Yesim Candan

Blind date voor baby's

24 juni 2022 06:02

We maken er allemaal weleens grapjes over: wat als mijn zoon later met jouw dochter zou trouwen, zou dat niet leuk zijn? Gelukkig zijn het maar grapjes en mogen onze kinderen later zelf bepalen met wie ze willen trouwen of samen zijn.

Dat dit niet in alle (sub)culturen zo is, weten we natuurlijk ook wel. Dan gaat het vooral over het fenomeen uithuwelijken, dus dat de familie van een man de hand van een vrouw vraagt aan haar familie. Zo'n gearrangeerd huwelijk is overigens niet per definitie een gedwongen huwelijk, zoals dat bij mijn destijds uitgehuwelijkte ouders ook niet het geval was. Mijn moeder stemde destijds zelf in met haar huwelijk.

"Als een meisje wordt geboren, stuurt de familie van de jongen als cadeau een wieg naar haar familie."

Wat nog een stap verder gaat: uitgehuwelijkt worden in de wieg. Als een meisje wordt geboren, stuurt de familie van de jongen als cadeau een wieg naar haar familie. Als huwelijksaanzoek dus. Zónder dat de familie het pasgeboren meisje in kwestie heeft gezien. Een blind date voor baby's. Als de familie van het meisje akkoord gaat met het aanzoek, maken de families onderling een huwelijksbelofte. Zo van: we keep it in the family.

In het Turks heet dit 'besik kertmesi', wat letterlijk 'wieg-trouwbelofte' betekent. Deze term heb ik als kind zo nu en dan voorbij horen komen. Onlangs werd het weer opgerakeld door het verhaal van een Turks-Nederlandse man in Nederland die vertelde over zijn eigen wieg-trouwbelofte. Uiteindelijk is hij niet met de vrouw in kwestie getrouwd. Maar ik ken ook verhalen van ruzies en zelfs vechtpartijen die uitbraken tussen families toen de huwelijksbelofte werd verbroken.

Naar aanleiding van het verhaal van de man ging ik speuren op internet naar deze middeleeuwse uithuwelijkingspraktijken voor baby's. Ik vond Turkse liederen erover, filmpjes van vechtpartijen tussen families, las columns over het onderwerp. Er bestaat zelfs een tv-serie over dit fenomeen, een comedyserie welteverstaan. Je zou bijna denken dat die serie bedoeld was om dit belachelijke arrangement op de hak te nemen.

"Meisjes worden gebruikt als handelswaar. Ze worden gezien als betaalmiddel tussen families."

In mijn zoektocht stuitte ik ook op een krantenbericht over twee tieners in Oost-Turkije die zelfmoord pleegden omdat ze niet bij elkaar mochten zijn. Hun families hadden voor hen allebei al een wiegenbelofte met iemand anders geregeld en ze moesten met die partners in kwestie trouwen. Oftewel: hoe een traditie het leven verwoest van jonge mensen die zelf willen bepalen met wie ze willen trouwen.

Ik vroeg aan Shirin Musa van Femmes for Freedom, een organisatie voor vrouwenrechten, of zij bekend is met dit fenomeen. Zij vertelde me dat dit in Pakistan en Afghanistan 'watta satta' wordt genoemd, wat letterlijk 'geef en neem' betekent. "We hebben een meisje uit onze familie gegeven in ruil voor een meisje uit hun familie, dat is ons recht", aldus ene Ahmed hierover. Kortom: meisjes worden gebruikt als handelswaar. Ze worden gezien als betaalmiddel tussen families.

Mensen zeggen vaak dat je je lot niet kunt veranderen, dat dit al vaststaat bij je geboorte. Net als de wiegenbelofte dus. Ik geloof hier niet in. Je lot kun je veranderen. En dan liever niet door zelfmoord te plegen omdat je niet mag zijn met wie je wilt zijn. Dus mocht je weer eens grappen dat het wellicht een leuk idee zou zijn als jouw kind later met dat van je beste vriend(in) zou eindigen, denk dan ook eens aan de wieg-trouwbelofte. Een belachelijke belofte van volwassenen die kinderen zien als handel.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.