieden te steunen. Die er ook staat als het land met grote problemen wordt geconfronteerd. Maar in de klimaatcrisis, de boerenopstand, de zorgen over de gastoevoer; we zien of horen Rutte nauwelijks. Hij moddert maar wat door. Hij bestempelt de hausse aan vluchtelingen als een nationale crisis, maar doet er verder niets mee. Rutte zit in het Torentje of in het buitenland, dat tot zijn Europese portefeuille hoort.

Maar verder heeft Rutte weinig eigen onderwerpen. Het Koninklijk Huis valt onder zijn verantwoordelijkheid, maar daar heeft hij geen dagtaak aan zolang de koning en zijn gezin geen fratsen uithalen in coronatijd. Zijn ministerie, Algemene Zaken, is ook het kleinste van alle. Er werken maar 400 ambtenaren. De belangrijkste taak van de minister-president is het agenderen en leiden van de wekelijkse ministerraad. Tijd genoeg dus om je ook bezig te houden met de problemen die jouw collega’s tegenkomen en die vragen om optreden van de minister-president.

'Nu huurt hij Johan Remkes in om het probleem te tackelen. Geen handige move.'

Rutte staat er niet bij stil, althans veel te weinig. Hij had allang in gesprek moeten gaan met boeren, zoals hij wel deed met de gele hesjes. Nu huurt hij Johan Remkes in om het probleem te tackelen. Geen handige move. Remkes was voorzitter van de commissie die het stikstofprobleem in kaart bracht en constateerde dat 40 procent van de problemen door de landbouw wordt veroorzaakt. Met de keus van deze bemiddelaar, die nu plotseling gespreksleider heet, maak je geen vrienden onder boeren. Zeker niet als je bovendien weigert de kabinetsplannen ter discussie te stellen.  

Het is de hoogste tijd dat Rutte de regie neemt en ons de juiste weg wijst naar de uitgang van de crises. Hij kan ‘t; dat heeft hij bewezen bij het uitbreken van de coronacrisis. Toen sprak hij zeven miljoen Nederlanders toe. Geen overtuigender bewijs dat de bevolking vraagt om leiderschap van de minister-president.