Jos Heymans

PvdA heeft reddende engel in huis, maar hij wil niet

04 juni 2022 06:17

Frans Timmermans wil er niets van weten als hij tijdens de Kees Lunshoflezing in Nieuwspoort door journalisten 'de verlosser van de PvdA' wordt genoemd. Hij bromt wat dat er wel meer verlossers zijn: in Brussel (hijzelf), in Rotterdam (Ahmed Aboutaleb), in Amsterdam (Marjolein Moorman) en waarschijnlijk op nog veel meer plekken in het land.

Eurocommissaris Frans Timmermans verzorgde donderdag de Kees Lunshoflezing, een jaarlijkse gebeurtenis vernoemd naar de jong overleden Telegraaf-journalist. Een dag eerder had Timmermans geschiedenis geschreven door tegen het coronapakket van 34 miljard euro voor Polen te stemmen. Een unicum, de Europese Commissie is altijd unaniem over de besluiten die zij neemt. Dat gevoegd bij de opvallende inzet van Timmermans voor een fusie tussen de PvdA en GroenLinks maakte dat de zaal stampvol zat.

De Limburger is een ambitieus politicus, die het schopte van Kamerlid tot minister van Buitenlandse Zaken en Eurocommissaris namens Nederland. Over twee jaar is die klus geklaard en heeft hij zijn handen vrij voor bijvoorbeeld het partijleiderschap van de PvdA. Uiterlijk in 2025 zijn er nieuwe verkiezingen voor de Tweede Kamer. Dat komt dan wonderwel goed uit. Maar Timmermans wil niet, zegt hij.

"Je politieke idealen kun je alleen maar verwezenlijken als je macht hebt. En voor macht moet je een grote politieke beweging zijn met veel kiezers."

En dat verbaast. De sociaaldemocratie zit diep in de vezels van Timmermans. Hij is een gedreven politicus met een indrukwekkende bestuurservaring. En hij bemoeit zich nadrukkelijk met het wel en wee van de partij. Samen met het Amsterdamse talent Moorman schreef hij een ingezonden brief, waarin hij pleit voor het samengaan van zijn partij met GroenLinks. Lang nog niet alle PvdA'ers zijn al zo ver.

Tijdens de Lunshoflezing benadrukt Timmermans het belang van zo'n fusie. Je politieke idealen kun je alleen maar verwezenlijken als je macht hebt. En voor macht moet je een grote politieke beweging zijn met veel kiezers. Als je dat niet meer in je eentje kan - de PvdA heeft sinds 2017, al vijf jaar, niet meer dan negen zetels in de Tweede Kamer - dan moet je op zoek naar gelijkgestemde geesten. Je hoeft het niet over alles eens te zijn, maar Timmermans heeft de verkiezingsprogramma's van de PvdA en GroenLinks met elkaar vergeleken en ziet nauwelijks verschillen. "Ja, de luchthaven Lelystad, daar zijn de meningen over verdeeld. Maar daar kom je wel uit."

"Tijdens de Europese verkiezingen van 2019 haalde de PvdA met Timmermans bijna 20 procent van de stemmen."

Gedreven, zeer ervaren, in staat een verhaal enthousiast en met overtuiging neer te zetten, maar ook gezegend met een hoop lef. Niet eerst de leden laten praten over de koers van de partij, wat het partijbestuur lange tijd heeft gedaan, maar als politiek leider het initiatief nemen, zelf de lijnen uitzetten, richting geven en de leden proberen te overtuigen.

Een andere kwaliteit: zieltjes winnen. Tijdens de Europese verkiezingen van 2019 haalde de PvdA met Timmermans als lijsttrekker bijna 20 procent van de stemmen en werd daarmee de grootste partij. Verrassend omdat de PvdA in datzelfde jaar bij de verkiezingen voor Provinciale Staten nog geen 9 procent haalde en als vijfde eindigde, na Forum voor Democratie, VVD, CDA en GroenLinks. Maar daarbij moet worden opgemerkt dat Timmermans veruit de bekendste lijsttrekker was en kandidaat was voor de post van voorzitter van de Europese Commissie. Dat lukte uiteindelijk niet. De Oost-Europese landen lustten hem niet vanwege zijn aanpak van Polen en Hongarije.

"Aan valse bescheidenheid doet Timmermans niet. Dus óf hij wil wél maar vindt het nog te vroeg, óf hij wacht af."

Je vraagt je af waarom iemand met zoveel politiek talent en zoveel gedrevenheid niet staat te trappelen om politiek leider van de PvdA te worden, een van de weinige partijfuncties die hem nog niet is gegeven. Aan valse bescheidenheid doet Timmermans niet. Dus óf hij wil wél maar vindt het nog te vroeg om dat kenbaar te maken, óf hij wacht af hoe het speelveld er straks uitziet. Doet Mark Rutte dan nog mee en zo niet wie wordt daar dan de nieuwe lijsttrekker, komt er daadwerkelijk een gezamenlijke lijst met GroenLinks en wie gaat dan de kar trekken?

Timmermans zegt nu nee, maar het is nog te vroeg om beslissingen te nemen. Dat zegt hij eigenlijk ook zelf: "Ik heb eerst nog anderhalf jaar in Brussel te gaan."