Jos Heymans

Sophie Hermans wil niet de 'assistent van' zijn

18 juni 2022 06:15

Sophie Hermans heeft een zware week achter de rug met als dieptepunt de venijnige vraag van Geert Wilders hoe lang ze nog de tassendrager van Mark Rutte wil zijn. Een opmerkelijke vraag van iemand die zich laat omringen door louter tassendragers. Wilders’ probleem is dat hij te weinig tassen heeft voor al zijn fractieleden.

Met de vraag is overigens niks mis. Hermans heeft het er zelfs een beetje naar gemaakt. Op het VVD-congres van vorige week benadrukte ze dat ze ‘niet de dochter is van’ en ook niet ‘de politiek assistent van’, maar de fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer. Dat zeg je niet zomaar. Dat zeg je alleen als je denkt dat anderen jou zien als de dochter van Loek Hermans of de assistent van Mark Rutte.

Dat gebeurt overal. In het bedrijfsleven waar kinderen de zaak van hun vader of moeder overnemen, waar boerenzonen en -dochters het agrarisch bedrijf voortzetten. In de politiek heb je vaders en zonen of vaders en dochters, zoals Joop en Barbara den Uyl, Wim en Pieter Duisenberg, Jan en Jozias van Aartsen. In de journalistiek zie je hetzelfde verschijnsel bij Gerard en Xander van der Wulp, Henk en Sander van Hoorn. Daar is allemaal niks mis mee; zelfs logisch dat je in de voetsporen van je ouder wilt treden als je van zo dichtbij diens loopbaan hebt gevolgd en daar enthousiast over was.

'Er is in eigen VVD-kring kritiek op haar functioneren, lang niet iedereen in de fractie is enthousiast over Hermans.'

Maar als je jouw afkomst of start van je carrière zo benoemt zoals Hermans op het congres deed, en benadrukt dat je je huidige baan op eigen kracht hebt verworven, dan zit jou kennelijk iets dwars. Dan ben je bang dat mensen denken dat je een duwtje in de rug hebt gehad. Je zag VVD'ers op het congres zich verbaasd afvragen: maar je bént toch de dochter van Loek, je wás toch de assistent van Mark?

Toch voelt Hermans zich er kennelijk ongemakkelijk bij. Er is in eigen VVD-kring kritiek op haar functioneren, lang niet iedereen in de fractie is enthousiast over Hermans. De Telegraaf schreef er laatst uitgebreid over. Maar die anonieme Kamerleden zien over het hoofd dat ze zelf op de slippen van Rutte in het parlement zijn gekomen. En halen het dus niet in hun hoofd om publiekelijk kritisch te zijn; over een paar jaar wil je er weer bij zijn.

Laten we wel wezen, het is ook niet gemakkelijk om fractievoorzitter te zijn van de partij die ook de premier levert. Je bent toch een beetje de bewaker van het kippenhok. Je moet ervoor zorgen dat de fractie zich houdt aan de afspraken uit het regeerakkoord, dat de fractieleden niet al te kritisch zijn en alle kanten op vliegen. Je wilt geen Pieter Omtzigt in je fractie.

'In het eerste kabinet-Rutte paste Stef Blok als fractievoorzitter louter op de winkel'

Het is niet iedereen gegeven om deskundig te laveren tussen aan de ene kant de kabinetsleden en aan de andere kant je fractiegenoten. In het eerste kabinet-Rutte paste Stef Blok als fractievoorzitter louter op de winkel, deed alles wat Rutte wilde. Dat werd hem vergeven: de euforie voor het eerst in de geschiedenis de grootste partij te zijn won het makkelijk van de enkele kritische geluiden.

Halbe Zijlstra en Klaas Dijkhoff hadden te maken met fracties die er inmiddels aan waren gewend de grootste te zijn en die hun rol opeisten. De VVD met de meeste Kamerzetels hoefde niet alles voor zoete koek te slikken om de coalitie niet in gevaar te brengen. De liberalen hadden ook eigen ideeën die ze gerealiseerd wilden zien en namen soms afstand van wat de premier en zijn partijgenoten in het kabinet hadden bedacht. Rutte was daar niet altijd blij mee, maar schikte zich.

Het fractievoorzitterschap van de premierspartij vereist specifieke vaardigheden waar geen leerboek voor bestaat. Vakmanschap doe je op in de praktijk, net als ervaring. Hermans is die nog aan het opbouwen. Geef haar de tijd. Of stuur haar weg. Met bungelen is niemand gediend.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Tassendrager' of toekomstig VVD-leider: kan Sophie Hermans Mark Rutte opvolgen?